دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
برای ما بنویسید



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت

هادی بیات
۲۰ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۰۳
جناب آقای دکتر انصاری سلام
عرض ادب و احترام دارم
بنده دانشجوی ترم آخر کارشناسی ارشد فلسفه دین دانشگاه علامه هستم.
چندی است با حضرتعالی و نوشته های پرارجتان آشنا گردیده ام. میخواستم از حضرتعالی تقاضا کنم با توجه حوزه نسبتا گسترده مطالعاتتان، بنده بی بضاعت را راهنمایی بفرمایید که برای حصول چشم اندازهایی وسیعتر و عمیقتر در حوزه فلسفه دین، مطالعه چه اثاری و یا آثار چه کسانی را واجب و ضروری میدانید؟ متوجهم که این سوال با این کلیت خود نشان از کم سوادی پرسشگر دارد ولی امیدوارم از راهنمایی استاد گرانقدر بهره مند شوم. (مثلا آیا آثار روشنفکران عرب مانند ابوزید و یا لااقل برخی آثارشان ..)
شاید چنین بپرسم هم بد نباشد: مثلا ده کتابی که به نظر حضرتعالی خواندشان برای الفبای کار ضروری است کدام است؟
پیشاپیش از اینکه وقت ارزشمند و ذی قیمت خود را برای پاسخ به اینجانب در اختیار مینهید بسیار سپاسگزارم.
با تشکر و احترام
هادی بیات

پاسخ: به زودی پاسخ خواهم داد
سیدقلندر هاشمی
۲۰ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱:۰۱
با سلام. چگونه می توان به نسخ خطی مکتبة المصریة قاهره دست یافت. از راهنماییتان بسیار سپاسگزارم.

پاسخ: گمان نمی کنم آنلاين باشد
محمد رستمی
۱۲ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۱۵
جناب آقای دکتر انصاری
باسلام
وتشکر از مطالب بسیار خوب و موشکافانه حضرتعالی. دو سوال داشتم که پاسخگویی بدانها موجب امتنان خواهد بود:
۱-نظر حضرتعالی در خصوص عرفان  وعارفان علی الخصوص مسلک مرحوم سیدعلی آقای قاضی چیست؟
۲-در نوشته ای از مرحوم میرزامهدی ولایی نسخه شناس آستان قدس نام بردید.چقدر ایشان را میشناختید و یا چه کسانی را میشناسید که از احوالات ایشان اطلاع داشته باشند.
ارادتمند-رستمی
amin
۸ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱:۳۵
بقیه نوشته جناب آقای دکتر محمدتقی سبحانی
ثانيا، تفسير "اظله و اشباح" از نظر ميرزا با برداشت غاليان از اين كلمات تفاوت جدى دارد. ميرزا اظله و اشباح را همان "ارواح" انسانها مى داند كه قبل از بدن ها خلق شده اند و در اين دنيا به بدن ملحق مى شوند. ايشان به تفصيل بحث كرده است كه عالم اظله و اشباح، حقيقت مادى دارد و تفاوتش با عالم دنيا تنها به اعراض آنهاست.
ثالثا، بر خلاف تصور ايشان، نظريه ميرزا در باب وجود و خلقت، بر عالم اظله و اشباح استوار نيست بلكه بر "عالم انوار" استوار است. از نظر ميرزا، عالم اظله و اشباح خود مثل عالم دنيا، يكى از مراتب خلقت است و نه منشأ خلقت.
رابعا، ايشان توجه نكرده است كه روايات اظله و اشباح در مصادر نخستين شيعه به فراوانى و به طرق مختلف و متنوع حضور دارد و به خطا فرموده اند "روايات اظله ريشه اصلى اش به روايات اهل سنت مى رسد. بعدها البته غلات شيعى از اين احاديث استقبال كردند"
حال خود قضاوت كنيد كه وقتى چنين بزرگوارى ادعا مى كند كه "آنان[ميرزا و شاگردان] خود گرفتار درهم آميختگى عقايد كلامى و فلسفى با احاديث اهل بيت هستند" به او چه بايد گفت!
amin
۳ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۷:۴۳
با سلام به دکتر انصاری
ناقدی که خود را در هر زمینه ای صاحب نظر می داند، از تاریخ گرفته، تا فلسفه، تا عرفان، تا کلام، تا حدیث و .....
به نظر می رسد اگر این شخصیت، کمی هم رفتاری علمی داشته باشد و در حوزه ای محدود و تخصصی سخن گوید، به علم و تقوی نزدیک تر است و خود را مصداق « الناس أعداء ما جهلوا» قرار ندهد.
جناب انصاری خود را در قله ای می بیند که می تواند تمام افراد را در پایین پای خود رصد کند و نسبت به آنان اظهار نظر نماید که خوب این شأن، شأن خدایی است که ایشان برای خود اختیار کرده است و رفتاری چون رفتار فرعون با دیگران است.
آقای دکتر انصاری نباید همچون برهم زنندگان سخنرانی های عمومی که اوائل انقلاب شاهد آن بودیم، فقط شعار دهد و کلی گویی کند. چنین رفتاری از چنین شخصیتی که می خواهد حرکتی علمی داشته باشد، خیلی بعید به نظر می رسد و جنبه های شعاری ایشان، این تفکر را به اذهان متبادر می کند که شاید چون بعضی از عالمین درباری، خود را به مخالفین تفکری خاص ...

پاسخ: سلام.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۹۴٫۲۹۹ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۷۸ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۱۶

پر بازدیدترین یادداشت ها :
مقالات اسفند ۱۳۹۲
زيديان از آن هنگام که پذيرای انديشه های کلامی معتزلی شدند؛ به ويژه در دوران مکتب بهشمي ري و دوران شاگردان قاضي عبد الجبّار همداني نسبت به آرای فلاسفه مسلمان واکنش نشان داده اند. در آثار کلامی دوره ري اشاراتی در رد بر آرای فلاسفه هست و آنان و سائر معتزله بی ترديد مطلع از جريان فلسفی مورد حمايت آل بويه و از جمله حضور ابن سينا در ري بوده اند. با اين وصف رديه نويسی...
چهارشنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۱:۰۱
از رجال مذهب نصيري اطلاعات کمی تاکنون منتشر شده اما در سالهای اخير چند متن مهم آنها که از رجال قديم آنان در بغداد، حلب و لاذقيه و نيز در برخی شهرهای ايران سخن می راند انتشار يافته است که بی نهايت متنهايی ارزشمندند. نويسنده اين سطور تاکنون چند نمونه از اين دست متون (مشيخه ها/ نام نامه ها) را در اين سايت معرفی کرده است. زين پس می کوشم در هر يادداشت نمونه های مهم و...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۲۰:۰۵
در طول سالهای اقامت در پاريس تعدادی از نسخه های خطی کتابخانه ملی فرانسه را از نزديک مورد بررسی قرار دادم که برخی از آنها را به مناسبتهايی در يادداشتها و مقالات خود ذکر کرده ام. اينجا نمونه های ديگری را می آورم و از جمله آنچه در بررسی نسخه دستور المنجمين به دلائلی يادداشت کردم. 1- ش 6623: نسخه کهنه ای از طرائف ابن طاووس؛ با اين عنوان: کتاب الطرائف من مذاهب الطوائف...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۹:۰۷
شماری از نسخه هايی که در فهرست آلوارت نامشان در فصول و بخشهای مختلف آن ذکر شده را از نزديک بررسی کرده ام. نسخه های کتابخانه دولتی برلين معمولاً بر اساس مجموعه های مختلفی که در آنجا موجود است شماره بندی شده و در فهرست هم ذکر شده اند. در آنچه در پی می آيد گاه سهواً نام مجموعه ذکر نشده اما با مراجعه به فهرست می توان شماره دقيق نسخه را پيدا کرد. اين نسخه ها را تماماً از...
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۴:۳۹
در نسخه شماره 31 از مجموعه عربی گلازر در کتابخانه ملی وين مجموعه ای است مشتمل بر رسائل متعدد که در آن يادداشتی نيز از روی خط تفتازاني نقل شده درباره سالشمار تأليفاتش. اين مجموعه شامل اين کتابهاست: موصل الطلاب ابن هشام. و نيز شرح مختصر الزنجاني از تفتازاني. و نيز شرح السلم المنورق في علم المنطق از "ناظمها عبد الرحمان الأخضري". و نيز المقدمة في الحساب از ابو عبد الله...
يكشنبه ۲۵ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۱۸:۳۸
از توفيقات نويسنده اين سطور در طیّ سالهای گذشته اين بود که توانستم تعداد قابل توجهی از نسخه های عربی و بعضاً فارسی کتابخانه دولتی برلين را از نزديک مورد مطالعه قرار دهم و برخی از مجموعه های آن همچون مجموعه گلازر را به طور کامل ببينم و يادداشت برداری کنم. در طی مقالاتی که پس از اين خواهد آمد بخشی از اين نسخه ها را بسيار مختصر معرفی خواهم کرد و متذکر برخی فوائد آنها...
يكشنبه ۲۵ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۶:۱۵
26- ش 112: کتاب المولد الشريف المعظم للنبي الهاشمي المکرّم محمد صلی الله عليه وسلّم. مؤلف: سعيد (کذا) محمد بن مسعود بن محمد بن مسعود الکازروني . شارح مشارق الأنوار و نويسنده شفاء الصدور و المسلسلات و نيز المحمدين البدور. در 124 الف: پايان جلد اول است؛ پايان کتابت: في يوم السبت من العشر الأخيرة في شهر رجب الأصبّ الحرام الذي هو من شهور سنة ستّ وخمسين وتسع مائة من الهجرة....
يكشنبه ۲۵ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۳:۳۵
نويسنده اين سطور در چند سفر تعداد قابل توجهی از نسخه های خطی کتابخانه ملی وين (مجموعه گلازر) را از نزديک بررسی کرد که اينک درباره شماری از آنها اينجا مطالبی عرضه می کنم: 1- گلازر، ش 177 نسخه ای کلامی بی آغاز و انجام از زيديه. شرح متنی است. بايد تحقيق شود چيست؟ به هر حال نسخه متأخر است. 2- ش 159: بلغة المقتات في معرفة الأوقات از عبد الله بن حمزة الدواري 3- ش 85: شرح ابن مفتاح...
يكشنبه ۲۵ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۰:۳۰
ابوالقاسم بستي را به عنوان متکلمی معتزلی و زيدي از ميان شاگردان برجسته قاضي عبد الجبّار همداني به خوبی می شناسيم. او آثار متعددی داشته؛ در فقه، حديث، کلام و رديه نويسی. در فقه بر مذهب ناصر اطروش بوده و در اين زمينه نگاشته است. در کلام مذهب بهشمي داشته و در اين زمينه تابع استادش قاضي عبد الجبّار همداني است. از ميان آثار کلامی او اثر برجسته ای از وی باقی مانده به نام...
شنبه ۲۴ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۸:۱۹
از ابوطالب هاروني، الناطق بالحقّ امام زيدی نامدار شمال ايران در اوائل سده پنجم قمري که از او در دانش های کلام و فقه و حديث و تاريخنگاری آثار متعددی باقی مانده، رساله ای می شناسيم که تاکنون مورد توجه قرار نگرفته است. اين رساله در موضوع اجماع اهل بيت است و استدلال بر حجيت اجماع آنان در فقه. رساله البته رساله کوتاهی است اما در نوع خود بسيار اثر مهم و از لحاظ بررسی...
جمعه ۲۳ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۶:۱۳
از ميان معتزليان حلقه قاضي عبد الجبّار در ري شماری را به عنوان نويسندگان کتابهای کلامی معتزلی می شناسيم؛ اما از نوشته های آنان تنها تعداد بسيار محدودی در سنت زيدی و يا سنت قرائيم باقی مانده است. در اين ميان ابو رشيد نيشابوري دانشمند و متکلم برجسته ای است از همين حلقه که از او چند کتابی باقی مانده است. از ابو الفضل العباس بن شروين هم کتابی کلامی بزرگی با تهذيب و...
جمعه ۲۳ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۳:۵۹
"مساهمت شريف مرتضی در علم کلام معتزلی " عنوان تأليفی است در دست تکميل از نويسنده اين سطور درباره دستگاه کلامی شريف مرتضی؛ همراه با تصحيح چند اثر کلامی منتشر نشده از او و نيز تجديد تصحيح چند اثر ديگر وی در همين زمينه. در مقدمه هم ضمن بررسی کوتاهی درباره زندگانی و استادان و شاگردان او، فعاليت و آثار کلامی شريف مرتضی مورد مطالعه قرار گرفته است. فصلی را هم به تداوم...
دوشنبه ۱۹ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۰:۲۹
در اينجا چند نوشته ای را که پيشتر در همين سايت در رابطه با نسخه های تازه ياب سيره امام منصور بالله عبد الله بن حمزة (د. 614 ق) منتشر کرده بودم، يکجا ديگر بار عرضه می...
يكشنبه ۱۸ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۲۱:۴۰
نويسنده اين سطور چند سال پيش مقاله ای منتشر کرد درباره تفسير منسوب به امام حسن عسکري (ع) و درباره ماهيت و ريشه آن به بحث پرداخت. در آنجا گفتم که اين تفسير يک هسته قديمی دارد که ابن بابويه آن را در آثارش به نقل از شخصی مجهول الحال به نام ابوالحسن محمد بن القاسم المفسّر الجرجاني نقل کرده؛ اما بعداً در اوائل سده ششم قمری متن فعلی بر پايه آن متن قديمی ساخته و پرداخته و...
جمعه ۱۶ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۱۸:۵۶
از دوران صفويه وسيله علامه مجلسی و شماری ديگر از دانشمندان و محدثان اماميه، از آثار حديثی عالمی به نام عز الدين ابو محمد الحسن بن سليمان بن محمد (بن خالد) الحلي (العاملي) نام برده شده[1] و بهره گرفته شده که اطلاعات ما درباره او بسيار اندک است. گفته اند که در محرم 802ق زنده بوده است[2] و از شاگردان شهيد اول بوده و از او در اجازه ای از شهيد در 12 شعبان 757 ق نام برده شده است[3]....
سه شنبه ۱۳ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۲۳:۲۷
چنانکه می دانيم زمخشري، دانشمند برجسته و مفسر معروف قرآن و نويسنده الکشاف، معتزلی مذهب بود و خود نيز دستی در دانش کلام داشت. در علم کلام، از او متن کوتاه المنهاج في اصول الدين تاکنون شناسايی شده و به چاپ رسيده است. طبق گزارشی که اندرسباني به دست داده او در دانش کلام از دو تن از معاصرانش بيشتر بهره برده بوده است: يکی ابن الملاحمي، متکلم معروف معتزلی و نويسنده...
يكشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۴:۴۷
در سالهای اخير تعدادی از متون ارزشمند اسماعيليان؛ از جمله تعدادی از آثار دوران متقدم آنان مانند تأليفات واقعی و يا منسوب جعفر بن منصور اليمن و نيز تعدادی از کتابهای داعيان مطلق طيبي و دانشمندان برجسته آنان در يمن، به وسيله دار الغدير در سوريه (سلميه) و به کوشش شخصی به نام حسام خضور منتشر شده که اين روزها توفيق بررسی برخی از اين کتابها را از طريق کتابخانه ارزشمند...
يكشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۱:۱۲