آرشیو
دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون با عنوان Visiting Professor، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۶۱۷٫۴۸۱ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۹۰ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۵۶۹
بازدید از این یادداشت : ۲۶

پر بازدیدترین یادداشت ها :


بخشی از فرهنگ دينی و اجتماعی ما ريشه در فرهنگ وعظ و تذکير و خطابه دارد. تاريخ آن هم به همان يکی دو قرن اول اسلامی می رسد با قصاص و بعد وعاظ و مذکرين بغداد و نيشابور و ری و اصفهان. بخشی از آن پيوند دارد با اهل مدرسه و بخشی هم با اهل تصوف. قدرت واعظان در عصر سلجوقی گسترش يافت و البته عموما در تحولات اجتماعی و سياسی بغداد و خراسان سهم مهمی داشتند. بعدها و چنانکه در کتاب نقض آمده مناقب خوانان و فضايل خوانان در هر دو جامعه شيعی و سنی رو به گسترش نهادند و از دوره ای چنانکه می دانيم به مناسبت کتاب روضه کاشفی به گروهی از آنان روضه خوان گفته می شد. واعظان از قديم تنها به گروهی که صرفا تخصصشان وعظ و خطابه بود محدود نمی شد. برخی از فقيهان بزرگ شيعی و سنی در طول تاريخ در کار وعظ و خطابه هم بوده اند. بسياری از آنها مانند فخر رازی و ابن جوزی اتفاقا از علمای برجسته زمان خود محسوب می شدند. در صد سال اخیر هم بسیاری از مراجع و فقیهان خود اهل منبر و وعظ هم بوده اند. در آثار ابن جوزی و بسياری قبل و بعد از او از ميان واعظان مشهور و يا در کتاب های تراجم و احوال می توان شرح احوال و تاريخ واعظان و وعظ را جستجو کرد. خود ابن جوزی در اين زمينه کتاب دارد. آثار ابن ابی الدنيا هم در اين زمينه مفيد است. کتاب هایی هم داريم مشتمل بر خطابه های معروف و از جمله خطبه خوانی ها در جمعه ها و اعياد (از خلفای فاطمی دفتری باقی مانده در اين زمينه که چاپ شده و از داعيان فاطمی هم دفاتر مختلف باقی مانده مشتمل بر مجالس دعوت آنان که شبيه همين مجالس وعظ بوده). تاکنون تحقيق جامعی درباره تاريخ وعظ و منبر در اسلام صورت نگرفته و از آن ميان تاريخ واعظان و اهل خطابه در عصر قاجار و پهلوی از موضوعات جذابی است که کمتر محل عنايت بوده. در آثار دوران قاجار اطلاعات پراکنده در اين زمينه بسيار است. بسياری از واعظان اين دوره اهل نوشتن هم بوده اند که آثار آنان در همان زمان چاپ می شد. برخی از آنان در شمار رجال با نفوذ در طهران و اصفهان بودند. در کتاب المآثر والآثار منسوب به محمد حسن خان اعتماد السلطنه احوال شماری از آنان در دوره ناصری آمده است. معمول بسياری از واعظان بوده و هست که سخنرانی های خود را و يا دست کم الگوهای اصلی آنها را برای خود می نويسند. مرحوم حاج انصاری که از واعظان مشهور ايران در دهه های سی و چهل شمسی بود شايد بالغ بر ده دفتر بزرگ از مجالس وعظ و سخنش را نوشته بود که هنوز منتشر نشده. از سده های اوليه کتاب ها به فارسی و عربی در مجالس نويسی بسيار است و عموما الگوهای مشابهی دارد از نقل تفسير قرآن و ذکر احاديث و نکات اخلاقی و گفتار بزرگان حکمت و تصوف و نقل قصه ها و عبرت ها. رسم اين بود که برای فراگيری وعظ اشخاص به مجالس وعظ واعظان مشهور می رفتند و الگوها و مجالس را می نوشتند و بر اساس آن الگوها که حالت موضوعی داشت به تدريج در اين فن تبحر می يافتند. بسياری از محدثان و اهل حديث در دويست سال گذشته در کار وعظ هم بوده اند. مرحوم حاج انصاری معروف است که متن ده هزار حديث را در حافظه داشت. او البته در فقه و اصول هم تحصيلات عاليه داشت و از شاگردان مرحوم شيخ عبد الکريم حائری بود. آثار مرحوم فلسفی هم که شايد مهمترين واعظ صد سال گذشته تاريخ ايران است همه برگرفته از سخنرانی های او بود. برای شناخت نبض فرهنگ و سنت ها و اخلاق عامه و خاصه در عصر قاجار نوشتن تاريخچه ای از وعظ و واعظان در اين دوره بسيار مهم است. نهاد وعظ و خطابه و تبلیغ از نهادهای مهم تاريخ دين و مذهب در ايران است که هنوز تاريخش نوشته نشده. امشب به مناسبتی دنبال موضوعی بودم در اين ارتباط و ديدم واقعا چيز چندان مفيدی در دست نيست و يا من نمی شناسم. گفتم اينجا اشاره ای بکنم به اهميت آن.
سه شنبه ۲۰ خرداد ۱۳۹۹ ساعت ۳:۲۰
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت