آرشیو
دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون با عنوان Visiting Professor، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
برای ما بنویسید



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت

حسین حسن‌زاده
۴ تير ۱۳۹۹ ساعت ۲:۲۹
اگر ممکن است ایمیل استاد را می‌خواستم.
علی اصغر سرحدی
۱۰ خرداد ۱۳۹۹ ساعت ۲:۰۲
سلام با تشکر از مطالب ارزنده شما . چگونه می توان با جناب دکتر انصاری تماس گرفت
مهدی
۹ خرداد ۱۳۹۹ ساعت ۱۶:۵۲
سلام با توجه به اینکه مطالب در نقد طریقه فهرستی به صورت پراکنده است لطفا به صورت یکجا در یک فایل قرار دهید تا اصل اشکال تان به این نظریه واضح تر شود.
هادی درویشی
۸ خرداد ۱۳۹۹ ساعت ۲۳:۵۳
سلام آقای دکتر انصاری عزیز
بنده هادی درویشی، دانشجوی دکتری جامعه شناسی و در حال نگارش رساله خود با موضوع نسبت میان بنیادگرایی و تشیع در ایران معاصر زیر نظر دکتر سارا شریعتی هستم.
جهت انجام رساله، مصاحبه هایی را با صاحب نظران و متخصصان انجام داده ام، که قرار است بزودی در قالب کتاب منتشر گردد. بسیار مایلم که مصاحبه جنابعالی نیز در کتاب آورده شود. چند ماه قبل از طریق کانال تلگرام جنابعالی درخواست مصاحبه کردم ولی شما بدلیل ضیق وقت، آن را به چند ماه دیگر موکول کردید. خواهشمندم در صورت امکان، سوالات مصاحبه را پاسخ فرمایید.
سوالات مصاحبه:
۱. تعریف شما از بنیادگرایی و شاخص¬های آن چیست؟
۲. چه معادل¬هایی را برای بنیاد¬گرایی پیشنهاد می¬دهید؟
۳. به نظر شما بنیاد¬گرایی جنبشی اجتماعی است؟ یا فرهنگی؟ یا دینی؟ یا سیاسی؟
۴. آیا می¬توان از پدیده¬ای با عنوان بنیادگرایی در ایران نام برد؟
۵. مصادیق بنیادگرایی در ایران کدامند؟
۶. نسبت بنیادگرایی و تشیع چیست؟
۷. نسبت بنیادگرایی و دین رسمی چیست؟
۸. آیا بنیادگرایی مصداقی از بازگشت امر دینی است؟

با نهایت سپاس و ارادت
هادی درویشی

سمیه سادات حسینی
۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۹ ساعت ۲۱:۴۵
سلام آقای دکتر
موضوع رسالۀ دکتری من دربارۀ عبدالقاهر جرجانی است که متکلمی بلاغی در قرن پنجم و از جرجان است. کتابهایی که دربارۀ زندگی او نوشته‌اند عموما با یک یا دو قرن فاصله و بیشتر از او نوشته شده‌اند و نمی‌دانم چقدر اطلاعاتشان معتبر است. در این کتابها عبدالقاهر جرجانی شافعی و اشعری معرفی شده است. البته در کتاب مسالک الابصار ابن فضل الله آمده که جرجانی در فروع شافعی و در اصول اشعری بوده است.
سوال اول اینکه مگر تقسیمات شافعی و حنبلی و... بنا به فقه و تقسیم معتزلی و اشعری بنا به کلام نیست؛ مخصوصا بنا به تقسیم‌بندیهای قرن پنج هجری در ایران؟
سوال دوم اینکه ایا گفتۀ قدما دربارۀ مذهب کلامی کسی، بیانگر صدق این گزاره است؟ چیزی که از کتابها دستگیرم شده اینکه شاید مولفان با پیش فرض اختلاف نظر جرجانی با قاضی عبدالجبار در بلاغت آنها را به این نتیجه رسانده است که جرجانی اشعری بوده است؛ در حالی که جرجانی پیوسته از جاحظ معتزلی به نیکی یاد کرده است.
در هر حال نیازمند منابعی به فارسی یا عربی دربارۀ اصول اشعریان و معتزلیان در قرن پنجم هستم. پیشاپیش از شما متشکرم
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۶۳۴٫۰۴۹ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱٫۶۲۱ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۶۲۱

پر بازدیدترین یادداشت ها :
مقالات اسفند ۱۳۹۸
درباره شهرستانی و اسماعيلی بودنش (1) من چندين سال است درباره شهرستانی مطالعه می کنم. در سال های اخير بسياری از محققين اين نظر را مطرح کردند که شهرستانی در بخش اخير عمرش بر مذهب اسماعيلی بوده است. برای چنين نظری هيچ مستند دقيقی وجود ندارد. نخستين کسی که اين نظر را مطرح کرد مرحوم دانش پژوه بود که اين موضوع را در مقاله ای مطرح کرد. مستند اصلی اين بود که خواجه نصير در...
سه شنبه ۲۷ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۱۱:۲۷
چند سالی است بعضا شنيده و خوانده می شود که نوانديشان دينی را " نو معتزليان" می خوانند. يا نوانديشی دينی معاصر را نمی شناسند و يا معتزليان را. دومی را محتمل تر می دانم. در ميان نوانديشان دينی نصر حامد ابو زيد در برخی از آثار اوليه اش اندکی به برخی از آرای معتزله به ويژه در مورد قضيه مجازات قرآنی نزديک شد. بعدا از همان هم فاصله...
سه شنبه ۲۷ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۱۱:۱۹
حسن انصاری، پژوهشگر و مدرس مطالعات تاریخ است و عضو شورای علمی دایرةالمعارف بزرگ اسلامی و نیز عضو بلندمدت هیئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرینستون است. در سال‌های اخیر یادداشت‌ها و نوشته‌های او در فضای مجازی در بین علاقه‌مندان به مباحث تاریخی و دینی طرفدار دارد و هر از چندی هم نقدهای او به جریان روشنفکری دینی منتشر می‌شود. با دکتر انصاری گفت‌وگو کرده‌ایم تا...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۱۰:۴۷
مرحوم آية الله واعظ زاده خراسانی را من تنها دو سه باری از نزديک ديدم و با ايشان فرصت گفتگویی دست داد. بيشتر شناخت من از ايشان مرهون آشنایی و دوستی ايشان با استادم مرحوم علامه محقق طباطبایی است که گاه خاطراتی از ايشان نقل می کردند. همچنین از طريق مطالعه برخی آثار قلمی مرحوم آقای واعظ زاده با آرای ايشان آشنا هستم. نخستين کتابی که از ايشان خواندم مقدمه و برخی تصحيحات...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۱۰:۰۰
فارابی و جوابات المسائلش از مهمترين رساله های اصيل و ارزشمند فارابی رساله موسوم به "جوابات المسائل سئل عنها" است که لازم است در مضامين آن دقت های مکرر شود. در اين رساله خيلی از مبانی اصلی فارابی مورد گفتگو واقع شده. در واقع بسياری از مبانی حکمی شيخ الرئيس را صرفا بايد در پرتوی سخنان فارابی فهميد. متأسفانه در تحقيقات جديد ابن سينا شناسی در غرب در دهه اخير از اين...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۵۰
اخيرا احمد الشمسي، استاد دانشگاه شيکاگو کتاب مفيدی منتشر کرده درباره تاريخچه چاپ متون کلاسيک اسلامی و عربی در مصر. اثر شايسته ای است. برای ايران و تشيع ما نيازمند چنين تحقيقی هستيم (درباره نمونه شريف مرتضی اين کار انجام گرفته که در آينده نزديک منتشر می شود). در دوران قاجار و به ويژه عصر ناصری بسياری از متون دينی و ادبی و تاريخی قديم تصحيح و به صورت چاپ سنگی منتشر...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۴۵
کتاب المباحثات ابن سينا از مهمترين آثار دوره متأخر ابن سيناست. اين کتاب تا آنجا که من می دانم تاکنون سه بار چاپ شده. بار نخست توسط عبد الرحمان بدوی. نسخه های اساس او با نسخه های ديگر کتاب تفاوت های چشمگير دارند. استاد بيدارفر سال ها پيش تصحيحی از اين کتاب در قم به دست داد که با وجود آنکه بسيار راهگشا و از طبع بدوی به مراتب بهتر بود اما از جهات مختلف و از جمله اصلاح...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۴۵
تاريخ جامع ايران که از سوی مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی منتشر شده با همه کاستی ها يکی از بهترين و جامع ترين کتاب هایی است که تصويری جامع از پيوستگی تاريخی، تمدنی و فرهنگی ايران در هفت هزار سال تاريخ آن به دست می دهد. بر هر ايرانی است که تاريخ کشور خود را به خوبی بداند. من اميدوارم آقای بجنوردی همت کنند و يک ورسيون مختصر از آن در هزار صفحه برای نسل جوان تهيه کنند....
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۴۳
هنرمند توانای کشور آقای شهاب حسینی در گفتگوی رسانه ای خود به مناسبت جشنواره فیلم فجر به نکته درستی توجه دادند که نشان از فهم درست و قابل ستایش ایشان دارد: به درستی شهاب حسینی گفت که اگر فیلم خود را در جشنواره ای بین المللی به مردم ایران اهدا کرد و همان فیلم را در ایران به ساحت مقدس امام عصر (ع) تقدیم کرد، در این کار هیچگونه دوگانگی در رفتار وجود ندارد. طبعا هر...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۴۳
در سال های اخیر سه کتاب از ابو رشید نیشابوری، متکلم معتزلی که قبلا شناخته نبود شناسایی و در دست تصحیح قرار گرفت: یکی متنی است برگرفته از حدود و تعریفات کلامی او که اینجا آن را معرفی کرده ام (https://ansari.kateban.com/post/2098) دیگری متن المسائل الکبیر او که خلاصه مانندی است از المغنی عبد الجبار و قبلا درباره آن مقاله ای در استودیا ایرانیکا منتشر شد و آنجا توضیحات لازم را...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۴۲
درباره ابو منصور محمد بن عبد الرزاق، سپهسالار مشهور خراسان در دوره ساماني، حاكم طوس و همچنين مشوق و بانی شاهنامه‌ای منثور،معروف به شاهنامه ابومنصوري که شاهنامه فردوسی ریشه اش به آن می رسد معمولا گفته می شود که بر مذهب اسماعیلی بوده است. مستند اين سخن کلام خواجه نظام الملک است در سياستنامه که او را باطنی و قرمطی خوانده. با اين وصف با توجه به دو حکايتی که شيخ...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۳۹
در خبرها خبر مرگ استاد دکتر سهيل زکار را خواندم. آدمی کوشا و محققی پر کار بود. از ويژگی های او آشنایی با نسخ خطی کمياب و نشر ميراث تاريخی کمتر شناخته در حوزه تاريخ اسلام و به ويژه تاريخ شامات بود. من يکبار او را از نزديک ديدم. در سفری همراه دو سه تن از دوستان و از جمله دکتر عالم زاده به منزل او در دمشق رفتيم و دو ساعتی گفتگو کردیم. شايد سال 72 شمسی بود. کتابخانه بزرگی...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۳۹
در خبرها خبر درگذشت محمد عماره را خواندم. محمد عماره از نويسندگان و متفکران نام آشنای مصر بود که در دوران آغازين فعاليت علمی و قلمی اش سخت تحت تأثير جريان اصلاح طلبی دينی در دنيای عرب و به ويژه جمال الدين، محمد عبده و علی عبد الرازق بود و در همين دوران به نشر آثار معتزله نیز همت داشت و چندين کتاب و مقاله به زمينه معتزله و آرا و تاريخ آنان اختصاص داد، اما به تدريج...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۳۸
درباره مذهب حکيم ابوالقاسم فردوسی سخن بسيار گفته شده. برخی او را زيدی مذهب می دانند. برخی هم شيعه امامی و البته شادروان استاد ما عباس زرياب خویی او را بر مذهب اسماعيلی می دانست. در مقاله عالمانه ای که مرحوم زرياب در شماره دهم مجله ايران نامه با عنوان "نگاهی تازه به مقدمه شاهنامه" منتشر کرد با توجه به ديباچه شاهنامه و آنچه درباره خداوند و خلقت او فردوسی به نظم...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۳۷
ری در سده های ميان سوم تا ششم قمری يکی از مراکز فعال دعوت و حضور جامعه اسماعيلی بود. در همين دوران معتزله هم حضوری فعال در ری داشتند. زيديه هم در اين شهر فعال بوده اند. اسماعيليان ايران دست کم در ری و همچنين در بخشی از شمال ايران از نزديک با زيديه ارتباط داشته و گاهی نزاع هایی سياسی و دينی در بين آنها وجود داشته. اين موجب می شد که طرفين چه در ری و چه در شمال ايران (و...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۳۷
از آثار ابن سينا روشن نمی شود که او رسائل اخوان الصفا را خوانده باشد. با اين همه بيهقي در تتمة خود (ص 52 تا 53) می نويسد که پدر ابن سينا گاهی رسائل را می خوانده و در آنها تأمل داشته و ابن سينا هم در کودکی بدين سبب گاهی در رسائل نظر می کرده و در آنها تأمل می کرده است. اين مطلب در نسخه های ديگر شرح حالی که جوزجاني از ابن سينا به دست داده و در آنها شرح حال خودنوشت ابن سينا را...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۳۶
درباره ماهيت رسائل اخوان الصفاء و هويت نويسندگان آنها از دير باز اختلاف نظر بوده است. برخی اين رسائل را نوشته يکی از امامان اسماعيلی می دانند و برخی ديگر صرفا بر اسماعيلی بودن نويسندگان اين رسائل تأکيد می کنند. برخی هم معتقدند نويسندگان اين رسائل اسماعيليان غير فاطمی و يا قرمطی بوده اند. شماری ديگر از محققان نيز معتقدند اين رسائل تأليفی اسماعيلی نيست و برای...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۳۴
یکی از دانشجويان به من نوشت که برخی از همکلاسی هایش به دلیل نگاه قضا و قدری توجهی به پیشگیری ها در خصوص بیماری ویروس کورونا ندارند و معتقدند هر چه مقدر است پیش می آيد. از من خواست نقطه نظر الهيات اسلامی و شيعی را در اين زمينه در چند سطر بنويسم. اينجا عين آن پاسخ را می گذارم: قضا و قدر الهی به سبک و شيوه اراده انسان ها نيست. قضا و قدر الهی مانند خود وجود حق متعال...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۷:۳۱