دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۴۴۴٫۵۲۰ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۵۷ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۲۶۲
بازدید از این یادداشت : ۱۴۲

پر بازدیدترین یادداشت ها :


در بحث از روشنفکری دینی در سال های اخیر از این نکته سخن بسیار رفته که مقصود از روشنفکری دقیقاً چیست و نسبت آن با دین کدام است اما تاکنون بحثی در این باره ندیده ام که اساساً مقصود از دین و دینی در این تعبیر چیست؟ دین در این تعبیر دقیقاً نقشش چیست؟ ما روشنفکر غیر متدین بسیار داریم و دین داران غیر روشنفکر هم الی ما شاء الله. اما در این میان چه ویژگی باید در یک روشنفکر باشد تا نوع روشنفکریش دینی قلمداد شود؟ تاکنون دیده ام به این پرسش پاسخ داده اند که چه ویژگی باید یک دیندار داشته باشد تا روشنفکر قلمداد شود اما بالعکس آن را ندیده ام کسی بحث کرده باشد.
از دیدگاه من پاسخ بدین پرسش بسیار اساسی است. صرف دیندار بودن و روشنفکر بودن جدا جدا کسی را روشنفکر دینی نمی کند. روشنفکری، سنتی و حداقل تعریف هایی دارد که انتظار می رود یک روشنفکر دینی می بایست بدان ملتزم باشد. دیندار بودن هم البته بنابر سنت های مختلف دینی تعریف های حداقلی خاص خود را دارد اما آیا به صرف اینکه کسی روشنفکر است و دیندار هم هست او را باید روشنفکر دینی خواند؟ روشنفکر بودن یک نوع تعهد نظری است و دینداری هم در کانتکست روشنفکری دینی باید در چارچوب نوعی تعهد نظری معنا پیدا کند. بدین ترتیب روشنفکر دینی از نقطه نظر دینی می بایست به یک سنت نظری از میان سنت های نظری الهیات دینی تعلق خاطر داشته باشد.
حال که چنین است من شخصاً معتقدم بسیاری از کسانی که در صد سال اخیر به روشنفکران دینی، چه در زمان خود و چه بعد از عصر خود، نامبردار شده اند اساساً در این تعریفی که از روشنفکری دینی عرضه کردم جای نمی گیرند.
یک روشنفکرعلاوه بر قدم استواری که در سنت نظری و آموزشی و کلاسیک روشنفکری در ارتباط با مقوله تجدد دارد همزمان در سنت های نظری و کلاسیک و آموزشی دینی هم می بایست صاحب جایگاه روشنی باشد تا او را بتوانیم روشنفکر دینی بخوانیم. اگر کسی متخصص جامعه شناسی و یا فلسفه غرب است و در عین حال دیندار است و روشنفکر به نظر من نباید او را روشنفکر دینی خواند، ولو اینکه تلاش هایی برای آشتی دادن سنت و تجدد در کارنامه خود داشته باشد. به نظر من بدین ترتیب مهندس بازرگان و دکتر شریعتی با همه تأملاتی که در بحث های دینی و قرآنی و تاریخی داشته اند روشنفکران دینی نیستند. در مقابل، من جمال الدین اسدآبادی، محمد عبده، مجتهد شبستری و محسن کدیور را در شمار روشنفکران دینی می خوانم.
در مورد آقای دکتر سروش مقداری داوری مشکل است. او گرچه هیچ یک از سنت های نظری و آموزشی دینی را نمایندگی نمی کند و دانش آموخته فلسفه تحلیلی است اما به هرحال در چند دهه گذشته تمام پروژه فکری او در باب تأملات نظری در الهیات اسلامی بوده و از این نقطه نظر می توان به نحوی او را با سنت های نظری دینی پیشگفته پیوند داد و او را در شمار روشنفکران دینی خواند.
شنبه ۲۵ دي ۱۳۹۵ ساعت ۹:۱۳
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت