دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۳۳٫۵۳۵ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۵۱ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۹۵
بازدید از این یادداشت : ۱٫۱۲۳

پر بازدیدترین یادداشت ها :
از آنچه از نمونه های خط خواجه طوسي امروزه در اختيار است آنچه اصيل است و درستی آن به اثبات رسيده بسيار محدود است. نسخه شرح اشاراتی که اخيراً به صورت چاپ نسخه برگردان در تهران به همت دوست گرامی آقای دکتر ايرانی به چاپ رسيد خط خواجه طوسي نيست (علاوه بر مقاله ای که در اين زمينه در گزارش ميراث منتشر شد، آقای گاچک اخيراً در يک سخنرانی در برلين که نويسنده هم حضور داشت دلايل عدم اصالت اين نسخه را به تفصيل مطرح کرد؛ نکته ای که برای نويسنده اين سطور هم از نقطه نظری متفاوت از پيش معلوم بود). از ديگر سو تعداد بسيار اندکی از اجازات خواجه طوسي و يا گواهي هايی که برای شاگردانش به بهانه قرائت کتابها نوشته به دست ما رسيده؛ در حالی که او شاگردان نسبتاً زيادی داشته است. يکی دو مورد از اين دست گواهی ها و يا اجازت را مدرس رضوي در کتاب احوال و آثار نقل کرده است. همچنين مدرسی زنجانی يکی ديگر از اين گواهی ها را در کتابش سرگذشت و عقايد فلسفی خواجه نصير الدين طوسي (ص ۲۶ تا ۲۷) به نقل از رياض العلماء منتشر کرده که البته مربوط است به بخش عامه اين کتاب. ميرزا عبد الله افندي اصفهاني نقل می کند که اين گواهی قرائت را در قسطنطنيه بر ظهر کتاب نقد المحصل خواجه و به خط خود وی ديده بوده و بعد آن را عيناً نقل می کند که اينک در کتاب مدرس زنجاني آن را می بينيم. نويسنده اين سطور اصل اين نسخه را در کتابخانه سليمانيه ديده است. اينجا به معرفی اين نسخه و نقل اين گواهی می پردازيم. آنچه در نسخه کهنه سال نقد المحصّل و در متن گواهی خواجه به خط او و البته خطی نه چندان واضح و نيکو ديده شد با نقل مدرسی زنجاني تفاوتهايی دارد. خط منسوب به خواجه در اين نسخه البته اصيل و معياری برای شناخت خطوط منسوب به اين دانشمند روزگاران است. نسخه متعلق است به کتابخانه فاضل احمد پاشا در مجموعه کوپريلی، ش ۸۳۴. در برگ آغازين، نسخه چنين معرفی شده:
کتاب تلخيص المحصل في شرح المحصل في علم الکلام
من تصانيف المولی المعظم والعالم المکرم أفضل العلماء المحققين وأکمل الحکماء المدققين محيط علوم الأولين ومتمّم علوم الأقدمين علامة العالم خلاصة بني آدم نصير الحقّ والدين برهان الاسلام والمسلمين محمد بن محمد بن الحسن الطوسي أطال الله تعالی بقاءه وأدام في درج المعالي ارتقاه

متأسفانه گواهی کتابت روی برگ آغازين و اينکه برای کدام خزانه کتابت شده قابل قرائت نيست و پاک شده
در پايان نسخه رقم کاتب چنين است:
۱۸۷ الف وفرغ من تحريره مولانا المعظم الصاحب الأعظم سلطان فضلاء العالم نصير الحقّ والملة والدين حجة الاسلام والمسلمين وارث الأنبياء والمرسلين أعلی الله قدره ومتع المسلمين بطول بقائه في السابع عشر من صفر سنة تسع وستين وستمائة وفرغ من تحريره أصغر عبيده الضعيف الداعي لکافة المسلمين الحسين بن الحسن الزرندي (الدرندي؟؟) يوم العشرين من جمادي الأولی في (من) التاريخ المقدم ذکره غفر الله ذنوبه وستره عيوبه

بنابراين، اين نسخه که متأسفانه در تصحيح کتاب نقد المحصل از آن بهره گرفته نشده در زمان خود خواجه و در همان سال و تاريخ تکميل کتاب و سه سالی پيش از درگذشت خواجه طوسي کتابت شده است. انهاء خواجه در پايان برای يکی از شاگردانش که کتاب را بر او به بحث و نظر خوانده بوده چنين است:
"بحث الإمام الکبير الزاهد العالم الشيخ نور الملة والدين شمس الاسلام والمسلمين قدوة العلماء والأفاضل مفخر الحکماء والأکابر قدوة المشايخ وأهل الطريقة أبوبکر بن أبي علي الشيرازي أدام الله فضله وفضائله علی (کذا) هذا الکتاب عند قرائته عليّ بحثاً تاماً مستقصی ودقّق في مواضع الأسؤلة والأجوبة تدقيقاً بالغاً مستوفی إلی أن أتی إلی آخره وفّقه الله لما يرضيه ورزقه ما يتمنّاه في الدارين بحقّ حقّه (؟) وقد کتب هذه الأسطر أحوج خلق الله إليه محمد بن محمد بن الحسن الطوسي بسبب إلتماسه في أواسط جمادي الآخرة سنة تسع ستين (کذا) ستمائة (کذا) هجرية والحمد لله مشکوراً"

درباره اين شاگرد چيزی عجالتاً در ذهن ندارم. بايد تحقيق بيشتری کرد. صاحب رياض العلماء او را فريد الدين خوانده است که منبع آن را بايد شناسايی کرد.
سه شنبه ۵ ارديبهشت ۱۳۹۱ ساعت ۱:۲۶
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت