دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۷۶٫۰۹۷ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲۸۷ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۸۶
بازدید از این یادداشت : ۱٫۵۱۹

پر بازدیدترین یادداشت ها :

در تاريخ تفاسير قرآن کريم، تعداد تفاسير موضوعی چندان زياد نيست و بيشتر در حوزه های مشخصی مانند فقه القرآن و يا آيات متشابه می توان نمونه هايی از تفاسير موضوعی قرآن را در ميان آثار تفسيری گذشتگان سراغ گرفت؛

البته اين به معنای عدم وجود ديگر انواع تفاسير موضوعی نيست و می توان از نمونه های ديگری هم سخن به ميان آورد؛ از جمله کتابهاي ما نزل من القرآن درباره آيات نازله در مورد اهل بيت (ع) که در واقع به مثابه تفاسير موضوعی و تکنگاشتهای موضوعی قرآنی هستند. در موضوعات کلامی نمونه تفاسير موضوعی را بايد در مباحث متشابه القرآن ديد که يک نمونه مهم آنرا پيشتر در مقاله ای درباره ابوطاهر طريثيثی در مجله کتاب ماه دين مورد مطالعه قرار داده ام. در اينجا قصد دارم نمونه ای مهم از تفاسير موضوعی قرآن را از يکی از بزرگترين مفسران اسلامی، يعنی امام فخر رازی، متکلم و مفسر بزرگ سنی اشعری معرفی نمايم. درباره فخر رازی هنوز کار نکرده بسيار است و ما هنوز در آغاز راهيم. از جمله هنوز يک کتابشناسی جامع درباره فخر رازی نوشته نشده و کارهای فتح الله خليف و زرکان ديگر کهنه شده است و روزآمد نيست. من چند سالی پيش به مناسبت انتشار مکاتبه ای ميان فخر رازی و علی بن ناصر سرخسی، فهرستی از کتابهای فخر رازی را با استفاده از يکی از کهنترين فهرستهای کتابهای او نوشته ابن الشعار موصلی و بر اساس نسخه خطی کتاب ابن الشعار درباره تراجم شعرای سده هفتم در مجله معارف منتشر کردم که در آن به شماری از نوشته های قرآنی فخر رازی اشاره شده بود. در سفر يمن، نسخه ای از کتابی مجهول الاسم از فخر رازی را در يکی از کتابخانه های خصوصی يمن پيدا کردم که متأسفانه آغاز آن افتاده است و تنها مجلدی (مجلد اول) از کتاب و نه همه آن است. اينکه کتاب از آنِ فخر رازی است در پايان نسخه مورد اشارت قرار گرفته، اما همانطور که گفتم نام کتاب روشن نيست. بر اساس مطالعه کتاب و مقايسه هايی دريافتم اين است که اين نسخه، مجلدی است از کتاب اسرار التنزيل وانوار التأويل فخر رازی که در سالهای اخير به چاپ رسيده است. ترجمه ای هم از آن به وسيله خود مؤلف با نام لطائف غياثی باقی است. در کتابخانه آية الله گلپايگانی در قم و در کتابخانه ازهريه قاهره هم نسخه هايی از اسرار التنزيل موجود است. به هر حال مجلدی که عکسی از آن در اختيار من هست، در رابطه با موضوعات کلامی مرتبط با اثبات وجود باری و ادله آن و مباحث مرتبط با خلق الهی است که بسيار با تفصيل و با طرح مباحث بسيار جزيي به شيوه فخر رازی، طرح شده است. ارائه مطالب با دسته بندی و فصل بندی بسيار است و همه جا نويسنده از طرح مباحث ريز و جزيی و آوردن شقوق مختلف غافل نبوده است. اين کتاب در حقيقت تفسيری است موضوعی بر قرآن و ظاهرا دأب مولف در اين کتاب چنين بوده است که با تفصيل بسيار مباحث خود را ارائه دهد، به صورتی که مجلد حاضرکتاب، می تواند کتابی کلامی نيز قلمداد شود و به همين دليل از نقطه نظر تفسيری از تفسير مفاتيح الغيب به نظر به مراتب تفصيلی تر می آيد. البته به دليل اينکه کتاب به هر حال در حول و حوش آيات قرآنی است، کتاب ظاهر کتابهای کلامی را رعايت نمی کند و مباحث کلامی را در لونی ديگر ارائه می دهد.
نسخه ای که در اختيار من قرار دارد، از يک نقطه نظر اهميت دارد و آن کهنگی اين نسخه است؛ جمادی الأول سال ۷۰۸ قمری، يعنی حدود صد سال پس از درگذشت فخر رازی. در پايان نسخه به اين نکته اشاره شده که اين مجلد تنها مجلد اول است و در مباحث اصول ( يعنی اصول دين و مباحث کلامی) است. به هر حال به دليل اينکه تاکنون نسخه چاپی کتاب اسرار التنزيل فخر را نديده ام، نمی توانم درباره اين نسخه بيش از اين سخنی بگويم.
سه شنبه ۲۹ اسفند ۱۳۸۵ ساعت ۲۲:۵۱
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت