آرشیو
آخرین نوشته ها
دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون با عنوان Visiting Professor، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های 2015 تا 2017 حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال 1349 شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال 1367 به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال 1381 ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين 1388 از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال 1388 به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.


Hassan Ansari is a Visiting Professor at the Institute for Advanced Study (Princeton). He received his Ph.D. from EPHE (Sorbonne-Paris) in Philosophy. Prior to EPHE, he studied Arabic literature, Quranic exegesis and hadith, Islamic theology, Islamic philosophy, mysticism, and law in Qom and Tehran. He has published various books and many articles in Persian, Arabic, French, and English, including L’imamat et l’Occultation selon l’imamisme: Étude bibliographique et histoire des textes (Leiden: Brill, 2017); Studies in Medieval Islamic Intellectual Traditions (with Sabine Schmidtke) (Lockwood Press, 2017); Al-Šarīf al-Murtaḍā’s Oeuvre and Thought in Context: An Archaeological Inquiry into Texts and Their Transmission (with Sabine Schmidtke) (in press); and Caliphate and Imamate: Selected Political Works from the Islamic Tradition, Cambridge University Press (with Nebil Husayn) (forthcoming).
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۷۴۱٫۷۸۸ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۷ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۷۲۲
بازدید از این یادداشت : ۱۵۵

پر بازدیدترین یادداشت ها :


من سال های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲ سه سفر به يمن رفتم و هر بار مدتی به بررسی نسخه های خطی کتابخانه های عمومی (اوقاف/ شرقيه، غربيه و دار المخطوطات در صنعاء؛ کتابخانه جامع امام هادی در صعده؛ کتابخانه احقاف در تريم) و همچنين تعدادی از کتابخانه های خصوصی يمن پرداختم. دفعه اول که رفتم هنوز فهرست دو جلدی آقای عبد السلام وجيه از کتابخانه های خصوصی يمن منتشر نشده بود. ايشان فهرست خود را که تنها تايپ شده بود به لطف در اختیار من قرار دادند. آنجا ديدم که مجموعه ای خطی را در کتابخانه جامع شهاره به شکل بسيار مختصری معرفی کرده اند و در ضمن معرفی يکی از متن های آن مجموعه خطی کتابی را به اين شکل نام برده اند: التحريش (ضرار الکوفي) (يعنی همان عنوانی که روی برگ نخست نسخه هم ديده می شود؛ و نه چيزی بيشتر). بنده با ديدن اين عنوان احتمال دادم که واقعا ممکن است اين متن از ضرار بن عمرو، متکلم برجسته سده دوم قمری باشد و از آنجا که با نام کتاب قبلا از طريق کتاب الانتصار خياط آشنا بودم از طريقی درخواست کردم تا عکس نسخه تهيه شود. سال ۲۰۰۴ اولين مقاله را درباره اين متن نوشتم که دو سه ماه بعد از تحرير آن در مجله کتاب ماه دين به زبان فارسی منتشر شد. بعد از آن هم مقاله ای به زبان فرانسه در سال ۲۰۰۵ در کنفرانسی در استانبول درباره متن کتاب المقالات ابو علي جبایی که در همان مجموعه خطی پيشگفته وجود دارد و البته در فهرست آقای عبدالسلام وجيه تنها به عنوان: "کتاب حول الفرق" و مجهول المؤلف گزارش شده و من با بررسی نسخه متوجه شدم کتاب المقالات جبایی است ارائه دادم که بلا فاصله هم تحريری فارسی از آن در کتاب ماه دين و نيز اصل فرانسه آن مدتی بعد در مجموعه مقالات همان کنفرانس منتشر شد. چند مقاله ديگر هم به زبان های فارسی و عربی در همان سال ها درباره اين دو متن در سایت کاتبان منتشر کردم. مقاله من درباره التحريش بعدا در مجله نصوص معاصرة هم به عربی ترجمه شد. شادروان پروفسور فان اس که از کشف اين دو کتاب از طريق من اطلاع حاصل کرده بود همان سال ها در کتاب دو جلدی اش درباره ادبيات فرقه نگاری به اين موضوع اشاره کرد و به مقالات من هم ارجاع داد. بعدا هم مکرر در نوشته های مختلف هم او و هم آقای شان آنتونی در نقد و بررسی چاپی از کتاب التحريش به اين موضوع و کشف اين دو متن و مقالات من اشاره کرده اند.

من از همان آغاز قصد تصحيح اين دو متن را داشتم و اين موضوع را در همان مقالات پيشگفته که منتشر کردم آشکارا اعلام کردم. با اين وصف برای سال ها امر انتشار اين دو کتاب به عهده تعويق انداخت؛ به دو سبب: يکی اينکه درباره انتساب اين دو کتاب به ضرار بن عمرو و ابو علي جبایی ترديدهایی داشتم و بنابراين تلاش کردم درباره اين دو متکلم برجسته و آثار و افکارشان و نقل هایی که از آنها در منابع وجود دارد تحقيق کنم. دوم اينکه در هر دو متن در مورد قرائت دقيق برخی کلمات ترديدهایی داشتم. سعی من اين بود که با تأمل در متون مشابه و تتبع گسترده همه مشکلات اين دو متن را حل کنم. در اين فاصله و بعد از گذشت سال ها از انتشار نخستين مقاله من درباره اين مجموعه خطی، هر دو کتاب به شيوه ای غير رضايت بخش از سوی برخی مصححان منتشر شد. با اين وصف هم به دليل اينکه چاپ هایی که صورت گرفته رضايت بخش نيست و هم با توجه به تحقيقاتی که سال هاست روی اين دو متن انجام می دهم به نظرم چاپ مجدد هر دو متن ضروری است و سخن تازه ای برای محققين حوزه تاريخ علم کلام و فرق و مذاهب ارائه خواهد داد. به زودی ان شاء الله نتايج تحقيقات و تصحيحات خود را عرضه خواهم کرد. بخت ياری کرد و صبر و تأمل و عدم شتاب در انتشار کتاب التحريش نتيجه داد: اخيرا يک متن بسيار مهم و همعصر با کتاب ضرار بن عمرو که در بسياری از عبارات شباهت های قابل تأمل و توجهی با متن او دارد منتشر شده که امکانات تازه ای را برای تصحيح، فهم و تفسير کتاب التحريش در اختيار ما قرار می دهد. از اين متن در تصحيح و در تدوين مقدمه کتاب التحريش بهره برده ام. اميدوارم هر دو کتاب در طی ماه های آينده به دست ناشر سپرده شود.
يكشنبه ۲۸ آذر ۱۴۰۰ ساعت ۸:۳۹
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت