دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۴۷٫۸۵۸ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۷۹ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۱۲
بازدید از این یادداشت : ۳۳۵

پر بازدیدترین یادداشت ها :
درباره وجود تحريف و اضافات در متن زيارت عاشوراء در سال های اخير بحث و نظرهای مختلفی ارائه شده و از جمله تا آنجا که من می دانم يک کتاب در اثبات اين نوع تحريفات و کتابی پر برگ در رد بر اين کتاب نوشته و منتشر شده است. من در اينجا کاری به اصل اين مدعا ندارم. برخی نکات خوب در کتاب دوم که رد بر کتاب اول است ارائه شده و ديگر نيازی به تکرار آن بحث ها نيست. منتهی در رابطه با اقدم نسخه های مصباح المتهجد شيخ طوسي که در کتاب اول به آن استناد شده اينجا بد نيست يک نکته مهم را متذکر شوم. من اين نسخه را تاکنون نديده ام اما از مشاهده يکی دو برگ آن احتمال بسيار زيادی می دهم اين نسخه و يا دست کم بخشی از آن منحول باشد و به نظرم گواهی های نسخه همه و يا دست کم يکی از آنها ساختگی است (و مابقی از جاهای ديگری اقتباس شده است). خط نسخه تا آنجا که من در اين یکی دو برگ می بينم (از جمله آنجا که زيارت عاشوراء نقل شده) با تاريخ ۵۰۲ ق سازگار نيست و بسيار متأخر از اين تاريخ است. در گواهی کتابت نسخه که خطّ آن هم به نظر من با تاريخ ۵۰۲ ق سازگار نيست از يک حاجي ابراهيم بن محمد الماوراءالنهري سخن می رود که مطلقاً شناخته نيست. شهرت ماوراء النهري اندکی غريب است و با کمی تتبع در منابع تراجمی معلوم می شود که اين شهرت بسيار کم تداول بوده است (من در تدوين رافعي چند موردی را در اين رابطه در سده های اوليه ديدم). اين شخص در کتاب های تراجمی شيعه به کلی ناشناخته است. در اين گواهی البته از ارتباط نسخه مورد گفتگو با نسخه شيخ سخنی به ميان نمی آيد و اين خود در اين گواهی بسيار پرسش برانگيز است.
نکته جالب تر به کار گیری تعبير "المشهد المقدس الرضوي" است در اشاره به بارگاه و مزار امام رضا (ع) که به کلی برای تاريخ ۵۰۲ ق تعبير غريب و نا معهودی است. اين تعبير تا آنجا که من می دانم تنها در چند قرن اخیر و به ويژه از عصر صفوی معمول بوده است و نه در آخر سده پنجم قمری.

احتمالاً اين نسخه با انگيزه های خاصی ساخته و در آن تصرفاتی رفته است. اين ادعا هم که در نسخه ابن طاووس که با نسخه اصل شيخ مقابله شده بوده بخش مورد نظر در مصباح کبير موجود نبوده مطلب نادرستی است و ناشی از بدفهمی نسبت به عبارت ابن طاووس است در مصباح الزائر (ص ۲۷۸). ابن طاووس تصريح می کند که تنها دو فصلی که بايد صد بار خوانده شود در متن مصباح کبير نبوده و نه بخش مورد مناقشه. ديدم آقای کديور بی توجه به اين مسئله ابراز فرموده اند که در نسخه ابن طاووس اين بخش وجود نداشته که به کلی نادرست است و چنانکه گفتم ناشی از عدم توجه به عبارات ابن طاووس است. به هرحال ابن طاووس متن کامل زيارت را بر اساس نسخه مصباح صغير شيخ نقل کرده که آن هم تأليفی است از خود شيخ و مؤيد وجود تکه مورد مناقشه است در متن شيخ. قديمترين نسخه مصباح صغير که امروزه در دسترس است از ۵۷۸ ق است که شامل متن اين زيارت است، منتهی درست تکه مورد مناقشه بنابر نظر مصحح متن در نسخه ياد شده پاک شده و به جای آن کلمات ديگری آمده است که به احتمال قوی به دليل تقيه بوده است (نک: مصباح صغير، ص ۵۹۳).
چهارشنبه ۱۲ مهر ۱۳۹۶ ساعت ۶:۵۳
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت

عباس جازانی
۱۴ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۲۱:۵۴
سلام و ارادت.استاد بزرگوار ممنونم از مطلبی که مرقوم فرمودین.مقاله جناب کدیور رو خونده بودم و سوالات مختلف جلوی چشمانم رژه میرفتن...ممنونم.راهگشا بود.