دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۶۹٫۵۹۴ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۴۵ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۴۸
بازدید از این یادداشت : ۷۹۴

پر بازدیدترین یادداشت ها :


از توفيقات نويسنده اين سطور در طیّ سالهای گذشته اين بود که توانستم تعداد قابل توجهی از نسخه های عربی و بعضاً فارسی کتابخانه دولتی برلين را از نزديک مورد مطالعه قرار دهم و برخی از مجموعه های آن همچون مجموعه گلازر را به طور کامل ببينم و يادداشت برداری کنم. در طی مقالاتی که پس از اين خواهد آمد بخشی از اين نسخه ها را بسيار مختصر معرفی خواهم کرد و متذکر برخی فوائد آنها خواهم شد.
۱- ش ۲۰۳۶ از نسخه های فهرست نشده: نسخه متأخری از ديوان متنبي. نسخه يمنی است.
۲- ش ۴۲۵۲ شرقی، از نسخه های فهرست نشده: نسخه ای از شاهنامه است.
۳- ش ۲۰۳۳ از نسخه های فهرست نشده: جلد اول روح الروح فيما حدث بعد المائة التاسعة من الفتن والفتوح. متأخر.
۴- ش ۲۰۳۹ از نسخه های فهرست نشده: کتاب الإرشاد إلی نجاة العباد. تأليف الفقيه العالم الزاهد العابد علم الأعلام وزين الأنام فخر الدين جوهرة العلماء العاملين عبد الله بن زيد رحمه الله ونفع به آمين.
نسخ لمالکه الفقيه النبيه الفاضل الکامل محمد بن أحمد الربيعي حفظه الله
والحمد لله علی آلائه الباطنة والظاهرة وصلواته علی سيدنا محمد وعترته الطاهرة
گواهی های متعدد تملک بر روی نسخه آمده است.
۲۳۸ ب: ...ثمّ فرغت من هذا التصنيف يوم الجمعة آخر جمعة من ربيع الآخر من شهور سنة اثنتين وثلثين وستمائة والحمد لله وصلی الله علی محمد وآله وسلّم ...
فرغت من نسخ هذه النسخة المبارکة ضحوة يوم الأحد وهو اليوم التاسع من شهر شوال من شهور سنة خمس عشرة وتسعمائة (البته در نسخه ت را به گونه ای حذف کرده اند تا س نشان داده شود و لذا به نظر سبعمائة بيايد) سنة من هجرة رسول الله صلی الله عليه وعلی آله وسلم تسليماً کثيراً صلوة و تسليم دائمان أبد الآبدين ودهر الداهرين بيد العبد الفقير إلی کرم المليک الغني القدير وعفوه المرجوّ من کلّ صغير وکبير علي بن داود الخيي (الحيي) وفقه الله لحسن الخاتمة وغفر له ولوالديه وأولاده وأوداده في الله من جميع المؤمنين والمؤمنات الأحياء والأموات وهو يسأل من قرأ فيه واطلع عليه الدعاء بالخاتمة الحسنة المرضية وذلک بأمر الفقيه الأوحد الأمجد محمد بن أحمد الربيعي نسباً الزيدي مذهباً شکر الله سعيه ووفق الجميع لما يرضيه آمين آمين آمين وصلی الله علی سيدنا محمد وآله الأکرمين والحمد لله علی کلّ حال من الأحوال والصلوة والسلام علی محمد وآله خير آل.
اين کتاب تأليف عبد الله بن زيد العنسي، عالم معروف زيدی يمن است در نيمه سده هفتم قمری که به چاپ هم رسيده.
۵- ش ۲۰۳۵ از نسخه های فهرست نشده: کتابی فارسی در تاريخ و سير معلوم نشد چيست اما نويسنده از نوادگان مؤلف شرح تهذيب الأحکام است و شيعی و البته کتاب مهمی نيست.
۶- ش ۲۰۳۴ از نسخه های فهرست نشده: الشموس والأقمار. نسخه ای است کم و بيش متأخر.
۷- ش ۲۰۳۰ از نسخه های فهرست نشده: الجزء الأول من الکشّاف عن حقائق التنزيل// تأليف الشيخ الإمام العلّامة جار الله فخر خوارزم أبي القاسم محمود بن عمر الزمخشري النحوي اللغوي رحمة الله عليه.
در برگ ۱۸۵ الف: کمل الجزء الأول والحمد لله وسلام علی عباده الذين اصطفی في شهر المحرّم الذي هو أول شهور سنة سبع وسبعمائة سنة للهجرة النبوية سلام الله علی صاحبها وصلواته وتحياته وبرکاته غفر الله لکاتبه ومالکه ووالديهما والمسلمين والحمد لله وصلّی الله علی محمد وآله وسلّم وکرّم.
۸- ش ۲۰۳۱ از نسخه های فهرست نشده: ديوان أبي فراس و تعدادی ديگر از کتابهای ادبی و تاريخی نه چندان مهم. نسخه يمنی
۹- ش ۲۰۲۹ از نسخه های فهرست نشده: کشف الأنوار ترجمه کهن از کتاب الأنوار لأعمال الأبرار از يوسف اردبيلي در فقه شافعي. ج اول در ۲۷۳ برگ.
۱۰- ش ۲۰۲۸ از نسخه های فهرست نشده: جلد دوم دعائم الاسلام قاضي نعمان که آغاز و انجام آن اندکی نو نويس است اما نسخه بسيار کهنه به نظر می رسد شايد از سده ششم قمری. اين نسخه بسيار ارزشمند است و بايد آن را از کهنترين نسخه های اسماعيلی دانست.
۱۱- ش ۳۷۷۹ از نسخه های فهرست نشده: کتاب شفاء الفؤاد من بانت سعاد. و کتاب فقه اللغة ثعالبي و تفسير غريب القرآن ابن عزيز السجستاني؛ اين يکی کتابت "ربيع الأول دواخل ثمان سنة أربع وخمسين وستمائة". اين نسخه و نسخه های ديگر در اين مجموعه در اصل کنار هم نبوده بلکه بعداً در کنار هم قرار گرفته است. در پايان مجموعه، نسخه بسيار کهنه ای است ظاهرا از همان اواخر سده ششم و شبيه به نسخه های يمنی و زيدي عصر ابن الوليد القرشي و منصور بالله و با همان سبک مشتمل بر شعر و نيز ديوان خنساء و گويا غير آن. نسخه يمنی است. شامل مطالب ديگر هم هست و به هر حال ارزشمند است.
۱۲- ش ۳۷۶۲ از نسخه های فهرست نشده: شرح أصول الخمسة از مانکديم معتزلي زيدي. نسخه کهنه: کتاب شرح الأصول الخمسة لقاضي القضاة عبد الجبّار بن أحمد رضي الله عنه علّق عن السيد الإمام قوام الدين مانکديم أحمد بن أبي هاشم الحسني ششديو رضي الله عنه
بايد نسخه سده هشتم باشد. خيلی شبيه است به نسخه آکادمی لينچي رم از همين کتاب که آن را هم ديده ام و عکسش را در اختيار دارم.
۱۳- ش ۳۷۶۱ از نسخه های فهرست نشده: جلد اول دعائم الاسلام متأخر است.
۱۴- ش ۳۷۶۰ از نسخه های فهرست نشده: نسخه مذهّب از ديوان بسحاق طعمة
۱۵- ش ۳۷۶۸ از نسخه های فهرست نشده: الرسالة الموسومة بجلاء العقول وزبدة المحصول. متن معروف اسماعيلی از داعي ابن الوليد. نسخه متأخر
۱۶- ش ۳۷۶۷ از نسخه های فهرست نشده: ديوان علي بن المقرّب النعماني
۱۷-ش ۳۷۶۶ از نسخه های فهرست نشده: المنتخبة في الفقه تأليف قاضي نعمان. قصيده است؛ نيز: القصيدة المنتخبة در ۲۲۶ برگ
۱۸- ش ۳۷۷۱ از نسخه های فهرست نشده: ديوان ابو عبد الله محمد جمال الدين الفارقي المصري، ابن نباته. و بعد از آن ديوان الأديب أبي الحسن علي بن محمد التهامي کتابت ۱۰۵۲ نسخه هر دو يمنی است.
۱۹- ش ۳۷۶۹ از نسخه های فهرست نشده: ديوان شريف رضي. نسخه يمنی متأخر.
۲۰- ش ۳۷۷۴ از نسخه های فهرست نشده: انوار سهيلي
۲۱- ش ۳۷۷۲ از نسخه های فهرست نشده: نسخه ای از کليات سعدي. نسخه ای پاکيزه.
۲۲- ش ۳۷۷۳ از نسخه های فهرست نشده: خسرو و شیرین
۲۳- ش ۳۷۷۵ از نسخه های فهرست نشده: المجلد الأول من کتاب الحواشي يشتمل علی مسائل سأل عنها مشائخ الهند وجواباتها من سادات اليمن. کتابت ۱۳۱۵ . "کانت کتابة هذه النسخة في مدينة سورة في جزيرة الهند في الهجرة البرهانية ... في وقت سيدنا ومولانا أبي الطيب محمد برهان الدين". اثر بسيار ارزشمند و سند مهمی است که بايد مورد مطالعه اسماعيلی پژوهان قرار گيرد.
۲۴- ش ۳۷۷۷ از نسخه های فهرست نشده: "کتاب التحرير تأليف السيد الإمام الناطق بالحقّ أبي طالب يحيی بن الحسين بن هارون بن أبي عيسی بن علي بن الحسين بن محمد بن هارون بن محمد البطحاوي بن القاسم بن الحسن بن زيد بن الحسن بن علي بن أبي طالب عليه وعلی آبائه الطاهرين السلام والرحمة والرضوان". گواهی های متعدد تملک بر روی نسخه هست.
۲۱۴ الف: وکان الفراغ من نساخة هذا المجلد ضحوة نهار الإثنين وهو التاسع عشر من شهر ربيع الآخر سنة ثمان وسبعين وستمائة هجرية علی يد الفقير إلی الله الراجي لعفو الله موسی بن عبد الله بن موسی النساخ بمدينة صعدة غفر الله له ولوالديه ورزقه التوفيق والثبات وحسن الخاتمة ومن دعا له بذلک وقال آمين آمين وصلّی الله علی محمد الأمين وآله الأکرمين.
از التحرير ابو طالب هاروني که در فقه هادوي است و به چاپ هم رسيده نسخه های بسياری موجود است و از آن جمله دست کم ده پانزده نسخه کهنه همانند اين نسخه.

۲۵- ش ۳۷۷۸ از نسخه های فهرست نشده: نسخه ای از مجلد ششم شرح التحرير تأليف قاضي زيد بن محمد الکلاري که در فقه هادوي است و اثری است بی نهايت ارزشمند در فقه زيدی:
الجزء السادس من ثمانية أجزاء //
من کتاب الجامع في الشرح //
تأليف القاضي الأجل زيد بن محمد أيّده الله تعالی//
نسخ لخزانة الشيخ الأجل الأعزّ الأمجد //
مجد الدين خاصّة أمير المؤمنين أحمد بن محمد المتميز//
أجزل الله ثوابه وجعل الجنّة مصيره ومآبه//
از کتاب الإجارات آغاز می شود.
در ۲۷۰ الف: تمّ الجزء السادس بمنّ الله وعونه وصلواته علی محمد وآله وذلک بقرية مسلت في شهر جمادی الأخری سنة خمس وخمسين وستمائة ويتلوه في الجزء السابع إن شاء الله قال باب الولاء أعاننا الله علی تمامه.
نسخ لخزانة الشيخ الأجل الأعزّ الأمجد ربّ (؟) الوزارة تاج الرؤساء مجد الدين خاصة أمير المؤمنين أحمد بن محمد المتميز أعلی الله في الدارين درجته.
از اين کتاب نسخه های کهنه بسياری موجود است و هنوز به چاپ نرسيده. کتاب در ۸ مجلد است.
يكشنبه ۲۵ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۶:۱۵
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت