دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۸۴٫۰۱۱ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۴۲ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۸۶
بازدید از این یادداشت : ۱٫۲۲۶

پر بازدیدترین یادداشت ها :
۵- نسخه کهنسال از الملل والنحل شهرستانی، در شهيد علي پاشا، ش ۱۷۳۱
در پايان آن چنين آمده است: " .... هذا ما وجدته من مقالات أهل العالم ونقلته علی ما وجدته فمن صادف فيه خللاً في النقل وأصلحه أصلح الله حاله وسدّد أقواله وأفعاله. وقع الفراغ منه علی يد العبد الفقير إلی رحمة الله تعالی محمد بن عبد البر الاسفند کليمي (؟) الکريمي الجيلي في اليوم التاسع من جمادي الأولی سنة ستّ وتسعين وخمس مائة بالمدرسة النظامية عمرها الله تعالی وحسبنا الله ونعم الوکيل وصلوته علی سيدنا محمد النبيّ وآله الطاهرين وسلّم تسليماً. رحم الله من نظر فيه ودعا لکاتبه بالمغفرة ولوالديه.
۶- قرا چلبی زاده، ش ۲۲۰: کتاب فيه شرح أسماء الله الحسنی تصنيف الإمام العالم الزاهد أبي محمد عبد السلام بن عبد الغالب وشيخه الشيخ الفاضل أبو يوسف الدهاني وشيخه الشيخ الفاضل أبو مدين شيخ مشايخ المغرب وشيخه الشيخ الفاضل أبو واغر والشيخ الفاضل أبو الحسن بن حرازم وشيخه الشيخ الفاضل أبو بکر بن العربي وشيخه الشيخ الفاضل أبو حامد الغزالي وشيخه الشيخ الفاضل أبو المعالي وشيخه أبو محمد عبد الله بن يوسف الجويني وشيخه أبو طالب المکي وشيخه أبو القاسم الجنيد وشيخه سري السقطي وشيخه معروف الکرخي وشيخه أبو سليمان داود الطائي وشيخه حبيب العجمي وشيخه الحسن بن أبي الحسن البصري وشيخه أمير المؤمنين علي بن أبي طالب کرّم الله وجهه ورضي الله تعالی عنهم.
اين سند ارزشمندی است در رابطه با نسب تصوف غزالی از يک سو و ابو مدين که به غزالي می رسد.
۷- نسخه ای از مشکل الحديث ابن فورک با تاريخ دوشنبه ۸ رمضان ۶۹۰ ق در بايزيد، ش ۱۰۸۵. اين نسخه در چاپ جديد اين کتاب که به وسيله دانيل ژيماره فراهم شده مورد استفاده قرار نگرفته است. او البته نسخه لايپزيک با تاريخ ۴۵۹ ق را مورد استفاده قرار داده است. با اين حساب هنوز جای کار روی اين کتاب ارزشمند ابن فورک هست.
۸- تفسير القرآن ابن فورک، تنها جلد سوم آن. در فيض الله، ش ۵۰. از سوره مؤمنون آغاز می شود. نسخه کهنه و مشرقی است ( ونه از نسخه های اشعريان مغرب). با خطی متأخر به ابن فورک نسبت داده شده. اين کتاب اخيرا به چاپ رسيده و بايد دقت در آن کرد که آيا حقيقتا از ابن فورک است يا خير. به هر حال در منابع کهن همواره مطالبی از تفسير ابن فورک نقل شده است.
۹- سؤالات أهل الري عن الکلام في القرآن العزيز از ابو بکر باقلاني که يک بار هم سالها پيش به چاپ رسيده است؛ نسخه لا له لي، ش ۳۶۸۱/۷، از برگ ۵۰ الف تا ۵۵ب، کتابت ۸۷۲ ق: "کتاب سؤالات أهل الري عن الکلام في القرآن العزيز املاء القاضي الجليل تقي الدين أبابکر بن الطيب تغمده الله تعالی برحمته وأسکنه فسيح جنته بمنه وکرمه وعفوه . در ۵۰ ب: بسم الله الرحمن الرحيم وبه ثقتي. سؤالات أهل الري عن الکلام في القرآن العزيز املاء القاضي الجليل أبي بکر بن الطيب أدام الله علوه ... قال أدام الله علوه: وسألتم أحسن الله توفيکم ومنّ بمعرفتکم وارشادکم إلی صواب القول فيما اختلف فيه فقلتم خبرنا عن کلام الله عزوجلّ هل هو من صفات ذاته أم من صفات أفعاله وهل هو موجود بذاته أم بغيره وهل هو من جنس کلام المخلوقين وأصوات المحدثين أم مخالف له ولسائر أجناس الحوادث وهل هو مدرک بالأسماع ومسموع في نفسه أم لا وهل هو في نفسه حروف أم لا وهل يصحّ أن يتکلم به غيره تعالی کما أنه هو المتکلم به أم لا وهل هو نفس قرائتنا له حکاية أم لا وهل يجوز أن يقال إنا نلفظ بالقرآن أم لا؛ فالجواب ...
بنابراين اين رساله مهم و ارزشمند باقلاني در رابطه با موضوع مورد اختلاف ميان اشعريان و اصحاب حديث و معتزليان است و از نخستين رساله های مستقل در اين موضوع يعنی موضوع کلام نفسی. در اين رساله و آن طور که در مقدمه آن ديده شد، به اصناف مختلف پرسشها در رابطه با ماهيت قرآن که هر کدام ناظر به اختلافات اشاعره با معتزليان و يا اصحاب حديث و ديگر مذاهب کلامی است پرداخته شده است. شايسته است اين رساله از نو منتشر شود.
۱۰- در برخی تحقيقات و گويا آن طور که به خاطر دارم در کتاب سزگين از الأسئلة والأجوبة از علي بن سعيد الرستغفني ياد شده که به دليل اهميت آن نسخه را مورد بررسی قرار دادم اما از او نيست و انتساب غلط است ؛ نسخه مراد ملا، ش ۱۸۲۹.
شنبه ۲۵ تير ۱۳۹۰ ساعت ۲:۲۱
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت