دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۹۱٫۲۱۲ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۲۶ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۲۲۳
بازدید از این یادداشت : ۱۱

پر بازدیدترین یادداشت ها :


زیدیه دست کم از اوائل سده سوم سخن از اجماع اهل بیت را به میان آوردند، چه در فقهیات و چه در اعتقادیات. از دوران قاسم رسی و احمد بن عیسی و سایر علمای اهل بیت متعلق به سنت های زیدی کوفه و حجاز. بعدها مبانی حجیت اجماع اهل بیت را کسانی مانند ابوطالب هارونی در آثار اصولی به بجث گذاردند. ادعای اجماع اهل بیت از سوی فقیهان زیدی دوره آغازین شکل گیری فقه زیدی در کوفه در حالی در اوائل سده سوم قمری شکل گرفت که فقه امامی و جعفری هم در همان زمان به تدریج در کوفه و اندکی بعد در قم در حال تدوین بود. وقتی الهادی الی الحق الاحکام خود را اواخر سده سوم می نوشت فقه امامی در قم و بغداد کم و بیش اصول اولیه آن در اختیار بود. با این وصف در تمام این دوران زیدیه در مباحث فقهی اجماع اهل بیت را در نظر می گرفتند. در این اجماع طبعا آنها نظر به روایات امام محمد الباقر (ع) و تا اندازه ای امام جعفر الصادق (و حتی بعضا امام موسی الکاظم) داشته اند. منتهی طبعا با توجه به سنت هایی که خودشان از روایات این سه امام و آبای آنان داشته اند. زیدیه کوفه در اوائل سده سوم (و قاسم در مدینه) بی تردید با سنت های امامی نقل از امامان باقر و صادق (ع) هم آشنا بودند. اما اینکه با این وجود در برخی مسائل فقهی خلاف فقه امامیه و یا دست کم آنچه بعدها به فقه امامیه منسوب بوده ادعای اجماع اهل بیت شده خوب پرسش برانگیز است. با این وجود مهم این است که گاهی آنان به اختلافات فقهی امامیه اشاراتی دارند، معمولا تحت عنوان روافض. این خود نکته مهمی است. یعنی دست کم در اوائل سده سوم قمری به وجود مجموعه ای تحت عنوان فقه امامیه در منابع خارجی گواهی شده است.

وقتی شریف مرتضی نظریه اجماع امامیه را تدوین کرد نظرش تنها به اجماع طائفه بود و نه اجماع اهل بیت و آن را هم تنها در مقام کشف از قول معصوم و اطمینان از دخول قول او حجت می دانست. با این وصف در ناصریات در مقام بحث و بررسی فقه ناصر اطروش گاهی هم به فقه اهل بیت به عنوان جامعتر از فقه امامیه استناد می کند. فقه امامیه را نمی توان بدون درک درستی از فقه زیدی به ویژه فقه کوفی زیدیه شناخت. به ویژه که کوفه منبع اصلی فقه امامیه در سده های دوم و سوم قمری بوده.

قدم نخست در این راه گردآوری همه مواردی است که در آثار زیدیه در مورد آن ادعای اجماع اهل بیت شده و مقایسه آنهاست با فتاوی امامان شیعه. برای تاریخنگاری فقه امامی این کار از ضرورت های اصلی است.
يكشنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۷ ساعت ۸:۱۸
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت