دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۹۱٫۷۵۷ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۲۰ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۲۲۳
بازدید از این یادداشت : ۲٫۰۱۰

پر بازدیدترین یادداشت ها :
متن تاريخ الأئمه ای که وسيله ابن خشاب روايت شده و ريشه آن به أبوبكر أحمد بن نصر بن عبدالله بن الفتح الذارع النهروانيّ و بر اساس روايات شيعی می رسد، سالها پيش در مجموعه ای در قم به چاپ رسيد و ما نيز در مقاله ای که درباره ريشه تاريخ الأئمه ها در اين سايت منتشر کرديم، به تفصيل درباره آن سخن گفتيم. اين متن در اختيار سنيان بغداد قرار داشته است. از شواهد جالب اين متن، روايت اين تاريخ الأئمة به وسيله خطيب بغدادي در تاريخ بغداد است. وی در شرح احوال چند تن از امامان اخير شيعه دوازده امامی، اين سند را نقل کرده و متن آن را روايت کرده است. مقايسه ميان سند و متن تاريخ بغداد با آنچه که در تاريخ الأئمة ابن خشاب نقل شده، می تواند در تصحيح هر دو متن کمک کند و در عين حال اصالت متن و رواج آن را در ميان سنيان بغداد به صورت دقيقتری نشان می دهد. ما در اينجا اين تکه ها را بر اساس تاريخ بغداد خطيب نقل می کنيم. در آغاز سند متن ابن خشاب را عينا نقل می کنيم:
"أخبرنا السيّد، العالم، الفقيه، صفيّ الدين، أبو جعفر محمد بن معد، الموسويّ، في العشر الأخير من صفر سنّة سِتّة عشر وستمائة، قال: أخبرنا الأجل، العالم، زين الدين، أبو العزّ، أحمد بن أبي المظفّر محمّد بن عبدالله بن محمد بن جعفر، قِراءةً عليه، فأقرّ به، وذلك في آخر نهار يوم الخميس، ثامن صفر، من السنة المذكورة، بمدينة السلام، بدرب الدوابّ، قال: أخبرنا الشيخ، الإمام، العالم، الأوحد، حجّة الإسلام، أبو محمد، عبدالله ابن أحمد بن أحمد بن الخشّاب. قال: قرأت على الشيخ، أبي منصور، محمّد بن عبدالملك بن الحسن بن خَيْرون المقرىء، يومَ السبت، الخامس والعشرين من محرّم، سنة إحدى وثلاثين وخمسمائة من أصْله، بخطّ عمّه، أبي الفضل، أحمد بن الحسن وسماعه فيه، بخطّ عمّه، في يوم الجمعة، سادس عشر شعبان، من سنة أربع وثمانين وأربعمائة: أخبركم أبوالفضل، أحمد بن الحسن، فأقرّ به، قال: أخبرنا أبو عليّ، الحسن بن الحسين بن العبّاس بن الفضل بن دوما، قِراءةً عليه ـ وأنا أسمع ـ في رجب، سنة ثمان وعشرين وأربعمائة، قال: أخبرنا أبوبكر، أحمد بن نصر بن عبدالله بن الفتح، الذارع، النهروانيّ، بها، قِراءةً عليه ـ وأنا أسمعُ ـ في سنة خمسٍ وستّين وثلاثمائة، قال: حدّثنا حَرْب بن أحمد، المؤدّب، قال: حدّثنا الحسن بن محمد، القمّي/ کذا: العمّي البصريّ، قال: حدّثني أبي، قال: حدّثنا محمد بن الحسين، عن ابن سنان، عن ابن مسكان، عن أبي بصير، عن أبي عبدالله جعفر بن محمد الصادق عليهما السلام. [... قال:] وأخبرنا الذارع، قال: حدّثنا صدقة بن موسى، أبو العباس، قال:
حدّثنا أبي، عن الحسن بن محبوب، عن هشام بن سالم، عن حبيب السِجْسْتانيّ، عن أبي جعفر الباقر، محمد بن عليّ عليه السلام."
از اين دو سند آغازين در کتاب ابن خشاب روشن می شود که مسئول متنی که ابن خشاب روايت می کرده و به او منسوب می شده است، أبوبكر أحمد بن نصر بن عبدالله بن الفتح، الذارع، النهروانيّ است که دو متن را که دو سند کاملا مختلف داشته و مطالب آن در بخشهای زيادی متفاوت بوده، با يکديگر جمع کرده است و دو سند را در آغاز متن گزارده و به موارد اختلاف در دنباله متن اشاره کرده است؛ کاری که از سوی محدثان در مورد روايات مختلف يک متن مکررا انجام می شده است. منبع الذارع در سند اولی، حسن بن محمد بن جمهور العمي البصري بوده که می دانيم کتابی در تاريخ امامان از همين دست به او منسوب شده و روشن است که مقصود همين متن روايت شده از ابن سنان بوده است: تاريخ مواليد الأئمّة وأعمارهم (نک: معالم العلماء از ابن شهرآشوب، ص ۱۰۴).
اسناد موجود در تاريخ بغداد:
تاريخ بغداد - الخطيب البغدادي ج ۳ ص ۲۶۵-۲۶۷
محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن الحسين بن على بن أبى طالب أبو جعفر بن الرضا
... أخبرني على بن أبى على (مراد از او: التنوخي) حدثنا الحسن بن الحسين الثعالبي (کذا: النعالي) أخبرنا أحمد بن عبد الله الذارع حدثنا حرب بن محمد المؤدب حدثنا الحسن بن محمد العمى البصري حدثني أبى حدثنا محمد بن الحسين عن محمد بن سنان قال مضى أبو جعفر محمد بن على وهو بن خمس وعشرين سنة وثلاثة اشهر واثنى عشر يوما وكان مولده سنة مائة وخمس وتسعين من الهجرة وقبض في يوم الثلاثاء لست ليال خلون من ذي الحجة سنة مائتين وعشرين.

-۵۷ تاريخ بغداد - الخطيب البغدادي ج ۱۲ ص ۵۶
علي بن محمد بن علي بن موسى بن جعفر بن محمد بن علي بن الحسين بن علي بن أبي طالب أبو الحسن الهاشمي
... أخبرني التنوخي أخبرني الحسن بن الحسين النعالي أخبرنا أحمد بن عبد الله الذارع حدثنا حرب بن محمد حدثنا الحسين (کذا) بن محمد العمي البصري وحدثنا أبو سعيد الازدي سهل بن زياد قال ولد أبو الحسن العسكري علي بن محمد في رجب سنة مائتين وأربع عشرة من الهجرة وقضى في يوم الاثنين لخمس ليال بقين من جمادى الآخرة سنة مائتين وأربع وخمسين من الهجرة.

تاريخ بغداد - الخطيب البغدادي ج ۷ ص ۳۷۸
الحسن بن علي بن محمد بن علي بن موسى بن جعفر بن محمد بن علي بن الحسين بن علي بن أبي طالب أبو محمد العسكري
... وكان مولده على ما أخبرني علي بن أبي علي حدثنا الحسن بن الحسين النعالي أخبرنا أحمد بن عبد الله الذارع حدثنا حرب بن محمد حدثنا الحسن بن محمد العمى البصري حدثنا أبو سعيد سهل بن زياد الازدي قال ولد أبو محمد الحسن بن علي بن محمد بن علي بن موسى في سنة إحدى وثلاثين ومائتين وتوفي في يوم الجمعة [قال بعض الرواة في يوم الاربعاء] لثمان خلون من ربيع الاول سنة مائتين وستين.
دوشنبه ۱۰ دي ۱۳۸۶ ساعت ۳:۴۶
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت