دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۹۴٫۳۹۴ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۶۶ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۱۶
بازدید از این یادداشت : ۱۹۳

پر بازدیدترین یادداشت ها :

سی ۶۸: نسخه ای کهنه سال از التحرير ابو طالب هاروني است در فقه زیدی اما متأسفانه آغاز و انجام آن نو نويس است.

ای ۱۴۵: نسخه ای کهنه سال از احياء علوم الدین غزالي با کتابت يمنی و نزد زيديه. شايد کاتب هم زيدی بوده. مقابله و بلاغ هايی دارد؛ ناقص الأول والآخر.

اچ ۱۹: نسخه ای بسيار کهنه از کتاب رکن الدين يعنی همان طريثيثي (متشابه القرآن). ناقص الأول اما آخرش کامل است، در عين حال برگ آخر نو نويس است. نسخه زيدی و يمنی.
شايد و بل گويا قطعاً از همه نسخه های ديگر اين کتاب کهنه تر است. در برگ ۱۳۴ الف دارد که پيشتر تفسيری داشته و به آن مطلبی را به تفصيل ارجاع می دهد.

سی ۲۱۰: "الجزء الرابع من ثمانية عشر جزءً من کتاب التفسير تأليف الشيخ الإمام الحاکم أبي سعد المحسّن بن کرّامة (مشدد) الجشمي.
نسخ لخزانة الشيخ الأجل الأعزّ الأمجد مجد الدين ؟؟؟؟أحمد بن محمد المتميز أجزل الله ثوابه وغفرانه. ناقص الآخر. نسخه کهنه است.

اچ ۱۱۸: از ۱۹۵ ب تا ۲۱۵ الف اجازه ای است برای امام منصور قاسم بن محمد بن علي. بيشتر در مورد کتابهای سنی است اما جالب است.

آ ۷۰: ا الف تا ۲ الف سندهای آغازين شمس الأخبار. اين نسخه همان است که گريفينی در فهرست خود از آمبروزیانا معرفی و قسمتهايی از آن را نقل کرده است (ظاهراً و بل به ظنّ متآخم به يقين). نسخه کم و بيش کهنه ای است. از آغاز افتادگی دارد و در اواخر نسخه گاه نو نويس است.

اچ ۴۶: شرح القاضي زيد بن محمد الکلاري. بر روی آن به خط متأخر نوشته: جزء خامس. به هر حال از کتاب النفقات به بعد است.
در پايان در ۲۰۶ ب: وکان الفراغ من نسخ هذا الجزء المبارک وهو الخامس من شرح القاضي التحرير (کذا) آخر نهار الجمعة في العشر الوسطی من شهر ربيع الآخر الذي هو من شهور سنة ثمان و ثلاثين وسبعمائة (؟) غفر الله لمالکه ولکاتبه والناظر فيه ولوالدي ؟ (شايد: جميع المسلمين) إنه غفور رحيم. تاريخ کتابت را در فهرست گفته قابل قرائت نيست اما ما بحمد الله ومنّه خوانديم.

اچ ۱۲۳: اصول الأحکام از المتوکل احمد بن سليمان. نسخه ای نسبتاً کهنه و کامل. در برگ ۲۹۹ الف: بلغ سماعاً ومقابلة بحمد الله تعالی في مواقف آخرها ضحوة يوم الأربعاء الخامس عشر من شهر شعبان الکريم من سنة أربع وسبعين وسبعمائة هجرية کتبه محمد بن أمير المؤمنين علي بن محمد بن علي وفقه الله بخير الدنيا والآخرة بحقّ محمد وآل محمد وصلی الله علی محمد وآله.
در کنار آن مقابله ديگر دیده می شود: قابلت هذه النسخة علی نسختين مقابلين (کذا) علی نسخة الإمام المهدي محمد بن المطهر وهما أيضاً مسموعتان عليه قدس الله روحه وسمعته أيضاً علی نسخته وهي الأصل في هؤلاء النسخ علی سيدنا الفقيه العلامة ربّاني الأمة جمال الدين أحمد بن حميد مدّ الله مدّته وهو يرويه عن الإمام المهدي يرويه أيضاً عن والده المتوکل يرفعه إلی شيوخه جازاهم الله عن ذلک وکان سماعي في غير هذه النسخة والله يتجاوز عنّي الخطأ والزلل وکتب علي بن محمد بن علي عفا الله عنه تعالی وصلی الله علی محمد وآله.
اجازه ديگری نيز در اين برگه هست در پايان صفحه و نيز در برگهای ۳۰۰ب و ۳۰۱ الف. نيز در برگ ۳۰۱ ب. اما همه متأخرترند نسبتاً. اجازه ای از احمد بن صالح در برگ ۳ الف.

آ ۴:
در برگ ۱۸۰ الف: کتاب تثبيت الإمامة للهادي وقيل لزيد بن علي
حدثنا القاضي الأجل يحيی بن عطية إجازة قال حدثنا الأجل حبر المدارس وصدر المجالس حسام الدين وزين الموحدين حميد بن أحمد أدام الله علوه إجازة وسماعاً قال حدثنا الفقيه الأجل العالم الزاهد العابد جمال الدين علي بن أحمد بن الحسن بن المبارک الأکوع رضوان الله عليه قال حدثنا الشيخ أبو علي بن صح (کذا) لسمانة (کذا) الکوفي الزيدي أيده الله بمکة حرسها الله تعالی بظهور الحقّ وأهله قال حدثنا الشيخ أبو عبد الله محمد بن عبد الله بن خلاعة الأسدي المفسّر قال أخبرنا السيد الشريف تاج الدين أبو البرکات عمر بن إبراهيم العلوي الحسني إجازة قال أخبرنا السيد الشريف العلامة أبو عبد الله محمد بن علي بن الحسن بن عبد الرحيم // ۱۸۰ ب العلوي قال أخبرنا أبي رضي الله عنه قال حدثنا أبو القاسم بن الحسن بن محمد بن سعيد الرقي قراءة عليه سنة ستّ وخمسين وثلاثمائة قال حدثنا محمد بن علي بن حفظ (کذا) العطار قال حدثنا محمد بن مروان الغزال عن إبراهيم الحکيم بن ظهير (کذا) عن أبيه عن السدي عن زيد بن علي عليه السلام.. (گويا متن همانی است که در انوار اليقين آمده؛ در آغاز آن: من اعتزل الشک والدعوی .... )
۱۶۶ ب: يتلوه محاورة مجنون الکوفة مع الفقهاء بالمدرسة ومناظرته لهم وهو هذا: ... أنّ بعض مجانين الشيعة....
۱۷۱ الف: ويتلوه محاورة النعمان البجلي واسمه محمد بن النعمان لأصناف الفرق رواها أبو أيوب بن سلمة الزيدي قال اجتمعت أصناف عندنا بالکوفة من الشيعة والمرجئة والمحکمة فتکلم کلّ صنف حماد بن سلمة رواه النخعي وابو اسحاق والشيعي و الأعمش و...

اچ ۷۴:
نسخه ای کهنه سال از التهذيب جشمي نه آغاز دارد و نه انجام. در ۲۴۱ برگ

ای ۷۰: "الجزء الثاني من کتاب الجامع في الشرح تأليف القاضي الأجل العالم العامل زيد بن محمد الکلاري تولا الله مکافاته. مالکه الفقير المدرة الأواه شهاب (؟) الدين المحبّ لآل طه وياسين أحمد بن أسعد رزقه الله حفظ معانيه ..."
۱۵۴ الف: کان الفراغ من زبره في العشر الأول من شهر رجب الأصبّ من شهور سنة إثنتين وعشرين وسبعمائة لهجرة نبينا محمد صلی الله عليه وعلی آله وسلّم عليه وعليهم أجمعين ولا حول ولا قوة إلا بالله بخطّ الفقير إلی الله العزيز المقتدر الشريف حسن بن علي بن محمد بن داود بن يوسف بن سليمان الحسيني نسباً تجاوز الله عنه ...

ای ۷۱: "الجزء الأول من ثمانية أجزاء من کتاب الجامع في الشرح من تعليق التحرير في فقه الزيدية کثّرهم الله تعالی جمع القاضي الإمام أبي الحسين زيد بن محمد أيده الله بتأييده فيه کتاب الطهارة وبعض کتاب الصلوة"
۲ الف بسم الله .... هذا ما اختصرنا من شرح کتاب التحرير وأودعناه من وجوه مسائله وعيونها مع زوائد کثيرة وفروع ذکرناها غير ما ذکر السيد الإمام أبو طالب رضي الله عنه ليکون عمدة راغبين إلی الله سبحانه في التوفيق والعصمة والتسديد بمنّه وطوله ولا حول و لا قوة إلا بالله العلي العظيم وقد کان ذلک بعد التماس أصحابنا ذلک منّي وتکرّر سؤالهم لديّ فأجبتهم إليه طلباً لمرضات الله تعالی ورجاءً لجزيل ثوابه وصلی الله علی محمد خاتم النبيين وعلی آله الطاهرين.
۲۱۲ ب: تمّ الجزو الأول من کتاب الجامع من الشرح من تعليق التحرير بحمد الله وعونه وصلی الله علی محمد وآله بلغ قصاصة علی النسخة التي نسخ منها وهي نسخة صحيحة مجتهد فيها مضبوطة فلله الحمد والمنة وذلک عشية الثلاثاء بواقي أربعة أيام إن بقين في شهر رمضان من شهور سنة سبع وأربعين وسبعمائة وصلی الله علی محمد وآله الطيبين الطاهرين وسلم وکرر کثيراً (؟)
دو بلاغ ديگر هم در حاشيه دارد يکی از آن دو با تاريخ ۷۷۸ ق و ديگری چندان روشن نيست.

ای ۲۱۳: "الجزء الرابع من ثمانية أجزاء من شرح التحرير تأليف القاضي الأجل الحافظ زيد بن محمد الکُلّاري (کذا) رضي الله عنه وأرضاه وجعل الجنة مصيره ومأواه"
نسخ للخزانة السعيدة الجمالية لخزانة سيدنا الأوحد الأشرف الأمجد رئيس الرؤساء تاج الحکم (؟) عزّ (؟) الکرام (؟) رأس العلماء جمال الدنيا والدين شحاک الملحدين کعبة المسترشدين وارث علوم المرسلين أحمد بن سليمان بن أحمد بن محمد بن أحمد بن أبي الرجال طول الله مدته ورفع في الدارين درجته وحرس في الدارين مهجته وکبت أعداءه وحسدته آمين آمين آمين وصلی الله ... از کتاب النکاح آغاز می شود
۲۱۸ ب: وکان الفراغ من نساخته يوم الأربعاء لثلاث أيام إن بقين من شهر جمادي الأخری من شهور سنة ثلثين وسبعمائة سنة بالمشهد المنصوري بظفار المحروس حماه الله وحرسه بالمسلمين
بار ديگر: وکان الفراغ من نساخته يوم ... معلوم نيست چرا ناقصاً تکرار کرده
نسخ هذا الکتاب من نسخة للإمام المنصور بالله عبد الله بن حمزة التي عليها خطّه غفر الله لصاحبه ولکاتبه ولوالديه ولجميع المسلمين آمين آمين.

ای ۲۵۳: باز شرح التحریر قاضي زید کلاري است. ناقص الأول است اما مطالب باب زکات است.
در برگ ۲۰۹ الف: تمّ الجزء الثالث من ثمانية أجزاء من تعليق شرح التحرير بحمد الله ومنّه وعونه وتوفيقه في الساعة الثامنة من يوم الربوع الخامس والعشرين من شهر المحرم أول شهور سنة خمس عشرة وسبعمائة سنة کاتبه الفقير إلی الله عبد الله بن عمران بن سعيد الثلائي العنقودي الحميري غفر الله له ولوالديه ولصاحبه وللمسلمين أجمعين آمين آمين ...
آخر آن در بحث حج است.

ش ۸۲: نهج الحقّ علامه حلي. "من کتب محمد صالح بن حکيم نعمة الله" . در پايان آن وصيت علامه به فرزندش محمد. نسخه کهنه ای است.

اف ۲۷: کتاب الأربعين النبوية والتوابع الرياضية وهي أمالي السيد الأجلّ الإمام الرشد بالله . نسخه امالي مرشد بالله است. در واقع نسخه بی سند مبتنی بر روايت و تهذيب قاضي جعفر است.
در حاشيه برگ ۲۰ ب می نويسد: في نسخة الأصل بخطّ القاضي أحمد الکني الذي في نسخة سماعه...
اين همان نسخه ای است که خلاصه شده ابن الوليد است و متن آن چاپ نشده. البته در چاپهای فعلی آن اين مقدمه آمده و بعد متن کامل به روايت ابن الوليد آمده که ديگر بر اساس متن قاضي جعفر نيست و روايت در آن متفاوت است. از این روایت عکس نسخه دیگری هم دارم. در جای دیگری تفصیلاً درباره این روایت ها سخن گفته ام.
تا برگ ۱۳۷ الف این نسخه متأخر ادامه داشته و بعد در ۱۳۸ الف: هذا جزء فيه باقي أخبار الإمام المرشد بالله يحيی بن الحسين الحسني الجرجاني
اين یکی در چند مجلس است برخلاف آن اولی که در چهل باب تنظيم شده : اولی فی المثل مجلس در فضل النبي (ص). ۱۳۸ الف: أخبرنا الأمير الأجل بدر الدين فخر المسلمين أبو عبد الله محمد بن أحمد بن يحيی بن يحيی بن الناصر الحسني رضوان الله عليه مناولة قال أخبرنا السيد الإمام العالم الأوحد عماد الدين رکن الإسلام ناصر الحقّ الحسن بن عبد الله بن محمد بن الهادي إلی الحقّ يحيی بن الحسين الحسني رضوان الله عليه مناولة عن القاضي الأجل عماد الدين أبي العبّاس أحمد بن أبي الحسن بن أحمد الکني بقرائة (کذا) عليهم بإسناده إلی السيد الإمام المرشد بالله عليه السلام ...
برگ ۱۸۶ ب: ولما أملی رحمه الله هذا المجلس وهذا الخبر الأخير کان شاکياً فبقي بعده رحمه الله إلی يوم السبت الخامس عشر من ربيع الآخر سنة تسع وسبعين وأربعمائة وکان إملاؤه عليه السلام لهذا المجلس الأخير يوم سابع وعشرين من المحرّم من السنة المذکورة وکان وفاته في هذ ا اليوم وصلی عليه عليه السلام الشيخ الإمام الحسن بن علي بن اسحاق الفرزاذي ودفن في دار أخيه التي جعلتها خانقاه بالري في سکة الفرايين (القرابین) وکان مولده رحمه الله سنة اثني عشرة وأربعمائة رحمه الله ونور قبره ورفع في دار السلام رحته (کذا) ولقد جمع في هذه الأمالي محاسن أخبار رسول الله صلی الله عليه وعلی آله وسلّم وعيونها ورواها بأسانيد صحيحة عند علماء هذا الشأن وقيّد المواضع المشتبهة بتقييدات لا تکاد توجد في موضع وزيّنها بالغرر والدرر من الأحاديث المروية عن أولاد رسول الله صلی اله عليه وعلی آله وسلّم ...
قال في الأم بعد ذلک فرغ من نساخته العبد الفقير إلی رحمة الله عزّ وجلّ يوسف بن عواض بن عبد الله بن ظهير بن رافع بن عدي الخزرجي عشية يوم الجمعة لاثني عشرة ليلة خلت من شهر الله المعظم رمضان من سنة ستمائة وهو يسأل الله تعالی المغفرة وحسن التوفيق في الدارين جميعاً بحقّه العظيم وصلی الله علی رسوله سيدنا محمد وآله وسلّم.

در ۱۸۷ الف: موازرة الإخوان وتطهير الجوارح من الأدران از ابو القاسم بن محمد الشقيفي اليمني که قبلاً درباره اش نوشته ام.
در ۳۵۷ الف پايان گرفته: قال في الأم المنقول منها هذا الکتاب ما لفظه: تمّ الکتاب بمنّ الله وعونه ولطفه آخر يوم السبت الرابع عشر من شهر رمضان من شهور سنة اثنين وخمسين وسبعمائة سنة بجامع صنعاء المحروسة نسخ للخزانة المعمورة ببقاء مالکها سيدنا العلامة الأوحد شرف الإسلام المجاور للرکن والمقام أبي القاسم بن محمد بن حسين التبعي حرس الله ببقائه الدين الحنيف وحمی مهجته عن التقدير فهو بمنه علی کلّ شيء قدير وصلواته علی رسول الله سيدنا محمد وآله وسلّم تسليماً کثيراً طيباً مبارکاً ثمّ قال بعد ذلک بلغ مقابلة ثانية بحرم الله سبحانه في حادي عشرين شوال سنة ثمان وخمسين سبعمائة علی يد مؤلفه عفی الله عنه وهذه النسخة في يد الولد محمد بن أبي القاسم ونسخة الأصل في يد الفقيه شهاب الدين أحمد بن علي الذهيبة وقد أجاز مؤلفه للفقيه المذکور وللولد المذکور أيضاً رواية هذا الکتاب عنه وهو الکاتب لهذه الأحرف عفی الله عنه. تمّ ذلک کما وجد بلفظه وصلی الله علی سيدنا محمد وآله وسلم.
چهارشنبه ۶ ارديبهشت ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۳۵
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت