دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۹۱٫۲۲۳ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۳۵ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۲۲۳
بازدید از این یادداشت : ۱۴

پر بازدیدترین یادداشت ها :


در سال های اخیر روند انتشار آثار نصیریه شدت گرفته. بیشتر این آثار به صورت غیر محققانه و غیر انتقادی چاپ شده و معلوم نیست دقیقا بر اساس چه نسخه هایی تصحیح و منتشر شده اند. خود نسخه ها هم غالبا نه تنها کهنسال نیستند بلکه بیشتر آنها محصول سال های سده بیستم میلادی اند. این به دلیل سنت کتمان در میان نصیریه و عدم اقبال برای انتشار آثارشان بوده و به همین دلیل همچنان کتابت و استنساخ نسخه های خطی آثارشان در میان آنان معمول است. نسخه های قدیمتری که اساس نسخه های جدیدند یا از میان رفته اند و یا هنوز شناسایی نشده اند. معلوم نیست بر سر متن های کهن نصیری که این نسخه ها ادعا می شود نسخه هایی از آنها هستند چه رفته است؟ در این میان طبیعی است که حذف و اضافات و تحریفات بسیاری در این نسخه ها واقع شده. اسامی روات و اسانید گاه به قدری آشفته و تحریف شده است که تشخیص نام های اصلی ممکن نیست و یا بسیار سخت است. بسیاری از نام ها در آثار نصیری مجهولند و معلوم نیست حکایت از اشخاصی حقیقی می کنند و یا خیر؟ با این وصف یک چیز مسلم است و آن اینکه این نسخه ها و این کتاب ها به دوران های بسیار قدیم تشیع و حتی هسته اصلی برخی از آنها به اواخر سده دوم و نیز سده سوم باز می گردد. روایات زیادی در این متن ها هست که تأثیرات تطورات مذهب نصیری و عقیده سه گانه مقدس آنها در این متن ها دیده نمی شود و معلوم است که به دوران اولیه غلات باز می گردند. در میان نوشته های منسوب به محمد بن نصیر و شاگردانش و همچنین حسین بن حمدان خصیبی و برخی از شاگردان مستقیم و یا غیر مستقیم او احادیث زیادی به نقل از امامان شیعه نقل شده که در منابع امامیه از آنها اثری دیده نمی شود. بخش از این روایات آشکارا ساخته دوران های متأخر است و اثر جعل در آنها بی تردید روشن است. اینها معمولا احادیثی هستند که تحولات مذهب نصیری را از لحاظ عقیدتی نشان می دهند. شماری از این احادیث در قالب گفتگوهایی رمزی و باطنی میان امام و یکی از شاگردان او و عمدتا مفضل جعفی یا جابر بن یزید تدوین و تحریر شده و در آنها مباحثی از عقاید متأخر نصیریه دیده می شود. در این گفتگوها معمولا محور بحث ها به موضوعات خلق عالم و نحوه تناسخ و ادوار و اکوار و چگونگی ظهور خدا از طریق مظاهرش در عالم و جایگاه معنی و یا عین در ظهور مقام انزعیت (اشاره به الانزع البطین و حضرت امیر در مقام خدایی) اختصاص داده شده. این احادیث از لحاظ ساختار و زبان روشن است که از امامان شیعه و زمان آنان نیست. برخی دیگر از این احادیث می تواند متعلق به زمان امامان باشد و احتمالا انتساب بخش قابل توجهی از آنها به غلاتی که به عنوان راوی آن متن ها در این کتاب ها از آنها یاد شده باید درست باشد، کسانی مانند مفضل جعفی، محمد بن سنان، اسحاق احمر و محمد بن نصیر. البته در همین روایات هم طبعا در نسخه های موجود تحریفات و حک و اصلاحات و اضافاتی در طول زمان صورت گرفته اما هسته اصلی آنها هیچ بعید نیست از خود همین راویان باشد. در واقع مراد رجالیان امامیه مانند ابن غضائری از احادیث غلات شیعی همین دست احادیثی است که در همین کتاب های نصیریه امروزه در اختیار است، همان احادیثی که علمای امامیه از درج آنها در کتاب های حدیث خود ابا داشته اند. البته در حالی که ورژن های قوی این نوع احادیث از لحاظ میزان عقاید غالیانه آنها در کتاب های نصیریه نقل شده ورژن های ضعیفی از همین دست احادیث را کسانی از امامیه در آثار و دفاتر حدیثی خود نقل کردند و بالمآل در آثار حدیثی امامیه می توان آنها را یافت. مثلا ورژن های اصلی احادیث اظله و اشباح را که ناظر به موضوع ادوار و اکوار است نصیریه نقل کرده اند و ورژن های تلطیف شده و یا کم رنگ همان نوع عقاید را می توان در آثار حسن بن سلیمان حلی و یا حتی شماری از آثار قدمای امامیه دید. اگر می خواهید ببینید ابن غضائری دقیقا چه نوع احادیث و باورها و اشخاصی را نقد کرده باید کتاب های نصیریه را بخوانید. تنها با دیدن این کتاب هاست که می توان فهمید کسانی مانند ابن غضائری و یا نجاشی دقیقا چه کتاب هایی را از اعتبار خارج می دانسته اند. آثار نصیریه دائره المعارف تفکر غالیانه است.
يكشنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۷ ساعت ۸:۳۱
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت