آرشیو
دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون با عنوان Visiting Professor، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۶۳۴٫۲۶۸ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲۱ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۶۲۱
بازدید از این یادداشت : ۱۳۳

پر بازدیدترین یادداشت ها :


دانشمند محترم جناب آقای دکتر سروش در يک سخنرانی و همچنين اگر اشتباه نکنم در مکتوبی که اخيرا از ايشان منتشر شد به متن زيارتنامه ای نه چندان مشهور برای حضرت امير (ع) اشاره کرده اند که در مفاتيح الجنان مرحوم حاج شيخ عباس قمی نقل شده و از آن انتقاد کرده اند. ايراد ايشان به یک تعبيری در متن اين زيارتنامه است: "الانزع البطين" در اشاره به حضرت امير (ع). منبع اصلی اين زيارتنامه مصباح الزائر ابن طاووس است و او هم در اين کتاب هيچ سندی برای اين زيارت نقل نکرده. بسياری از زيارتنامه هایی که برای ائمه شيعه در آثار ابن طاووس و کفعمی و حتی شيخ طوسي در مصباح المتهجد نقل شده انشای ائمه نيست و متن آنها حتی منسوب به آنان نیز نقل نشده. در واقع در مورد تعداد زيادی از آنها نه تنها سندی در اين کتاب ها نقل نشده بلکه اساسا به ائمه منسوب نيستند. برخی متن ها از نواب چهارگانه نقل شده اند و برخی هم انشای علمای شيعه اند. می دانيم که بخشی از اين زيارتنامه ها را خود ابن طاووس انشاء کرده و او هم مدعی مأثور بودن عين متن زيارتنامه ها نيست. البته روش عمومی اين بوده که اين زيارتنامه ها را بر اساس احاديث و تکه های مختلفی که در روايات در شأن اهل بيت (ع) موجود است تحرير و تدوين کنند اما به هرحال در نهايت نظم و انشای عبارات کار ابن طاووس و برخی ديگر از علاقمندان به ميراث دعایی بوده است. در اين مورد البته خود ابن طاووس هم از اين زيارت به عنوان زيارتی مليحه ياد می کند (ص ۱۴۶) و معلوم است که آن را مأثور از امامان نمی داند. احتمال دارد او متن اين زيارتنامه را در کتابی غیر مشهور يافته و به نقل آن مبادرت ورزيده. برخی از مضامين اين زيارتنامه با احاديثی که غلات در معجزات نقل می کرده اند و هيچ کدام در آثار اصلی شيعه نقل نشده پيوند دارد و همين احتمال اينکه اين زيارتنامه ريشه اش به غلات برسد را تقويت می کند. خاصه اينکه تعبير "الأنزع البطين" تعبيری است مورد علاقه نصيريه و آنان در آثارشان از مقام انزعيت (و همچنين با استفاده از تعبير "الأنزع البطين") در اشاره به مقام "معنی" و حقيقت الوهی حضرت امير (ع) استفاده می کنند. البته آنان معنای تحت اللفظی "الأنزع البطين" را مد نظر ندارند و از آن تفسيری تنزيهی و ناظر به مصداق حقیقتی مجرد از هر گونه صفت بشری در عين تجلی در تمام هستی اراده می کنند که در تمام ادوار و اکوار عالم تجلی مکرر دارد. اين در واقع اشاره است به همان مرتبه "معنی" (و حقيقت "عين") از سه گانه الوهی معروف نصيريان که دو ديگر آن "اسم" و "باب" است.

بدين ترتيب اين زيارتنامه اساسا حديث نيست که ضعف محتوای آن نشانی باشد از ضعف منابع حديثی ما و يا بر اساس آن استدلال شود که علمای شيعه در روايت احاديث اهتمام و دقت لازم را نداشته اند. خود ابن طاووس ترديدی نداشته که اين زيارتنامه، حديث نيست و صرفا در مقام جمع و گردآوری اين زيارتنامه ها به نقل آن مبادرت کرده. به هرحال این زیارتنامه از زیارتنامه های مشهور نیست و معمولا هم خوانده نمی شود.
پنجشنبه ۱۱ ارديبهشت ۱۳۹۹ ساعت ۲:۱۳
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت