دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
برای ما بنویسید



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت

سید مهدی رضوانی
۲۴ اسفند ۱۳۹۶
سلام
وقت بخیر
بنده دانشجوی ارشد شیعه شناسی گرایش کلام هستم. بنظر شما بررسی تعارضهای کتاب تعلیق شرح الاصول الخمسه با آراء قاضی عبدالجبار، خصوصاً و سایر معتزلیان، عموماً (آن قدر که موجود است) قابلیت انتخاب بعنوان موضوع پایان نامه را دارد؟
متشکرم
یاحق

با تحیات. موضوع جالبی است.
محسن ر
۱۹ اسفند ۱۳۹۶
با سلام و وقت بخیر

چرا نظریه تعویض سند رو نمی پذیرید؟
کار مرحوم اردبیلی چه اشکالی داشت؟
لطفا کامل بفرمایید؟
مهدی مولایی
۱۳ اسفند ۱۳۹۶
سلام جناب انصاری عیز. بابت نوشته های علمیتان خیلی ممنون. شما سابقا در خصوص اختلافات اخباری ها و اصولیون مقاله ای نوشته بودین که آیا اختلافشان لفظی و یا حقیقی هست. هر چه گشتم پیداش نکردم.اگه امکانش هست برایم ارسال کنید یا بگونه ای که در دسترسی باشد
اسماعیل رضایی
۱۱ اسفند ۱۳۹۶
جناب دکتر انصاری بنده موضوع رساله بنده سادات در خراسان می باشد، یک سوال داشتم از محضر شما که آیا درباره علویان زیدی خراسان منبع، مقاله یا نشانه بیشتری از آنچه که در کتاب آقای رحمتی آمده است، وجود دارد؟ پیشاپیش از لطف شما ممنون خواهم بود.

پاسخ: کار شایسته ای است. منابع بسیار است.
سید حسین امامی
۹ اسفند ۱۳۹۶
انتقاد به یکی از یادداشتهای شما
https://www.mehrnews.com/news/4234584/%D9%86%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۴۱٫۷۰۲ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۷۰ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۰۳

پر بازدیدترین یادداشت ها :
من سال هاست در نوشته هایم، در وبلاگ کاتبان، در کانال تلگرامی ام و همچنین در مصاحبه هایم به حفظ و احیای علوم عقلی یعنی کلام امامی و معتزلی و همچنین فلسفه اسلامی دعوت می کنم. معتقدم رمز بقای تشیع همین حفظ و تداوم سنت عقلی در آن بوده و همین موجب آن شده که تشیع از یک سو در دامن تصوف افراطی و از دیگر سو قرائت بنیادگرایانه و سلفی و قشری گرای اخباری نیفتد. برخی در تمام...
يكشنبه ۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۷ ساعت ۹:۲۴
چرا به تفکر و میراث معتزله اهمیت باید داد؟ جواب ساده و کوتاهش این است که میراث معتزله بخشی جدایی ناپذیر از تشیع است. جز یکی دو قرن آغازین مکتب اعتزالی قرنها این تشیع بود که میراث عقلی معتزله را حفظ کرد و چنان با آن آمیخته شد که در واقع به طور حداکثری این شیعیان بودند که معتزلی بودند و این معتزلیان بودند که در شمار شیعیان بودند. بنابراین وقتی از حفظ میراث معتزله...
يكشنبه ۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۷ ساعت ۹:۲۴
در سنت اعراب و قبایل عربی پیش از اسلام جایگاه خانواده امری است که در اهمیت آن تردیدی نیست. در خود قرآن کریم هم خاندان های انبیاء اهمیت فوق العاده ای در تاریخ مقدس بازی می کنند. اینکه پیامبر اکرم سفارش به عترتش در کنار قرآن کرده باشد از نقطه نظر تاریخ اجتماعی اعراب و همچنین سنت قرآنی انبیاء امری طبیعی جلوه می کند. بنابراین روایت شیعی از حدیث ثقلین با منطق تاریخی...
يكشنبه ۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۷ ساعت ۹:۲۳
معتزله شیوه های مختلفی برای تدوین آثارشان داشته اند. من این را در جایی به تفصیل نوشته ام. یکی از این شیوه ها تدوین کتاب به شیوه درس محور بوده. البته این شیوه خود چندین نوع داشته است. یکی از انواع آن این بوده که استاد به اندازه ای که هر روز درس می داده مطلب را پیش از درس می نوشته و بعد همان را بر شاگردان املاء می کرده و البته با کمی توضیحات اضافی. این توضیحات اضافی را...
يكشنبه ۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۷ ساعت ۹:۲۲
برخی تصوف و روحیه و اندیشه صوفیانه را عامل انحطاط جوامع مسلمان قلمداد می کنند. یکی از استادان برجسته ادب و تصوف اخیرا دیدم جایی فرموده اند تفکر اشعری در تصوف خانه کرد و عامل انحطاط آن را فراهم کرد. من البته با این نگاه موافق نیستم و اصولا تفکر اشعری را معتقدم به درستی نفهمیده ایم و بی جهت آن را تفکر غیر عقلی می بینیم. این البته بحث مستقل خود را می طلبد. در مقابل...
يكشنبه ۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۷ ساعت ۹:۲۲
فاضل محترم جناب آقای دکتر عطایی نظری از من خواستند نظر خود را درباره مقاله خوبی که به تازگی درباره گفتمان معتزله و شیعه (منتشر شده در مجله آینه پژوهش) نوشته اند عرض کنم. اینجا چند کلمه ای بدین مناسبت قلمی می شود: درباره مناسبات شیعه و معتزله البته نمی توان حکم کلی داد. باید دید از چه معتزله ای و از چه شیعه امامیه ای سخن می گوییم. تفکیک دوره های تاریخی برای بحث ما...
يكشنبه ۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۷ ساعت ۹:۲۱
یکی از خوانندگان این کانال از من پرسیده فرق میان اختیار و طریقه در کتاب های کلامی معتزلی چیست؟ گاهی مثلا گفته می شود طریقه ابی هاشم و یا در مقابل گفته می شود اختیار ابی الحسین. یا گفته می شود طریقه ابی هاشم و در مقابل گفته می شود اختیار عبد الجبار. این پرسش را مدتی پیش خاطرم هست کسی از من پرسید و من پاسخ کوتاهی دادم. بد نیست اینجا چند سطری درباره اش توضیح بیشتری...
يكشنبه ۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۷ ساعت ۹:۲۱
من قبلا در نوشته ای نشان دادم که برخلاف شریف رضی که مدتی کوتاه شاگرد قاضی عبد الجبار معتزلی بوده برادرش شریف مرتضی هیچ گاه نزد عبد الجبار شاگردی نکرده است (اصل این مطلب را مرحوم آقای جعفری هم پیشتر گفته بود منتهی در نوشته من این موضوع در پرتوی اطلاعات و داده های تاریخی و نه صرف استبعاد مطرح شد). به عقیده من که تفصیل آن را در نوشته ای که با یکی از همکاران درباره...
يكشنبه ۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۷ ساعت ۹:۲۰
۱- تثبیت دلائل النبوه و ابو احمد بن ابی علان و وزیر مغربی در تفسیر وزیر مغربی سه جایی نقل هایی از ابو احمد بن ابی علان دیده می شود. من در تحقیقاتم درباره هویت مؤلف کتاب تثبیت دلائل النبوه نشان دادم که این کتاب نمی تواند از قاضی عبد الجبار باشد و احتمال دادم کتاب تألیفی است از قاضی ابو احمد بن ابی علان. در یکی از نقل های وزیر مغربی از او در تفسیرش مطالبی درباره طب...
شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۶:۵۵
این مقاله را درباره ماجرای قتل میرزا محمد اخباری سال ۱۳۸۶ در پاریس نوشتم و چند سال بعد روی سایت کاتبان گذاشتم. منابعی که در اختیارم آن زمان بود محدود بود اما گمان می کنم نخستین باری بود که از کتاب مرحوم کاشف الغطاء در این زمینه استفاده می شد (چند سال بعد آقای جعفریان هم مطلبی نوشت که در وقت نشر مقاله خودم به آن اشاره کردم). کتاب العبقات العنبریه شایسته نوشتن یک...
شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۶:۰۶
یکی از مشکلات در تصحیح متن های فارسی و به ویژه متن های مذهبی فارسی کهن اختلافات زیاد نسخه هاست. تبصره العوام به طور نمونه چنین وضعی دارد. از این کتاب نسخه های بسیاری باقی مانده اما گمان نمی کنم هیچ دو نسخه ای از آن بتوان پیدا کرد که اختلافاتشان در حد معمول اختلافات نسخ عربی باشد. کاتبان عموما در تصرف در متن های فارسی راه را هموارتر می دیده اند، هم به خاطر وجود...
شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۶:۰۵
این رساله در اعتقادات از دیرباز به خود ابو الحسن اشعری منسوب بوده. به ویژه حنابله و اصحاب حدیث تمایل دارند آن را تألیف خود اشعری بدانند و این به دلیل وجود آرای محافظه کارانه در این رساله اعتقادی است. با این وصف امروزه روشن شده که این رساله از اشعری نیست. در واقع یک خطا در تاریخ تحریر رساله در آغاز نسخه این توهم را درست کرده. ابن خیر اشبیلی در فهرست خود به وضوح این...
شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۶:۰۴
عقیده تحریف قرآن در کتاب میرزا مهدی اصفهانی از غرائب این است که در کتاب الاصول الوسیط، مرحوم عالم متقی میرزا مهدی اصفهانی قائل به تحریف قرآن شده است و در مقام استناد به روایات کتاب معلوم الحالی مانند فصل الخطاب حاجی نوری استناد کرده است. استناد به آثار حدیثی ضعیف در آثار آن مرحوم کم نیست و از جمله استناد به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری که تردیدی در جعلی بودن...
شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۶:۰۳
یکی از مشکلات حدیث گرایی در جامعه ما این است که آدم های غیر متخصص که فهمی در فقه و اصول و کلام و مبانی الهیات و تاریخ این مطالب ندارند به صرف علاقه و یا ادعای آشنایی و ممارست با کتاب های حدیثی و فی المثل بحار الأنوار دچار حس دانشمندی و علامه گی می شوند و بعد با همان منطق اخباری گرایانه مدعی حل همه مشاکل دین و دنیای مردم می شوند. اگر اعتراض هم کنید می گویند احادیث پاسخ...
شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۶:۰۲
از دیروز تا الآن مشغول خواندن مجدد کتاب مصباح الهدی بودم. متنی است مختصر در آنچه مؤلف علم اصول خوانده و چنانکه گفته شده حاوی گزیده آرای اوست در این زمینه و آخرین اثر مؤلف در این باب است. بی هیچ گفتگو باید گفت بخش اعظم این کتاب اصلا علم اصول نیست. یعنی بحث هایی است که به کار موضوعات اعتقادی می آید. علم اصول خواندنش گویا تنها با اشتراک لفظی قابل تفسیر است. قسمتی از...
شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۶:۰۱