دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۹۴٫۳۹۵ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۶۷ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۱۶
بازدید از این یادداشت : ۲۹۰

پر بازدیدترین یادداشت ها :
از میان کتابهای فرقه شناختی و ردیه هایی که بر اسماعیلیان نوشته شده است، کتاب الفرق الاسلامیة از اهمیتی قابل توجه برخوردار است؛ به ویژه به دلیل اشتمال آن بر نقل هایی از کتاب ابن رزام و همچنین اطلاعات گاه تازه ای که از دعات نخستین اسماعیلی و همچنین از حسن صباح و دعوت جدید و برخی آثار اسماعیلی به دست می دهد. این کتاب مکرر مورد استفاده صفدی در الوافی بالوفیات قرار داشته و از آن نقل می کند اما در واقع مهمترین بخش های کتاب آنهایی است که مورد توجه صفدی نبوده و شایسته مطالعه مستقل بر اساس نسخه موجود از این کتاب است. ظاهراً تنها یک نسخه از این کتاب در ترکیه موجود است و آن هم ناقص. این روزها به دلیل مطالعه ای تفصلیلی که بر کتاب باقلانی در رد بر اسماعیلیان انجام می دهم توجه من به کتاب ابن ابی الدم دوباره جلب شد و انشاء الله در نوشته ای دیگر به مقایسه برخی اطلاعات این دو کتاب خواهم پرداخت. به هر حال آنچه مسلم است قسمتی از اطلاعاتی که در این کتاب درباره اسماعیلیان نخستین و داعیان قرمطی ارائه شده اطلاعاتی تازه و بسیار حائز اهمیت است. کتاب البته بخشی هم درباره فرقه های مختلف شیعی دارد اما آنجا که نویسنده به بحث از اسماعیلیه پرداخته نگاه او تنها گزارشی نیست و بلکه به رد باورهای آنان هم پرداخته است.
آقای فان اس در کتاب خود درباره منابع فرقه شناختی خیلی مختصر در حد یک صفحه به این کتاب پرداخته است. نسخه این کتاب در مجموعه ای است که دو متن دیگر هم در آن هست و تاریخش ۲۵ شعبان سال ۷۴۰ ق است. برخلاف تصوری که از این نسخه تاکنون ارائه شده این مجموعه شامل سه کتاب است و نه دو کتاب و به نظر من کتاب الفرق الاسلامیة تألیف ابن ابی الدم تنها از آخر برگ ۱۰۰ الف آغاز می شود (تا پایان نسخه در ۱۶۲ ب) و برگهای میان ۵۲ الف تا ۱۰۰ الف مربوط به کتاب دیگری است که وقتی دیگر درباره آن خواهم نوشت.
در مقاله دائرة المعارف بزرگ اسلامی ذیل ابن ابی الدم به کتاب او در مورد فرق اسلامی اشاره شده اما نسخه ای از آن معرفی نشده است. با وجود آنکه بر روی نسخه اشاره ای به نام مؤلف دیده نمی شود اما او چند جا به تاریخ کبیر خود اشاره می کند که علاوه بر نقل های صفدی از نسخه ما باز دلیل دیگری می تواند باشد بر اینکه نسخه در دست در واقع نسخه ای از کتاب الفرق الاسلامیة تألیف ابن ابی الدم است. با این وصف گاه در نقل های صفدی از این کتاب تفاوت های اندکی دیده می شود که قابل اهمیت نیست و شاید به دلیل نقل به مضمون باشد.
ساختار کتاب به دلیل نقص اوائل نسخه دقیقاً روشن نیست اما ظاهراً نقطه محوری کتاب او فرقه های شیعی است و از همه مهمتر تفصیلاً درباره اسماعیلیه بحث می کند. او از غزالی هم در همین زمینه نقل می کند. نکته جالب فصلی است که به فلاسفه پرداخته و در ضمن آن بخشی از شرح حال ابن سینا و قصیده عینیه وی را نقل می کند.
قسمتهای منقول از ردیه ابن رزام را در قسمت بعد بحث خواهیم کرد؛ انشاء الله.
شنبه ۲۴ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۱۲:۲۵
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت