دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۵۱۵٫۴۸۰ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۳ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۴۴۵
بازدید از این یادداشت : ۵۲

پر بازدیدترین یادداشت ها :


کتاب جانشينی محمد (ص) تأليف پروفسور ويلفرد مادلونگ مهمترين کتابی است که تاکنون در تاريخ اسلام شناسی درباره اين موضوع نوشته شده. اين کتاب به روشنی نشان می دهد که سقيفه حاصل برنامه ريزی دقيق و همه جانبه ای بر عليه شکلگیری جانشينی خاندان پيامبر و علیه تحقق خواست پيامبر بوده است. کما اينکه نزاع ميان مهاجرين و انصار و نخبگان دو جامعه مکه و مدينه را در اين زمينه به بحث می گذارد. اين کتاب تاريخ و داستان خلافت را در دو دوره ابوبکر و عمر و چگونگی تغییر ساختار حکومت در مدینه و تأثيرات رده و فتوحات بر دولت و جامعه مسلمانان چند دهه آغازين بعد از رحلت پيامبر را به روشنی تبيين می کند و دست آخر نشان می دهد که چطور شورای عمر زمينه را برای دور کردن دوباره حضرت امير از حق خلافت پيامبر و به قدرت رساندن عثمان به عنوان نماينده قريش و خاندان اموی فراهم کرد. در دوره عثمان چالش ميان دو طبقه مختلف از جامعه مسلمانان يعنی طبقه وابسته به قريش و نخبه برآمده از ثروت های انباشته شده از فتوحات با نو مسلمانان و يا طبقات مردمان قبائل فرودست بيش از پيش شد و زمينه برای تشديد مخالفت ها با حکومت مرکزی و نارضایتی عمومی در امصار و خاصه در عراق و مصر ايجاد شد؛ تحولاتی که منتهی به قتل عثمان شد. در دنباله آقای مادلونگ به بررسی دقيق دوران خلافت حضرت امير (ع) و شکل گيری سه جنگ داخلی آن دوران می پردازد و نشان می دهد چگونه حکميت و وقایع جنگ صفين راه را برای خلافت معاويه و قدرت گرفتن بنی اميه باز کرد و بدين سان چطور در طی چند دهه جامعه اسلامی پيامبر به دست دشمنان و مخالفان سابقش افتاد. مؤرخان سنتی و بسياری از علمای حديث و اثر و تاريخ در طول قرن های گذشته اين روند را تحول از خلافت به "ملک عضوض" تعبير کرده اند.

کتاب مادلونگ تصوير روشنی از اين تحول به دست می دهد و با مطالعه لا به لای سطور تاريخ صدر اسلام مقدمات تغيير تدريجی يک جامعه و ارزش های آن و تبديل جامعه ساده اوليه نبوی را به جامعه تحت حکومت خلفای امپراتوری تازه تأسیس اسلامی (عصر اموی) جلوی چشم ما قرار می دهد. تأثيرات اين تحول همه جانبه بوده است: از سياست و اجتماع گرفته تا فرهنگ و البته دين و شريعت و الهيات.

کتاب مادلونگ بی نقص نیست. بخش هایی از آن هم با قرائت شيعی سازگار نيست. اما در مجموع کتاب مهمی برای تشیع است.اين کتاب متأسفانه مورد غفلت قرار گرفته و تاکنون تا آنجا که من می دانم جز فارسی به هيچ زبان ديگری ترجمه نشده. با اين وصف معتقدم اين کتاب بايد بار ديگر به فارسی ترجمه شود و ترجمه دقيقتر و پاکيزه تری از آن به دست داده شود. بخش هایی از کتاب قابل نقد است و می توان موضع شيعی را با ذکر اسناد و تحليل های درست و قابل قبول در پايان کتاب افزود. ارائه ترجمه عربی آن بسيار اهميت دارد. با وجود آنکه در مطالعات غربی کم و بيش اثرات مهم اين کتاب در نحوه بررسی تاريخ خلافت و اختلافات شيعه و سنی در زمينه آن رو به فزونی است در آثار مرتبط در کشورهای عربی چندان مورد اقبال قرار نگرفته. این در حالی است که اين کتاب در تحليل موضوع خود بسی دقيقتر از کتاب هشام جعيط است که کتابی در ارتباط با موضوع خلافت و فتنه اول نوشته و ترجمه عربی آن در دو دهه اخیر نوشته های مرتبط به زبان عربی را تحت تأثير خود قرار داده است. ارائه ترجمه دقيقی از کتاب مادلونگ به زبان عربی حتما می تواند مسير مطالعات مرتبط را در این زبان تحت تأثير قرار دهد.

شناخت پنجاه سال اول بعد از رحلت پيامبر (ص) برای تصحیح دریافت ما از سیر تاریخ اسلام و الهيات و سياست و اجتماع اسلامی ضروری است.
چهارشنبه ۲۹ خرداد ۱۳۹۸ ساعت ۱۱:۳۵
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت