دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۴۴۴٫۵۲۰ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۵۷ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۲۶۲
بازدید از این یادداشت : ۱۱۹

پر بازدیدترین یادداشت ها :



دانش حديث در حقيقت مجموعه اي است از علوم مرتبط با آداب و روش روايت ، كتابت و تفسير احاديث كه خود در گستره زمان مشتمل بر تعدادي از علوم و دانشهاي جزیی تر شده است و از اهميت بسيار زيادي براي عقايد و حقوق/ فقه اسلامي برخوردار است . در طول تاريخ اسلامي محدثان در كنار فقيهان از اهميت اجتماعي و ديني قابل توجهي برخوردار بوده اند و بخش عظيمي از ادبيات اسلامي ( بيشتر به زبان عربي ) را فراهم آورده اند . امروزه نيز طالب علمان دانشهاي مذهبي در سنت حوزه ها و مدرسه هاي علوم ديني در كنار قرآن ، به فراگيري كتابهاي حديثي ( بيشتر در ميان اهل سنت ) و حتي حفظ و از بر كردن آن مي پردازند و اين امر محك مهمي براي دانش ديني آنان قلمداد مي شود . در ميان اهل سنت مهمترين كتابهاي حديثي از لحاظ اعتبار دو صحيح محمد بن اسماعيل بُخاري و مسلم بن حجاج نيشابوري هستند كه در كنار چهار كتاب ديگر حديثي مهم مجموعا و بنابر سنت بيشتر مسلمانان سني ، صحاح سته ( يعني صحيح هاي شش گانه ) خوانده مي شوند . شيعيان امامي طبعا به اين كتابهاي حديثي اعتقادي ندارند و در عوض چهار كتاب ديگر كه به عنوان كتب اربعه ( = كتابهاي چهارگانه ) شناخته مي شوند و مهمترين آنها كتاب الكافي تاليف محمد بن يعقوب كليني است ، مرجع آنان براي حديث پيامبر و امامان شيعه است كه گفتار و سنت اين امامان نيز برخلاف اعتقاد اهل سنت ، براي شيعيان امامي مرجعيت حقوقي دارد . كتب اربعه بر اساس اصول و مصنفات حديثي كهنتر اماميه گردآوري شده است .
يكي از تفاوتهاي بنيادي حديث شيعي به طور عام و حديث امامي به طور خاص با احاديث سني اين است كه در حديث شيعي و امامي ، بنابر اعتقاد عمومي شيعيان ، امامان شيعه منبع تفسير وحي قرآني و شريعت هستند و البته با تفسيرهاي مختلفي كه از اين مسئله نزد اماميه بوده ، آنان يكي از راههاي شناخت و دسترسي به احكام شريعت تلقي مي شدند . يكي از موضوعاتي كه در همين باره مطرح شده است ، اين است كه آنان وارثان علم پيامبر هستند و از اينرو قول ، فعل و حتي تقرير ( رضايت ) آنان حكايت از شريعت مي كند و منبع فقه و عقايد مومنان شيعي قلمداد مي شود . بنابراين در كتابهاي حديثي شيعه و به طور خاص اماميه ، احاديث امامان در كنار احاديث منقول از پیامبر نقل مي شده و در كتابهاي فقهي مورد استناد قرار مي گرفته است . اما نكته مهم اين است كه در اين كتابها محدوده احاديث امامان بسيار زياد است ، به طوري كه احاديث پيامبر در مقابل آن چندان به نظر نمي رسد . اين امر البته ريشه در اين امر دارد كه ميزان احاديثي كه در سنت اماميه از پيامبر نقل شده چندان زياد نيست . دليل آن هم اين است كه اماميه اعتمادي به نقلهاي راويان سني و حتي بيشتر صحابه از حضرت رسول ندارند و طرق دسترسي به اين احاديث را به دليل اينكه توسط مخالفان آنان روايت شده است ، معتبر نمي دانند . اعتبار بسیاری از صحابه و تابعين نزد اماميه مخدوش است و بنابراين نقلهاي آنان از احاديث پيامبر نمي تواند مورد اعتماد فقيهان امامي قرار گيرد . از ديگر سو بايد اين نكته را توجه داشت كه دوره تحول فقه و عقايد اسلامي درست هم زمان است با دوره حضور امامان شيعه ( تا نيمه سده سوم قمري ) و همين امر موجب گسترش احاديث امامان و تنوع آنها و تنوع استناد به احاديث از سوي فقيهان شيعه شده است . بنابراين شمار احاديثي كه به امامان شيعه منسوب شده چندين برابر احاديثي است كه به پيامبر منتسب شده است . البته احاديث امامان شيعه مورد استناد محدثان سني نيز بوده است ، با اين تفاوت كه منابع حديثي سني بيشتر مواردي را ( وعمدتا از امامان نخستين ) نقل مي كنند كه امامان در نهايت ناقل احاديث پيامبر بوده باشند . با اين وصف در مورد به ويژه امام علي ، منابع سني به آراء فقهي و يا نقل كلمات او و برخي ديگر از امامان شيعه توجه نشان داده اند . در اينجا ذكر اين نكته مهم است كه گرايشهاي مختلف و منابع گوناگون سني از اين نقطه نظر با يكديگر تفاوت دارند ، بطوري كه برخي از مؤلفان سني و بويژه در دوره هاي متأخرتر همانند كساني كه گرايشات قوي شيعي و يا صوفيانه داشته اند ، به نقل احاديث امامان شيعي تمايل داشته اند . البته موارد نقل احاديث به واسطه امامان شيعه در كتابهاي صحاح سته اندک است . طبعا سنيان در غالب موارد از سنتهاي روايي خود در نقل احاديث امامان شيعي بهره مي گرفتند و اين سنتها گاهي از ديدگاه مولفان امامي ، معتبر قلمداد نمي شده و لذا از نقل آن موارد اجتناب مي كرده اند . با اين وصف در دو سده نخستين و در دوره تشيع عمومي ، شماري از محدثان وبويژه محدثان سني كوفه و البته با تمايلات شيعي ناقل احاديث امامان نيز بودند و همين امر موجبات اين مسئله را ايجاد كرده بود كه احاديث شماري از آنان در سنت روايي شيعي و امامي قرار گيرد و حتي مورد استناد فقهي باشد .
در فهرستها و كتب رجالي امامي نيز ، از اين دسته از روات به عنوان راويان امامان نام برده شده است . در همين ارتباط بايد اضافه كنيم كه شماري از محدثان شيعه و سني هر يك در اردوگاه مقابل مورد توجه و اعتنا بوده اند و همين امر موجبات تعامل و داد و ستد حديث را در ميان اهل سنت و شيعيان ايجاد مي كرده است . به طوري كه به واسطه اين محدثان سني ، برخي از محدثان شيعه ، احاديث زيادي را از پيامبر و يا امامان به واسطه سنتهاي روايي سني در كتابهاي حديثي شيعه وارد كردند .
يكشنبه ۲۶ دي ۱۳۹۵ ساعت ۱۲:۱۵
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت