دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۹۴٫۳۲۷ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲۱۲ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۱۶
بازدید از این یادداشت : ۱۴۹

پر بازدیدترین یادداشت ها :

اف ۲۴۵:
جلد دوم العمدة ابن بطريق است از خاصف النعل. بدون سند آغازين اما با بسم الله و خط هم متفاوت است با نسخه ديگر اين کتاب در همين کتابخانه. خط بسيار کهنه و نسخ کهن واضح و روشن با خطوط درشت. اما چند برگ آخر نو نويس شده است. متأسفانه به همين دليل گواهی پايان کتاب از سوی کاتب قديمی را ندارد اما به هر حال بدين وسيله جلد دوم کامل شده است.

اش ۶۱:
نهج البلاغة
اما ناقص است و گويا مختار از کلمات را ندارد. در برگ ؟ تمام می شود و در کنار آن آمده: بلغ قراءة وتصحيحاً بقدر الإمکان.
يتلوه کتاب الشهاب في المواعظ والآداب والحکم والوصايا والأمثال من کلام رسول الله صلّی الله عليه وآله وسلّم.
بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله ربّ العالمين وصلّی الله علی محمد خاتم النبيين وعلی آله الطاهرين. أخبرنا القاضي العالم شمس الدين جمال الإسلام والمسلمين جعفر بن أحمد بن عبد السلام بن أبي يحيی رضوان الله عليه قال أخبرنا الشيخ الحسن بن علي بن ملاعب الأسدي قال أخبرنا الشريف تاج الدين أبو البرکات عمر بن إبراهيم الحسني قال أخبرنا أبو سعيد عبد الجليل بن محمد الساوي قال قرأت علی القاضي محمد بن سلامة بن جعفر بن علي القضاعي الشافعي في منزله بفسطاط مصر غير مرّة ومن أصله کتبت وبه عارضت ..
بعد در برگ ؟ يتلوه الخطب الأربعون السلقية (کذا) بدون سند احاديث.
در پايان آن: تمّت الأحاديث الأربعون السيلقية.
يتلوها الأحاديث الأربعون العلوية التي رواها أمير المؤمنين علي بن أبي طالب عليه السلام عن رسول الله صلّی الله عليه وآله وسلّم. قال القاضي الأجلّ السيد الإمام شمس الدين جمال الإسلام والمسلمين جعفر بن أحمد بن عبد السلام بن أبي يحيی رضي الله عنه وأرضاه
در برگ ؟ يتلوها أحاديث أربعون أخری يسمّی قواعد الإسلام مروية عن رسول الله صلّی الله عليه جمعها بعض العلماء رضي الله عنهم. باز در همين مجموعه هست: وهذه مسائل الإباضية سأل عنها عبد الله بن أحمد التميمي الإمام الناصر لدين الله أمير المؤمنين أحمد بن يحيی الهادي إلی الحقّ المبين ...
در برگ ۹۰ الف:
يتلوها کتاب النصرة لمذاهب العترة تصنيف القاضي العالم العامل الفاضل الکامل شمس الدين جمال الإسلام والمسلمين جعفر بن أحمد بن عبد السلام بن أبي يحيی رضي الله عنه.

رديه بر يک سنی شافعي است ما نه ظاهرا اشعری. مباحث کلامی دارد. علاوه بر مسائل مذهبی عادةً. از آغاز، يعنی برگ ۹۰ الف وب کتاب معلوم است که اين رساله شافعی را برای او فرستاده بودند. در برگ ۹۷ ب. گويا قطع شده و نسخه ناقص است. اما دنباله آن در برگ ۱۱۲ الف پی گرفته شده. او در اين برگ می گويد که شافعيان زمان با وجود اينکه خود شافعی اهل عدل بوده (برگ ۹۷ ب و ۱۱۲ الف) اما گروهی اشعری اند و گروهی حنبلی.
به هر حال اين کتاب قاضي جعفر پاسخی است به کتابی از آن شافعی گويا حنبلی مسلک. خود نويسنده هم نمی دانسته که آن شخص کيست و بل می گويد به ظن قوی نويسنده يک شافعی است (نک: برگ ۱۱۴ ب). به هر حال کتاب در برگ ۱۱۴ ب پايان می گيرد.
۱۱۴ب: يتلوه کتاب منتزع من کتاب الزهد والإرشاد إلی نجاة العباد. تأليف الشيخ الجليل أبي الحسن علي بن الحسن بن أحمد بن أبي حريصة رحمه الله.
احاديث و زهديات که پايان آن ۱۲۶ ب است.
در پايان اين مجموعه مطالب ديگر و فوائدی هست عمدتا متخذ از شرح نهج البلاغة ابن ابي الحديد.

در برگ ۱۴۱ الف تا ب اجازه ای نقل گرديده از مسوري که جای دیگری آن را عیناً نقل کرده ام. به همین مقدار اینجا بسنده شد. عبارت آغاز آن چنین است: ۱۴۱ الف: بسم الله الرحمن الرحيم قال القاضي العلّامة أحمد بن ...

نسخه د ۲۲۳
الجزء الثاني من شرح الإبانة/
في فقه الناصر عليه السلام/
تأليف الإمام البارع الأستاذ رئيس أفاضل/
الناصرية أبي جعفر بن محمد بن يعقوب/
الهوسمي أحسن الله /
مکافاته ورضي /
عنه/
آمين/
اللهم/
آمين/
از کتاب الصوم آغاز می شود در اين نسخه. برگ اول نو نويس است. اما اصل نسخه کهنه است و از سده ششم و يا اوائل هفتم است.
مسئله مسئله است و بر اساس کتابها و رساله ها و مسائل مختلف ناصر اطروش فتاوی او را آورده و بعد درباره آن بحث می کند.
تا کتاب الطلاق را دارد اما گواهی کاتب ندارد. برای فهم احوال اجتماعی مردمان شمال ايران و مسائل تاريخی بسيار مهم است.
در عوض در پايان در برگ ۱۸۹ ب گواهی مقابله ديده می شود:
" بلغ مقابلة وتصحيحاً علی نسخة الخزانة المنصورية في آخر ذي القعدة سنة ثلاث وعشرين وعشرين وسبعمائة سنة للکتاب الطلاق..؟؟
د ۲۲۴
کتاب شرح الإبانة
اين مجلد از کتاب الهبات آغاز می شود.
اما با وجود اينکه نگفته زوائد الإبانة؛ اما حواشی داخل متن وجود دارد به صورت: حاشية...
در برگ ۴ الف حاشيه در آن از صاحب الهداية و صاحب المرشد من الناصرية ياد کرده است.
۴۶ ب: مسئلة ليست من الکتاب حکی أبو الحسن الزاهد في سيره أنّه کان ينهی الناس عن تقبيل رحيله وکان يمدّ يده لتقبل ....
مملو است از فتاوی ای که برای شناخت احوال اجتماعی و نحوه زندگی مردمان طبرستان در دوران ناصر و نوع سلوک آنان با امامشان می تواند مورد استفاده قرار گیرد (رک: کتاب من با همکاری زابینه اشمیتکه درباره کتاب الابانه). فی المثل در برگ ۵۰ الف: مسئلة وذکر عليه

السلام أنّه لا بأس للإنسان أن يدخل علی الأئمة والقضاة والسلطان العدل مع الکتل والنعال وکان أهل طبرستان يدخلون علی الناصر صلوات الله عليه کذلک
گاهی ابو جعفر در شرح الإبانة مسائلی را افزون بر الإبانة آورده و تأکيد کرده که از کتاب نيست؛ مانند برگ ۶۱ الف: مسئلة ليست من الکتاب...
اين نسخه تا اواخر کتاب الدعاوي و البينات را دارد؛ گويا همه اش را جز چند برگی. به هر حال نسخه آخر ندارد و گواهی کاتب هم نيست. به نظرم نسخه حداکثر از سده هشتم است و به هر حال نسخه ای است پاکيزه و با نسخ واضح و روشن و عناوين مشکی و شنگرف. در ۲۲۸ برگ.
تعداد اين حاشيه ها بسيار کم است.

د ۲۲۵ باز شرح الابانة
برگ ۱۷۸ الف مسئلة ليست من الکتاب...
و نيز ۱۴۴ ب
۱۵۶ ب: مسائل ليست من الکتاب ...
۲۴۴ ب: کتاب السيرة آغاز می شود. متن آن را تصحیح کرده ام. منتشر خواهد شد. ان شاء الله.

سی ۱۶۸
ا الف:
الجزء الأول من الجامع الکافي
في فقه الزيدية علی مذهب أحمد بن عيسی والقاسم بن إبراهيم والحسن بن يحيی ومحمد بن منصور رحمة الله عليهم
تأليف الشريف أبي عبد الله محمد بن علي بن عبد الرحمان العلوي الحسني أطال الله بقائه وأدام علوّه

بر روی برگ آغازين گواهی های متعدد هست و از جمله برای يحيی بن الحسين بن أمير المؤمنين المؤيد بالله رب العالمين محمد بن أمير المؤمنين المنصور بالله القاسم بن محمد از جمادي الآخرة سال ۱۰۱۱
و نيز اسحاق بن يوسف بن المتوکل علی الله (برای اين مجلد و ما بقی اجزاء آن) که می گويد وهو من جملة الکتب التي وقفها سيدي الوالد عماد الإسلام يحيی بن الحسين علی ذريته شعبان ۱۱۳۷ ق
در ۲۰۰ ب:
بلغ قصاصة ومعارضة علی الأم بحمد الله ومنّه فله الحمد علی ما أولی ونعم الوکيل وفي بعض المواضع الأم متهدم وشکلّت عليه هنّا أو ترکنا مکانه بياضاً فليعرف ذلک وفّق الله لمعرفته وقد اجتهدت في تصحيحه حسب الإمکان وربّنا المستعان وعليه البلاغ والتکلان ولا حول و لا قوة إلا بالله العلي العظيم کان ذلک في بکرة يوم السبت في العشر الأخری من شهر شعبان سنة إثنين وسبعين وتسعمائة سنة من الهجرة علی صاحبها السلام وسلّم. تم الجزء الأول // ۲۰۱ الف : والحمد لله ربّ العالمين وصلی الله علی سيدنا محمد النبي وآله وسلّم يتلوه في الجزء الثاني مسئلة مقدار الصاع
قال الحسن ومحمد والصاع (صاع، بين السطور) النبيّ صلّی الله عليه وهي کيحلة مرسلة وهي ثلث المکوک
وصلّی الله علی سيدنا محمد النبي وآله الطاهرين وسلّم تسليماً
//۲۰۱ ب: وکان الفراغ من نسخه ضحي يوم الجمعة خامس عشر من شهر رجب الفرد سنة اثنتين وسبعين وتسع مائة سنة من الهجرة الطاهرة النبوية علی صاحبها أفضل الصلوات والتسليم
در برگ ۲۰۵ ب تا ۲۰۶ الف: نقل شرح حال مؤلف از کتاب ذهبي.
جزء دوم در برگ ۲۱۱ الف آغاز می شود.
۳۷۶ الف تمّ الجزء الثاني يتلوه في الثالث مسئلة إذا تزوّجها علی عرض فهلک العرض أو استحقّ. وکان الفراغ منه ضحي يوم السبت ثاني عشر في شهر المحرّم الحرام سنة ۹۷۲ سنة هجرية وذلک بحمد الله ومنّه ولطفه وکرمه فله الحمد کثيراً بکرةً وأصيلاً ولا حول ولا قوّة إلّا بالله العليّ العظيم.
برگ ۳۷۶ ب:
// وصلّی الله علی سيّدنا محمد خاتم النبيين وعلی اله الطيبين الطاهرين وذلک بخط العبد الفقير الحقير المعترف بالإساءة والتقصير أحمد بن علي غفر الله له ولوالديه ولمن دعا له بالمغفرة ولجميع المسلمين والمسلمات والمؤمنين والمؤمنات الأحياء منهم والأموات والحمد لله علی کلّ حال من الأحوال وصلواته علی محمد وآله خير آل.
در حاشيه همين برگ ۳۷۶ الف دو بلاغ ديده می شود؛ یکی از آن دو:
بلغ قصاصة وعرضاً وتصحيحي (کذا) علی أصيلته بحمد الله ومنّه وتوفيقه وذلک بکرة يوم الإثنين في العشر الوسطی من شهر شعبان سنة إثنتين وسبعين وتسعمائة والحمد لله أولاً وآخراً وظاهراً وباطناً وصلّی الله علی محمد وآله وسلّم. تمامی فوائد و اجازات و اسناد این نسخه همراه با تصحیح دقیق و شرح و توضیح عبارات آنها در مقاله ای به زودی منتشر می شود.

سی ۳۱
جزء اول سفينه جشمي برگ نخست و يکی دو برگ ديگر در اواخر نسخه نو نويس است. اما خود نسخه بسيار کهنه است.
۲۴۱ ب تمّ الجزء الأول من سفينة العلوم يوم السبت باقي يومين من شهر ربيع الآخر سنة تسع عشرة وستمائة بخط الفقير إلی رحمة الله المستجير من عذاب الله قاسم بن عبد الله بن القاسم بن ماجد (شايد: مأخذ) بن غسن (؟) بن ابراهيم (ابرثم؟) بن أحمد بن العبّاس بن الفضل الضحّاکي المعيدي بن حوا (؟) من (؟) الله حسن الخاتمة // ۲۴۲ الف التوفيق لإستقامة الطريقة إنّه ولي ذلک والقادر عليه ونسأل بالله من أطلّ عليه من المسلمين أن يدعوا (؟ کذا) له حسن الخاتمة والتوفيق لما يحبّ ويرضی وصلّی الله علی سيّد المرسلين وعلی آله الطيبين الطاهرين وسلامه
بمحروس حصن جراف حرسه الله وحماه ببقاء مالکه الشيخ الأجل الأوحد الأسعد الأمجد المحترم الأمير ناصح الدين أسعد بن حمزة بن عبد الفاضل الملکي الحمزي نفعه الله به والمسلمين


سی ۹۶
کتاب العمدة في عيون صحاح الأخبار//
في مناقب إمام الأبرار أمير المؤمنين//
علي بن أبي طالب وصي المختار //
صلی الله عليه وعلی ذريته الأئمة الأطهار //
تصنيف الشيخ الإمام الأجل الأوحد العالم//
الفاضل الفقيه شمس الدين نجم الإسلام //
تاج العلماء سديد النطق مفتي//
آل الرسول عليهم السلام أبي الحسين//
يحيی بن الحسن بن الحسن بن الحسين بن علي بن //
محمد بن البطريق الأسدي الحلّي ضاعف الله مجده//
در حاشيه:
هذا الکتاب العظيم من وقف الوالد العلامة رحمه الله ويغشاه بأوسع الرحمة حميد بن أحمد الشهيد رضوان الله عليه وحرر شهر [ذي] القعدة سنة ۱۲۳۳ کتبه محمد صالح حميد
وقفه مالکه حميد بن أحمد بن محمد المحلي علی النحو الذي وقف عليه الأکثر من کتبه وولايته کما هو مذکور فيها ضاعف الله أجره.
در برگ ۲ ب :
بسم الله الرحمان الرحيم وبه نستعين
أخبرنا الشيخ الأجل العالم الفاضل أحمد بن محمد بن القسم الأکوع قراءة عليه قال أخبرنا الفقيه الفاضل الإمام بهاء الدين علي بن أحمد بن الحسين المعروف بالأکوع (در حاشيه: رضي الله عنه) مناولة قال أخبرنا عفيف الدين علي بن محمد بن حامد اليمني الصنعاني مناولةً في سابع عشر من ذي الحجة من سنة ثمان وتسعين وخمس مائة قال أخبرنا يحيی بن الحسين بن الحسن بن علي بن محمد البطريق الأسدي الحلّي بمحروسة حلب في غرّة جمادی الأولی من سنة ستّ وتسعين وخمسمائة قراءة وهو المصنّف لهذا الکتاب...

۱۳۷ ب: نجز الجزء الأول من عيون صحاح الأخبار في مناقب إمام الأبرار علي بن أبي طالب صلوات الله عليه وسلامه
يتلوه في الجزء الثاني قوله صلّی الله عليه وآله وسلّم لعلي عليه السلام خاصف النعل والحمد لله ربّ العالمين وصلواته علی سيد المرسلين محمد وعلی أهل بيته الطيبين وصحبه المکرمين وسلامه
قوبل علی النسخة الواردة من الشبام وهي النسخة المسموعة لمن روينا عنه وأجازها لنا وهو الفقيه الفاضل بهاء الدين علي بن أحمد رضي الله عنه وصحح ذلک بقدر الإمکان وفرغ منه في أول شعبان سنة أربعين وستمائة وکتب مالک الکتاب حميد بن أحمد بن محمد المحلي حامداً لله تعالی علی عمیم نواله ومصلياً علی سيدنا محمد وآله.
خط نسخه معلوم نيست از کيست؟
بعد با خط متفاوتی در همان برگ آمده:
رحم الله الوالد حسام الدين رحمه الله (؟) ووقاه بمنّه ولطفه عذاب النار ورافق به النبيين والملائکة المقرّبين وجمع بيننا وبينه في بحبوح جنته ودار کرامته بحقّه العظيم ورسوله الکريم وصلی الله علی رسوله سيدنا محمد وکتب الفقير إلی عفو الله ومغفر[ته؛ افتادگی دارد] محمد بن يحيی
در واقع مقابله ها در سرتاسر کتاب با حميد است و ظاهرا نسخه در زمان خود نويسنده کتابت شده است.

سی ۳۲ : سفينه حاکم
المجلد الثاني من السفينة الجامعة لأنواع العلوم تصنيف الحاکم الإمام شيخ الإسلام أبي سعد المحسّن بن محمد بن کرامة (با شده روی راء) البيهقي البروقني رحمه الله
گواهی های متعدد تملک
از فصل مربوط به پيامبر آغاز می شود البته از آغاز کامل آن نيست.
۱۳۶ الف نقلی از کتاب التفضیل ابو عبد الله البصری
برگ ۱۶۷ الف به بعد؛ در اخبار زيد بن علي می گويد: أکثر هذه الأخبار من کتاب القاضي أبي بکر بن محمد بن عمرو رواه ابو سعيد (کذا) السمان
نقل از عنوان المعارف وذکر الخلائف تألیف صاحب بن عباد در برگ ۱۷۲ ب
۱۷۷ ب وذکر أبو القاسم البلخي في کتابه في جواب المسائل الواردة أخباراً ذکرناها
۱۹۰ ب:
تمّ الجزء الثاني من کتاب السفينة بحمد الله وتمکينه
فرغ من نساخته يوم الجمعة الثالث عشر من شهر ربيع الآخر من شهور سنة أربع وعشرين وستمائة بخط الطالب لعفو ربّه قاسم بن عبد الله بن قاسم الضحاکي يسأل الواقف عليه أن يدعو له بالمغفرة وللمسلمين وصلی الله علی محمد الأمين وعلی آله الطيبين وسلامه
سه شنبه ۱۹ بهمن ۱۳۹۵ ساعت ۱۲:۳۹
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت