دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۵۱۵٫۴۸۳ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۶ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۴۴۵
بازدید از این یادداشت : ۱۲۱

پر بازدیدترین یادداشت ها :
اين ادعا را زياد می شنويم که دوران صفوی و به ويژه نيمه دوم آن عصر ظهور اخباری گری است. اين ادعایی خطا بيش نيست. عصر صفوی دوران ظهور و قدرت گرفتن مجتهدان بود. اين را نه فقط به دليل حضور محقق کرکی و اولاد و شاگردانش در ايران و يا حضور شاگردان شهيد دوم و در مناصب حکومتی بايد گفت بلکه حتی اين گزاره در مورد نيمه دوم عصر صفوی هم صادق است. شاگردان طبقه شيخ بهایی و ميرداماد نيز عمدتا در شمار مجتهدان و اصوليان بودند. در همين دوران دوم کافی است به آقا حسين و آقا جمال خوانساری، محقق سبزواری، محقق شيرواني، فاضل سراب، فاضل هندي و شماری ديگر به عنوان مجتهدان و اصوليان مهم اين دوران اشاره کرد. سياهه نام های فقيهان اصولی در قبل از اين دوران و از ميان معاصران و طبقه بعد از ملا امين استرابادي بسيار بلندتر از اين هم است.

باری درست است که ملا محمد امين استرابادي در اوائل قرن يازدهم طريقه اخباری را بنياد نهاد اما جز عده محدودی به طريقه او دل نبستند. در اين ميان تنها فيض کاشاني و ملا خليل قزويني بيشترين حمايت را از ملا امين و آرايش ابراز کردند. در مقابل البته بسياری ملا امين و فيض را مورد انتقاد قرار می دادند (چه در ايران صفوی و چه در جبل عامل شيعی). آنچه بيشتر در مورد اخباری گری آن دوران صادق است ظهور و بروز اخباری گری در مناطق بحرين و احساء است که تا به امروز کم و بيش ادامه دارد. از ديگر سو در دوران دوم صفوي در ايران کسانی را هم داريم که به طريقه اخبار و احاديث تمايل بيشتری داشته و کم و بيش تحت تأثير ملا امين قرار داشتند. ملا محمد تقی مجلسي، علامه مجلسي و ملا طاهر قمي در اين شمار قابل ذکرند. حرّ عاملي البته بيش از آنها به طريقه ملا امين دلبسته بود. با اين وصف حتی تا آخر دوره صفوی و حمله محمود افغان به ايران همچنان کتاب های مجتهدان و اصوليان در مدارس تدريس می شد. نمونه اش را در زندگی ميرزا عبد الله تبريزی افندي ببينيد که با وجود آنکه شاگرد علامه مجلسی بود اما تحصيلات اصولی و کلامی و اجتهادی داشت. در اين ميان سيد نعمة الله جزائري گرچه گرايش اخباری واضح تری دارد اما همو هم با ملا امين تفاوت زياد دارد.

حقيقت اين است که آنچه به عنوان نزاع اصوليان و اخباريان در فقه شیعی از آن ياد می شود به دوران بعد از سقوط صفويان و به عصر وحيد بهبهاني و شيخ يوسف بحرانی در عراق (و تحت تأثير بحرين) بر می گردد. در اين دوره نزاع واقعی ميان اخباريان و اصوليان آغاز شد. در دوره صفوی گرايش حديثی در نيمه دوم اين دوران بيش از آنکه متأثر از جريان ملا امين استرابادي باشد متأثر از جريان کلی و عمومی حديث گرایی بود که در سنت مکتب شهيد دوم در ميان فقيهان مجتهد اماميه به تدريج قوت می گرفت. شهيد دوم مهمترين سهم را در توجه دوباره به حديث ومنابع حديثی و بررسی های انتقادی و اجتهادی در حديث و منابع اوليه در اين دوران عهده دار بوده است.
پنجشنبه ۱۷ مرداد ۱۳۹۸ ساعت ۱۲:۳۶
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت