دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۷۶٫۷۵۱ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۹۲ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۸۶
بازدید از این یادداشت : ۱٫۳۷۲

پر بازدیدترین یادداشت ها :

در اينجا قصد دارم نسخه تازه ای را از نمونه ادبيات مجالس نويسی معرفی کنم که آن را در يکی از کتابخانه های خصوصی يمن، سالها پيش پيدا کردم و تاکنون موفق به شناسايی مولف و يا هويت دقيق کتاب نشده ام . البته شناخت نسخه ای که در اختيار من هست، به سادگی امکان پذير نيست و تنها از طريق مقايسه با نسخه های ديگر است که می توان احتمالا در آينده از هويت آن اطلاع حاصل کرد. اين به اين دليل است که در مطاوی نسخه نه نامی از مؤلف و نه نامی از مشايخ مولف و يا مشخصات تاريخی ديگر آمده و به همين دليل طبعا شناسايی در اين موارد به سادگی امکان پذير نيست.
نسخه ای که عکسی از آن در اختيار من قرار دارد، کتابی است به صورت مجالس و در هر مجلس هم صاحب مجالس، کلام را با خطبه ای ( درست به سبک اهل منبر و عظ) آغاز می کند و با ذکر آيات و احاديث و حکايات و اشعاری مطلب خود را دنبال می کند، درست به مثابه مجلس گويی واعظان که از ادبيات و نمونه مجالس آنان اطلاعات خوبی در اختيار است؛ در کتابهای تراجم علمای سنی شهرهای مختلف ايران و از جمله نيشابور و اصفهان و ری ما با موارد بسيار زيادی از مجالس گويی واعظان که عموما از دانش قرآنی وحديثی و تاريخی خوبی نيز برخوردار بوده اند و بيشتر اوقات با صوفيه خراسان نيز پيوند داشته اند، برمی خوريم. هم صوفيان و هم کراميان به اين گونه مجالس بی نهايت علاقمند بوده اند و در ميان علمای شيعه نيز، چنانکه از مطاوی فهرست منتجب الدين و شرح احوال کسانی مانند ابوالفتوح رازی برمی آيد[۱]، در سده های پنچم و ششم وعظ گويی در ميان علمای اماميه ری و خراسان امری متداول بوده است. کتاب روضة الواعظين فتال نيشابوري خود نمونه ای از مجالس نويسی است.

نسخه ما متأسفانه آغاز ندارد و تنها از نيمه های مجلس ششم آغاز می شود و گرچه نسخه پايان هم ندارد ولی کتاب تا اواخر مجلس شصتم ادامه می يابد . البته هر مجلس تنها چند برگ را شامل می شود. در هر يک از مجالس، مقداری از حکايات و اقوال صوفيانه از صوفيان مشهور خراسانی و غير خراسانی نيز نقل شده که چون همگی آنان از ادوار متقدم تصوف خراسان و جاهای ديگر هستند، نمی توان بر اساس آنها زمان تقريبی کتاب را تعيين کرد؛ ولی به هر حال نسخه ما نسخه ای است کهن، احتمالا از سده ششم و مولف هم البته از رجال سنی است که هم اينک کتاب او در يکی از کتابخانه های شيعی يمن ( کتابخانه غالبی) موجود است. در لابلای مطالب کتاب و در هر مجلس، مانند نمونه های ديگر مجلس نويسی خراسانيان و ديگران، مقدار زيادی شعر عربی روايت شده که بی نهايت حائز اهميت است. در بسياری از موارد هم منبع نقل قولها روشن نيست و مولف با ذکر "قال بعض السادة" مطالب را بيان می کند. اگر روزی تاريخ وعظ گويی ايران نوشته شود، مراجعه به اين نمونه متون بسيار اهميت دارد.
--------------------------------------------------------------------------------
[۱] در مورد ابوالفتوح رازی، نک: مقاله دائرة المعارف بزرگ اسلامی که بخش شرح احوال آن نوشته اينجانب است که با نام مستعار به چاپ رسيده است.
چهارشنبه ۱ فروردين ۱۳۸۶ ساعت ۲۰:۴۶
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت