دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۹۴٫۳۲۷ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲۱۲ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۱۶
بازدید از این یادداشت : ۱۱۴

پر بازدیدترین یادداشت ها :


نسخه آ ۵۵  شامل مصابيح حسني و در ادامه البته سيره ای است از الناصر بن أحمد بن أمير المؤمنين المتوکل علی الله المطهر بن يحيی ... قال: سيرة أذکر فيها طرفاً من أخبار الإمام المتوکل وولده الإمام المهدي محمد بن الإمام المطهر والمنتصر بالله ابراهيم بن المطهر والمجاهد في سبيل الله أحمد بن المطهر وأولادهم کافة... اين سيره بايد همانی باشد که در مقاله مشيخه المهدي بدان اشاره کرده ايم. تا ۱۰۶ الف 

نسخه د ۵۴۴
در آغاز نسخه کتابی است ناقص الأول اما از باب نظر است و تا برگ ۱۰۷ الف ادامه دارد مشکاة المصباح از قاضي جعفر است. در پايان آمده است: " وقد کنّا ختمنا المقدمة التي هذا شرحها بفصل في ذکر التقليد وبيان فساده ورأينا تقديم ذلک في الشرح عند بيان وجوب النظر فإنّ ذکره عرض هنالک فأوردنا منه ما يقع الغنية به عن الإعادة هاهنا والله ولي التوفيق. کمل الکتاب والحمد لله وحده وصلواته علی سيدنا محمد وآله". 
بعد از آن بی فاصله در همان برگ اين رساله آمده است: 
بسم الله الرحمن الرحيم مما أخذ عن سيدنا القاضي الأجل شمس الدين أدام الله أيامه /
الإعتراضات عشرة أنواع 
رساله جالبی است در جدل که مناسب است چاپ شود 
تا برگ ۱۰۷ ب يعنی تنها دو صفحه در يک برگ .
برگ ۱۰۸ الف و ب شامل چند تکه رساله کوچک است گويا همه از خود قاضي شمس الدين. 
بعد کتاب التقريب او آغاز می شود درست از برگ ۱۰۹ الف 
کتاب التقريب في أصول الفقه / 
مما ولي جمعه   الفقير إلی رحمة ربّه جعفر بن أحمد بن أبي يحيی وفقه الله لطاعته / 
در ۱۲۶ الف :
تمّ التقريب بمنّ الله وعونه والحمد لله وحده وصلی الله علی محمد النبي وآله 
در حاشيه آمده است: 
تمّ لي سماعه جميعه علی القاضي المالک 
در همان برگ و پشت آن يک مسئله آمده آن هم بايد از قاضي جعفر باشد؛ و در پايان آن در برگ ۱۲۶ ب آمده: تمت المسئلة
پس از آن گواهي تولد شخصی آمده به نام يحيی بن محمد بن الحسين بن عبدالله در ۵۵۵  در ۶ جمادی الاولی ليلة الجمعة با خطی کهن و ريزتر و متفاوت (گاه در طول نسخه با خطی ريز مطالبی آمده . آيا اين ها خط خود قاضي جعفر است؟)  
برگ ۱۲۷ الف: 
کتاب البيان في أصول الفقه /
ألّفه القاضي الأجل شمس الدين جمال الاسلام والمسلمين /
جعفر بن أحمد بن عبد السلام بن أبي يحيی سرمد الله نعمه / 
بر روی برگ مطالبی آمده با خط ريزتر شايد از خود قاضي جعفر. مطالب تاريخی ظاهرا دارد بايد بررسی شود 
در برگ ۲۱۴ الف: 
تمّ کتاب البيان والحمد لله وحده وصلواته علی سيدنا محمد وآله قد کمل نساخته (؟)/
وحسبنا الله ونعم الوکيل/ 
کان الفراغ منه في شوال من سنة خمس و خمسين و خمسمائة غفر الله لکاتبه ولقارئه /
ولمن قال آمين برحمته /
 در برگ ۲۱۴ ب: 
بسم الله الرحمن الرحيم. فصل فيما يورد علی الباطنية املاء سيدنا القاضي الأجل جعفر بن أحمد أفادنيه (؟)
تا ۲۱۵ ب: تمّ ذلک صلی الله علی سيدنا محمد النبي وعلی آله وسلم
در همان برگ بلافاصله آمده است: 
کتاب / 
إبانة المناهج في نصيحة الخوارج  تأليف القاضي الأجل شمس الدين /
جعفر بن أحمد بن عبدالسلام بن أبي يحيی حرس الله سدنته (؟) 
در حاشيه همين مطلب با خط گويا متفاوتی که روی تمام آن هم خط کشيده شده مطلبی آمده است که ناخواناست مع الأسف اما حاوی اطلاعی است از تاريخ ۵۶۹ ق و از احمد بن الحسين الأکوع. اين احمد بن الحسين همان عالم معروفی است که در نسل پيش از منصور بالله بوده است. 
تا ۲۲۴ الف رساله ابانه ادامه دارد اما ناقص 
ابانه با خط ريزتر است و گويا در مجموع کاتب در برخی رساله ها شخص دومی است. 
 
 
آ ۲۳ کتاب المحيط بأصول الإمامة علی مذاهب الزيدية کثرهم الله
جمعه الإمام الشيخ العالم الديّن أبو الحسن علي بن الحسين بن محمد الزيدي سياه سربيجان. يقول الشيخ الفقيه الجليل العالم زيد بن الحسن بن علي أعزه الله أنّه سمع هذا الکتاب من أوله إلی آخره وهو المحيط بالإمامة الذي کالشرح لکتاب الدعامة وإن کان علی غير ترتيبه قراءة فهم وضبط 
در پايين صفحه نخست چنين آمده: فقيه الشريف الأجل أحمد بن زيد بن محمد الحدّي (؟) العلوي نفعه الله به وأعانه علی ما يرضيه بمنه وأياديه وصلی الله علی سيدنا محمد وعلي أهله وسلّم 
در بالای صفحه اجازه ذيل آمده است: 
جمعه الشيخ الإمام العالم الدين أبو الحسن علي بن الحسين بن محمد الزيدي سياه سربيجان رحمة الله عليه/
قرأ عليّ الشيخ الفقيه الامام العالم (بر روی العالم خط خورده) أبو الحسين زيد بن الحسن بن علي أعزّه الله هذا الکتاب من أوله إلی آخره وهو کتاب المحيط بالإمامة الذي هو کالشرح لکتاب الدعامة وإن کان علی غير ترتيبه قراءة فهم وضبط. 
نسخه فقط جلد اول را دارد. 
در پايان ۱۵۰ ب آمده: " يتلوه في المجلد الثاني فصل في الکلام علی البکرية فيما يذهبون إليه من النصّ اللتي (کذا) علی أبي بکر وصلی الله علی محمد النبي وآله وسلّم" 


آ ۸۱ 
کتابی در فقه منصور بالله . در برگ ۷۰ ب می گويد: وجدت في کراسة للفقيه يحيی بن سليمان ونسبها إلی الشيخ محي الدين وذکر أنها مذهب الإمام 
در همان صفحه باز: 
مسئلة علقت عن الشيخ محي الدين حميد بن أحمد بن الوليد ذکر أنها مذهب للإمام عليه السلام 
در ۷۸ الف اشاره به تعليق الشيخ محي الدين 
۶۴ ب: مسئلة وجدت بخط أبي فراس عليها خط الإمام عليه السلام نسختها.... 
تاريخ جمادي الأولی سال ۶۰۹ ق دارد. 
۱۲۰ ب: نقلت المسئلة من خط الشيخ أبي فراس کاتب الإمام عليه السلام في آخر کتاب السؤال... 
اين نسخه از آغاز افتادگی دارد و تا برگ ۱۷۹ پيش می رود و البته پايان ندارد. بعد در برگ ۱۸۰ الف اين عبارت آمده است: المجلد الثالث من کتاب الدرّ المنثور الناظم لفقه مولانا الإمام المنصور صلوات الله عليه وعلی آبائه الطاهرين وسلامه. 
بعد در برگ ۱۸۰ ب با بسم الله شروع می شود و کتاب القضاء است و در آعاز آن در باب ادب القاضي، رساله منصور را آورده با عوان الرسالة المرتضاة في العهد إلی القضاة 
۲۲۷ ب: تمّ المجلد الثالث من کتاب الناظم للدرّ المنثور وکان الفراغ من نساخته يوم الثلثاء في النصف الآخر من شهر جمادي الآخر من شهور سنة ثمان وعشرين وستمائة ويتلوه الکلام في السير والحمد لله وحده وصلواته علی سيدنا محمد وآله وسلّم تسليماً کثيرا. 
 
نسخه اچ ۱۳۸:
احکام هادي الی الحق بسيار کهنه از سال ۴۱۸ ق

برگ اول نقلی از کتاب الشريف ابو الغنائم عبدالله بن القاضي الحسن بن محمد الحسيني الزيدي .. (درباره این ابو الغنائم اطلاعات زیادی موجود است و تکه هایی از آثارش را بازسازی و یا به صورت خطی پیدا کرده ام. باید وقتی منتشر کنم): له کتاب الأحکام في الفقه أخبرني به جماعة بين ولده وغيرهم منهم أبو طالب الهاروني الحسني قال أخبرني به يحيی بن محمد المرتضی عن عمّه الناصر عن الهادي ثمّ قال: والعقب من الحسين بن المرتضی بن يحيی بن الحسين بن القاسم الرسي خمسة عبدالله والمرتضی وعلي أبو الحسن بالأهواز وداعي بسارية طبرستان والرضا بعهدة عمل الري حتّی قال: وأم الرضا أم ولد لقيت الرضا بالري سنة سبع عشرة وأربعمائة وأعرضت عليه نسبه فأقرّ به وأرأيت عليه الخبر (؟) وأجازني کتاب الأحکام لجدّه الهادي مما سمعه من أبيه وجدّه عن يحيی الهادي وعرّفني أنّ أخاه المرتضی قتل. به خط اسماعيل فرزند المنصور قاسم بن محمد بن علي است. پس نسخه دست او هم بوده است. اصولا بني قاسم يعنی قاسميان يمن از خود قاسم و مؤيد و متوکل بسيار در انتشار نسخه های خطی زيدی و معتزلی در يمن کوشا بوده اند و به ويژه در انتقال اجازات؛ و احمد بن سعد الدین مسوري هم از آنها بهره مند بوده است و از کتابخانه های اين خاندان.  
باز بر روی برگ اول اطلاع مهمی است درباره همين کتاب نسب و نويسنده آن که نسخه آن در زمان منصور لابد منصور قاسم بن محمد بن علی به خط خود ابو الغنائم موجود بوده، باری در آن گفته بوده: قال عبدالله بن الحسن بن محمد الحسيني الزيدي النسّابة قد أجزت جميع کتاب النسب الذي صنّفته وجميع سماعاتي السيد الشريف أبي الحسين محمد بن القاسم  (؟) بن الميمون بن حمزة بن الحسن بن محمد بن الحسين بن حمزة بن عبيدالله بن الحسين الأصغر بن علي بن علي بن الحسين بن علي أمير المؤمنين عليهم السلام فليروه عني کيف أحبّ ويقول حدّثني وأخبرني علی طريق الإجازة من غير تصحيف و؟ (غير)  تحريف وکتبه بخطه في ذي القعدة من سنة ثلاثين وأربع مائة ونقلت هذه في سنة خمس ؟؟ في ذي القعدة ؟؟؟؟
در برگ بعدی گواهی های مختلف تملک هست و با خط کهنه ای آمده: 
الجزء الأول من کتاب الأحکام لمولانا (؟) الهادي/
هذا الکتاب عمل برسم الشيخ الأجل شهاب الدين أحمد بن محمد بن کسی  أسير الدين (؟) /
قاسم شرع (؟) المراجي لمغفرة من الله تعالی عبدالله بن (بعد ادامه نام را پاک کرده اند). /
وکتب أضعف عباد الله علي بن محمد بن قاسم الحسني يا الحسيني ../
ومالکه العبد الفقير إلی الله تعالی أحمد بن محمد بن قاسم الحسيني /
بالشراء الصحيح/
طرف ديگر باز:
هذا الکتاب مما عمل برسم العبد الفقير إلی الله /
؟ بن محمد (نامی که نمی شود خواند ظاهرا از اسامی حميری باید باشد) الراجي للمغفرة من الله تعالی عليه/
؟؟ ولوالده ولجميع المسلمين. 
باز بالای برگ يک گواهی ديگر هست: 
نظر في هذا الکتاب العبد الفقير إلی الله سبحانه/
علي بن محمد بن قاسم بن حسين بن سعيد بن قبة (؟) بن شريح في شهر ربيع الآخر من شهور سنة تسع وعشرين وسبعمائة/
وصلی الله علی محمد ؟ وسلم
در برگ بعدی هم باز گواهی های متعدد ديده می شود.
نسخه به خط نسخ کهن نزديک به کوفي بدون اسناد آغازين. اما از آغاز کتاب هادي را دارد. عناوين شنگرف است. 
در برگ يکی مانده به آخر: تمّ وفرغ الجزء الأول من کتاب الأحکام والحمد لله ذي/ الطول والإنعام وصلی الله علی محمد النبي الأمي وعلی عترته/
الکرام وعليهم من الله أفضل التحية والسلام/
بخط عيسی بن عبدالله بن أبي عبدالله البلخي/
وفرغ من نسخته في شهر شوال من سنة ثماني عشرة وأربع مائة/
وهو يسئل الله العفو والمغفرة له ولوالديه ولجميع المسلمين والمسلمات /
الأحياء منهم والأموات والنجاة من النار وحسن عاقبة الدار بمنّه وکرمه/
باز در همين برگ گواهی های مکرر تملک هست، از جمله گواهی تملک علي بن مالک بن خيران بن أبي غالب بن أبي الخير بن أحمد العنسي. بسيار کهنه است. 
و باز گواهی أحمد بن محمد بن قاسم بن حسين بن سعيد بن قبر (؟) / بن شرع ... 
 

سه شنبه ۱۹ بهمن ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۳۵
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت