آرشیو
دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون با عنوان Visiting Professor، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
برای ما بنویسید



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت

حسین حسن‌زاده
۴ تير ۱۳۹۹ ساعت ۲:۲۹
اگر ممکن است ایمیل استاد را می‌خواستم.
علی اصغر سرحدی
۱۰ خرداد ۱۳۹۹ ساعت ۲:۰۲
سلام با تشکر از مطالب ارزنده شما . چگونه می توان با جناب دکتر انصاری تماس گرفت
مهدی
۹ خرداد ۱۳۹۹ ساعت ۱۶:۵۲
سلام با توجه به اینکه مطالب در نقد طریقه فهرستی به صورت پراکنده است لطفا به صورت یکجا در یک فایل قرار دهید تا اصل اشکال تان به این نظریه واضح تر شود.
هادی درویشی
۸ خرداد ۱۳۹۹ ساعت ۲۳:۵۳
سلام آقای دکتر انصاری عزیز
بنده هادی درویشی، دانشجوی دکتری جامعه شناسی و در حال نگارش رساله خود با موضوع نسبت میان بنیادگرایی و تشیع در ایران معاصر زیر نظر دکتر سارا شریعتی هستم.
جهت انجام رساله، مصاحبه هایی را با صاحب نظران و متخصصان انجام داده ام، که قرار است بزودی در قالب کتاب منتشر گردد. بسیار مایلم که مصاحبه جنابعالی نیز در کتاب آورده شود. چند ماه قبل از طریق کانال تلگرام جنابعالی درخواست مصاحبه کردم ولی شما بدلیل ضیق وقت، آن را به چند ماه دیگر موکول کردید. خواهشمندم در صورت امکان، سوالات مصاحبه را پاسخ فرمایید.
سوالات مصاحبه:
۱. تعریف شما از بنیادگرایی و شاخص¬های آن چیست؟
۲. چه معادل¬هایی را برای بنیاد¬گرایی پیشنهاد می¬دهید؟
۳. به نظر شما بنیاد¬گرایی جنبشی اجتماعی است؟ یا فرهنگی؟ یا دینی؟ یا سیاسی؟
۴. آیا می¬توان از پدیده¬ای با عنوان بنیادگرایی در ایران نام برد؟
۵. مصادیق بنیادگرایی در ایران کدامند؟
۶. نسبت بنیادگرایی و تشیع چیست؟
۷. نسبت بنیادگرایی و دین رسمی چیست؟
۸. آیا بنیادگرایی مصداقی از بازگشت امر دینی است؟

با نهایت سپاس و ارادت
هادی درویشی

سمیه سادات حسینی
۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۹ ساعت ۲۱:۴۵
سلام آقای دکتر
موضوع رسالۀ دکتری من دربارۀ عبدالقاهر جرجانی است که متکلمی بلاغی در قرن پنجم و از جرجان است. کتابهایی که دربارۀ زندگی او نوشته‌اند عموما با یک یا دو قرن فاصله و بیشتر از او نوشته شده‌اند و نمی‌دانم چقدر اطلاعاتشان معتبر است. در این کتابها عبدالقاهر جرجانی شافعی و اشعری معرفی شده است. البته در کتاب مسالک الابصار ابن فضل الله آمده که جرجانی در فروع شافعی و در اصول اشعری بوده است.
سوال اول اینکه مگر تقسیمات شافعی و حنبلی و... بنا به فقه و تقسیم معتزلی و اشعری بنا به کلام نیست؛ مخصوصا بنا به تقسیم‌بندیهای قرن پنج هجری در ایران؟
سوال دوم اینکه ایا گفتۀ قدما دربارۀ مذهب کلامی کسی، بیانگر صدق این گزاره است؟ چیزی که از کتابها دستگیرم شده اینکه شاید مولفان با پیش فرض اختلاف نظر جرجانی با قاضی عبدالجبار در بلاغت آنها را به این نتیجه رسانده است که جرجانی اشعری بوده است؛ در حالی که جرجانی پیوسته از جاحظ معتزلی به نیکی یاد کرده است.
در هر حال نیازمند منابعی به فارسی یا عربی دربارۀ اصول اشعریان و معتزلیان در قرن پنجم هستم. پیشاپیش از شما متشکرم
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۶۲۴٫۲۱۱ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۴۵ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۵۹۷

پر بازدیدترین یادداشت ها :
مقالات دي ۱۳۹۸
من الآن بيش از سه سال است که به طور مجزا با دوستانی بحث های مرتبط با موضوع حجيت اخبار (اخبار آحاد) و بهره وری از حديث در اجتهاد شيعی را برای نوشتن چند کتاب و مقاله مشترک دنبال می کنم. از عصر حضور بحث را آغاز کرده ایم و با هر يک از دوستان بخش های مختلف متون اساسی فقه و اصول فقه شيعی را به بحث می گذاريم. برای بحث های سال آينده در اينجا يکی دو هفته است کتاب تعارض الأدلة...
يكشنبه ۲۹ دي ۱۳۹۸ ساعت ۳:۴۴
قال المسعودي في مروجه: ولعشر سنين خلت من خلافة المنصور توفي أبوعبد الله جعفر بن محمد بن علي بن الحسين بن علي بن أبي طالب رضي الله عنهم ، سنة ثمان وأربعين ومائة ، ودفن بالبقيع مع أبيه وجده ، وله خمس وستون سنة ، وقيل : انه سُم ، وعلى قبورهم في هذا الموضع من البقيع رخامة عليها مكتوب : بسم الله الرحمن الرحيم ، الحمد لله مُبدیء (نسخة أخری: مبيد) الأمم ، ومحيي الرمم ، هذا...
يكشنبه ۲۹ دي ۱۳۹۸ ساعت ۳:۴۴
مسعودی در مروج الذهب (ج 4، ص 322) در بحث از پيروان محمد فرزند امام صادق (ع) تعبيری دارد که نشان می دهد برای او که کتابش را اندکی پس از شروع عصر غيبت کبری می نوشته خط غلو شيعی از آنچه او "اماميه" می خوانده (و البته منظورش صرفا دوازده اماميان نيست) متفاوت قلمداد می شده: وظهر في أيام المأمون بمكة ونواحي الحجاز محمد بن جعفر بن محمد بن علي بن الحسين وذلك في سنة مائتين ، ودعا...
يكشنبه ۲۹ دي ۱۳۹۸ ساعت ۳:۴۳
در چند نوشته نظريات پروفسور ويلفرد مادلونگ را درباره مناسبات تشيع و اعتزال نقد خواهيم کرد. اين نظر که ائمه شيعه تحت تأثير آرای معتزله بوده اند و يا آرای آنان را بازتاب می داده اند درست نيست و من می کوشم نخست با تبيين جايگاه مکتب معتزلی در دو سه قرن نخست اسلامی نشان دهم که مناسبات تاريخی معتزله و شيعه را بايد در چارچوب ديگری تحليل کرد. بخش اول: معتزله به عنوان...
يكشنبه ۲۹ دي ۱۳۹۸ ساعت ۳:۴۰
ما قبلا نوشته ايم که شاگردی شريف مرتضی نزد قاضي عبد الجبّار معتزلی که حاکم جشمي در شرح العيون خود مورد اشاره قرار داده احتمالا اصلی ندارد و او ميان شريف رضي و شريف مرتضی در اينجا دچار خلط شده. البته احتمال زياد دارد که شريف مرتضی در بغداد با قاضي عبد الجبّار ملاقاتی کرده باشد؛ آن سالی که قاضي به قصد حج وارد بغداد شد و حتما در بازگشت هم مدتی آنجا ماند. می دانيم که...
يكشنبه ۲۹ دي ۱۳۹۸ ساعت ۳:۳۸
در بحث قبل گفتيم که تعريف و تحديد معنای اصطلاح معتزلی در طول زمان تغيير کرد. در آغاز معتزله تنها اشاره به يک مذهب ايمانی داشت که گرايشاتی نزديک به عثمانی های بصره داشت و در تعريف ايمان هم مخالف خوارج و مرجئه بود. آنان عقيده قدر را از قدری ها و در ارتباط با تفسير خودشان از ايمان اخذ و اقتباس کردند و الهياتی عدل گرا را به تدريج تئوريزه کردند. اما با این وصف به تدريج...
يكشنبه ۲۹ دي ۱۳۹۸ ساعت ۳:۳۳
در مقدمه چاپ فاکسيمليه از کهنترين نسخه نقد المحصل نوشتم که المحصل دو تحرير دارد: دومی بايد چند سالی ديرتر فراهم شده باشد. المحصل در مجموع از آثار کم و بيش ميانی فخر رازي است اما تحرير دوم را احتمالا او در سفر دوم خوارزم فراهم کرد و آن را به وزير خوارزمشاه تقديم کرد (با اين تعبير: "قوام الدين عزّ الملك الصدر العادل قوام الدولة والدين نظام الإسلام عميد الممالك")....
يكشنبه ۲۹ دي ۱۳۹۸ ساعت ۳:۳۲
من هميشه از اينکه می بينم در بسياری از تحقيقاتی که به زبان های خارجی منتشر می شود کمتر موردی پيش می آيد که به تحقيقات و منشورات داخلی ايرانی ارجاع داده شود متأسف می شوم. هم متأسف می شوم چرا بايد نوشته های غربی از نتايج تحقيقات به زبان فارسی محروم باشند و هم از اين جهت که چرا ما نتوانسته ايم فضایی را درست کنيم که بتوانيم تحقيقات به زبان فارسی در علوم انسانی را در...
يكشنبه ۲۹ دي ۱۳۹۸ ساعت ۳:۳۲
محقق طوسی نه تنها از بزرگترين مفاخر ايران است بلکه بی ترديد يکی از مفاخر برجسته تاريخ بشريت است. او فيلسوف، متکلم، عالم به علوم دقيقه، دانشمند دين شناس و بالاخره يکی از آگاهان به هويت ايرانی و از بازيگران اصلی تاريخ و هويت ملی ماست. من قبلا هم نوشته ام که متأسفانه هنوز آنطور که شايد و بايد ما درباره او کار نکرده ايم و او را حتی به فرزندانمان و به نسل های جديد...
يكشنبه ۲۹ دي ۱۳۹۸ ساعت ۳:۳۱
من قبلا درباره اين موضوع نوشته ام و دلائل و زمينه های آن را کم و بيش کاويده ام. پرسش اين است: در حالی که بسياری از متن های حديثی و فقهی و تفسيری و کلامی دو سه سده نخست قمری از اهل سنت و غير شيعيان امروز موجود است چرا آثار اماميه از بين رفته است؟ يکی از مهمترين دلائل آن وضعيت شيعه به عنوان جامعه ای در اقليت و تحت ستم در بسياری از ادوار تاريخ اسلام است. فراموش نکنيم که...
دوشنبه ۲ دي ۱۳۹۸ ساعت ۱۲:۳۷
ارتباط خواجه طوسي و عطار و نقدی بر گفتاری از استاد دکتر شفيعی کدکنی در سفينه تبريز حکايتی درباره ملاقات عطار و خواجه طوسي نقل شده که آنچه را پيشتر به لطف ابن الفوطي در اين ارتباط می دانستيم مورد تأييد قرار می دهد و در ضمن حاوی نکات تازه ای است درباره زندگی و انديشه خواجه. حکايت از اين قرار است: خواجه عطار در آن زمان كى شيفته شده بود و كرامات مى‌گفت‌ ، بعضى...
دوشنبه ۲ دي ۱۳۹۸ ساعت ۱۲:۳۶
ديدم نويسنده محترم آقای ميلاد عظيمی اين مطلب را به نقل از کتاب تازه استاد دکتر محمد علی موحد نوشته اند و به نقل از ايشان آورده اند که اين خطبه را شريف رضي در نهج البلاغه نياورده و احتمالا از درک عمق کلام حضرت امير (ع) عاجز بوده. چطور ممکن است شريف رضي از بزرگترين ادبای عرب و اشعر شعرای طالبيين و از آشناترين متخصصان در تمدن اسلامی به دقائق کلام عرب (علاوه بر فقه و...
دوشنبه ۲ دي ۱۳۹۸ ساعت ۱۲:۳۶
چند صفحه ای از کتاب آقای دکتر موحد را استاد دانشمند علی بهراميان برای من فرستاد و خواندم. خلاصه ای از محتوای کتاب را هم در نقد آقای دکتر حاتم قادری شنيدم؛ به ويزه بخش هایی را که ايشان از روی متن کتاب می خواند. من به آقای دکتر موحد احترام می گذارم. آثاری را از عربی و انگليسی به فارسی ترجمه کرده و چند کتابی را هم ايشان تأليف کرده اند. چند متن ارزشمند را هم تصحيح کرده...
دوشنبه ۲ دي ۱۳۹۸ ساعت ۱۲:۳۵
يکی از خوانندگان اين کانال از من درباره يکی از درسگفتارهای اخير استاد دانشمند جناب آقای دکتر شفيعی کدکنی که اخيرا درباره مذهب رودکی ايراد فرموده اند پرسيد و اين چند کلمه را اينجا بدين مناسبت قلمی می کنم: آقای دکتر شفيعی کدکنی بنابر مصرعی مشهور از رودکی که در اين بيت معروف "شنیدم ز رودکی استاد شاعران*****کاندر جهان به کس مگرو جز بفاطمی" نقل شده احتمال قوی داده...
دوشنبه ۲ دي ۱۳۹۸ ساعت ۱۲:۳۴
رسانه های اجتماعی مجازی زمينه مناسبی برای مشارکت طبقات مختلف و اظهار نظر درباره موضوعات مختلف را فراهم کرده. در اين ميان البته توقع از اهل علم و طبقات دارای تحصيلات عالیه اين است که ضمن بهره وری از اين امکان تازه وظيفه اصلی خود را برای توليد معرفت، از هر نوع و گونه ای از ياد نبرند؛ و الا چه کسی بايد اين وظيفه را انجام دهد و خوراک معرفتی را برای جامعه فراهم کند؟ به...
دوشنبه ۲ دي ۱۳۹۸ ساعت ۱۲:۳۳
اسماعيليه در دوران فاطميان و همچنين عالمان و متفکران آنان چه در سنت طيبی و چه در سنت نزاری همواره به تدوين کتاب هایی درباره امامت توجه داشته اند. علاوه بر اختصاص بحثی درباره امامت در کتاب های اعتقادی خود چندين اثر مستقل و قابل توجه از داعيان و عالمان اسماعيلی و فاطمی در موضوع امامت در اختيار است. بحث امامت در تفکر اسماعيلی موضوعی محوری است و اين به دليل اشتراک...
دوشنبه ۲ دي ۱۳۹۸ ساعت ۱۲:۳۲
کتاب تثبيت الامامة که سامی مکارم در سال 2013 و از سوی مؤسسه اسماعيلی لندن چاپ کرد بی ترديد اثری از منصور خليفه فاطمي (خلافت: 334 تا 341 ق) نيست. ناشر البته کتاب را منسوب به منصور فاطمی منتشر کرده و درباره اين انتساب قطعيتی ابراز نکرده اما برای کسی که با ادبيات بحث های کلامی در زمينه امامت از ديدگاه شيعه آشنا باشد و تحول تاريخی آن را بداند ترديدی وجود ندارد که اين کتاب...
دوشنبه ۲ دي ۱۳۹۸ ساعت ۱۲:۲۶