دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۷۲٫۹۱۱ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۳۰۴ نفر
تعداد یادداشت ها : ۹۷۹
بازدید از این یادداشت : ۸۸

پر بازدیدترین یادداشت ها :
شماری از نسخه هايی که در فهرست آلوارت نامشان در فصول و بخشهای مختلف آن ذکر شده را از نزديک بررسی کرده ام. نسخه های کتابخانه دولتی برلين معمولاً بر اساس مجموعه های مختلفی که در آنجا موجود است شماره بندی شده و در فهرست هم ذکر شده اند. در آنچه در پی می آيد گاه سهواً نام مجموعه ذکر نشده اما با مراجعه به فهرست می توان شماره دقيق نسخه را پيدا کرد. اين نسخه ها را تماماً از نزديک بررسی کرده و يادداشتهايی را از آنها گردآورده ام. در مجموعه مقالات حاضر تنها به بخشی از اين يادداشتها و يا نسخه ها می پردازم. اطلاعات ما بقی نسخه ها را اميدوارم در نوعی ديگر از مقالات عرضه کنم.



ش ۴۰۴ نسخه تفسير الواضح. نسخه کوچک است و آخر آن پايان را نشان می دهد اما همه قرآن نيست. سند اول آن: حدثنا ابو علي بن الحسن بن محمد بن جعفر قال حدثنا عبد الله بن المبارک الدينوري قال حدثنا المأمون بن أحمد وعمار بن عبد المجيد قالا حدثنا علي بن اسحاق الحضرمي عن محمد بن مروان عن الکلبي عن أبي صالح عن إبن عبّاس. ۶۱ برگ. درباره آن در سایت کاتبان نوشته ام.

ش ۴۲۸. الأول من الکشاف. نسخه بسيار کهنسال غير يمنی از جلد اول کشاف. دو سه برگ آغاز آن نو نويس شده است.

ش ۴۲۹. از اعراف تا کهف تفسیر کشاف. نسبتا کهنه. شاید قرن هشتم یا اول نهم.

ش ۴۳۰. نسخه نسبتا متأخر کشاف. جلد اخير. تاريخ ندارد.

ش ۱۳۴ النصف الأول من تقريب الکشّاف

ش ۳۶۴ تفسير کشاف. متأخر و غیر مهم

ش ۳۳۳ کشاف ج ۴ نسخه نسبتاً کهن ولی آغاز و انجام نو نويس شده.

ش ۵۵۷ کتاب ردّ معاني الآيات المتشابهة//
کتاب ردّ المتشابه للشيخ ... ابو عبد الله محمد شمس الدين بن الشيخ أبو العبّاس أحمد بن الشيخ عبد المؤمن عرف بإبن اللبّان الشاذلي
آخر نسخه ۱۰۶ ب: نجز کتاب ذکر ردّ معاني الآيات المتشابهات إلی معاني الآيات المحکمات .. وکان ذلک في ثالث عشر ذي الحجة الحرام سنة ثلاث وستين وسبع مائة

ش ۶۱۱ در آخر نسخه، اجازه کبيره شيخ حسن صاحب معالم هست. قبل از آن هم بخش فقه معالم الأصول. نسخه متأخر.

ش ۵۸۵ در پايان نسخه ای از الکشاف: الخطبة لکتاب الإحقاق في التفسير للسيد الإمام الأجل الشهيد ناصر الدين أبي القاسم السمرقندي صاحب النافع في الفقه. برگ ۲۹۱ الف.

ش ۲۱۲. تفسيری است سنی گويا. نشناختم . ناقص الأول و الآخر. نسخه ظاهراً بايد يمنی باشد.

ش ۸۳۰. نسخه کهنسال جزیی حديثی

ش ۵۹۱ نسخه مهمی نیست.

ش ۲۹۵. در پايان آن کتابی است صوفيانه شبيه دستينه ها. نقلی از ابو حيان توحيدی در آن هست. در اين مجموعه چندين متن حديثی هست و از جمله:
الأربعين سروجة (؟) من حديث رسول الله صلی الله عليه وسلم جمع الشيخ الإمام أبي الحسين عبد الغافر بن اسماعيل بن عبد الغافر الفارسي رضي الله عنه رواية الأمير الأجل العالم علاء الدين حجة الإسلام أبي المفاخر علي بن محمد بن الحسن المستوفي البيهقي عنه.
سماع منه لأبي الحسن محمد بن الحسن بن علي بن أبي العلاء رضي الله عنهم وأثابهم. از ۵۹ الف به بعد. تأليف کتاب در ۵۲۱ ق بوده. با شرح و بحث رجالی و روايي درباره احاديث. جزء جالبی است.

ش ۱۲۷۵. کتاب التفسير المسمّی بالايضاح. پايان: قالت النصاری .. در ۳۱۷ ب: تمت المجلدة الأولة من تفسير الايضاح بعون الله ولطفه بخط صاحبه الفتی ابو اسحاق ابراهیم بن محمد بن ابی الرجاء بن محمد بن عقیل الجنکاني المتعلّم في آخر جمادي الآخرة يوم الجمعة وقت الضحی سنة ستّ وتسعين وخمس مائة ...
از ۳۱۸ ب تفسير سوره انعام... در ۳۶۵ الف باز گواهی کاتب است. اما جلد دوم تعيين نشده و پايان آن هم معلوم نيست مجلد دوم باشد. در بخش دوم هيچ نامی از کتاب نيامده. همان تفسیر ایضاح ابو القاسم تیمی طلحی است.

ش ۱۲۸۲. تفسیر قرآن از کهف تا عنکبوت.
السفر الرابع من رموز الکنوز // تأليف الشيخ الإمام العالم الفاضل الکامل عزّ الدين عبد الرزاق بن رزق الله بن أبي الهيجاء الرسعني رضي الله عنه. تفسير بحثی و در عين حال گاه روايی با سند و پاکيزه. برگ ۲۵۸ ب. آخر سفر رابع: وکان الفراغ منه في غرة جمادي الآخر من سنة احدی وأربعين وسبعمائة. علی يد العبد الفقير إلی رحمة الله تعالی أحمد بن محمد بن سلمان الشيرجي الحنبلي .... ويتلوه في الخامس .. سورة الروم. در برگ ۶۶ الف قال الزمخشري دارد.
این تفسیر به تازگی چاپ شد.

ش ۱۸۲۹. خطب الأربعين للسيد الشريف أبي القاسم زيد بن عبد الله الهاشمي. داستانی در آغاز دارد که خواب ديده پيامبر را در ۱۰ شعبان ۴۹۷ ق در جوانی... اجازه خطب را از پيامبر گرفته و بعد در برگ ۲ الف روايت ابو طاهر السلفي است از ابن ودعان و بدون سند در احاديث و بدون نامی از هاشمي. بعد تا ۴۴ الف شرح احاديث است و کتابت ۷ رجب روز جمعه ۷۶۷ ق. درباره اربعین زید بن رفاعه قبلا در مجله کتاب ماه دین نوشته ام.

ش ۲۹۵ مجموعه ای از رسائل ملا علي قاري که در آن موارد با اهميتی دیده می شود.

ش ۹۷ عقايد ابو المعين نسفي. نسخه متأخر. شايد همان تمهيد او باشد. به هر حال ارزشمند است.

ش ۲۳۱ گلازر در پايان آن تعدادی از نامه ها و رسائل المنصور بالله است با خطی متأخر شايد مشتمل بر نکته جديدی باشد. در ضمن در آن چند نامه از احمد الرصاص حفيد است بسيار ارزشمند. نيز درة الغواص في أحکام الخلاص از المتوکل علی الله المطهر بن يحيی بن المرتضی.
شنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۲۷
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت