دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۸۳٫۶۷۵ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۱۶ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۸۶
بازدید از این یادداشت : ۸۷

پر بازدیدترین یادداشت ها :


به مناسبت بحثی که درباره کتاب الشافی شریف مرتضی دارم این چند کلمه را اینجا قلمی می کنم. تفصیل و ادله آن بماند وقتی که ان شاء الله بحث من درباره کتاب الشافی که با همکاری یکی از دانشجویان در حال ‌آماده سازی است و ان شاء الله قسمت اولش بناست تا سپتامبر تحویل مجله ای شود منتشر گردد:

یکی از واکنش های معتزلی و زیدی نسبت به دکترین امامت شیعی را صاحب بن عباد در ری و در مجالس درس نظرش سامان داد که خلاصه و تکمیل آنها را ابوطالب هارونی در کتاب الدعامه خود آورده است. در این کتاب آرای متکلمان کهن امامیه و از جمله نوبختی ها و ابن قبه رازی و همچنین آرای کسانی مانند ابن روندی در موضوع امامت محل مناقشه قرار گرفت. اصل مطالب صاحب بن عباد متعلق به قبل از سال ۳۸۰ ق است و حتی به نظر من تألیف کتاب الدعامه هم با وجود اینکه می تواند حداکثر تا سال ۳۸۵ ق و سال مرگ صاحب بن عباد نوشته شده باشد اما آن هم باید قبل از سال ۳۸۰ ق و در ری تنظیم شده باشد. به نظر ما الدعامه تحت تأثیر قسمت امامت المغنی نیست و می دانیم که بخش امامت المغنی سال ۳۸۰ ق پایان گرفت. المغنی مباحثش درباره امامت مرحله قوی تری را در بحث امامت شیعی عرضه می کند. با این ترتیب شریف مرتضی در کتاب الشافی که ردیه ای است بر بخش امامت المغنی تألیف عبد الجبار روی سخنش با قاضی است و نه اشکالات ابو طالب هارونی، گرچه شاید از تألیف الدعامه از سوی هارونی بی خبر نبوده است. به هرحال بعدها که شاه سربیجان در شرح دعامه خود به سخنان الشافی نظر داشت و آن را به نقد کشید به درستی می دانست که الشافی گرچه ردیه سخنان قاضی عبد الجبار است اما در واقع پاسخ به کتاب الدعامه هم هست چرا که سخنان قاضی عبدالجبار و پاسخ های شریف مرتضی در واقع تحولات و دقت های نظری عمیقتری را در نظر داشته است (درباره شاه سربیجان، نک: مقاله مفصل من و زابینه اشمیتکه که به زودی باید منتشر شود). هرچه هست کتاب الدعامه پاسخ سخنان تازه شریف مرتضی در بحث امامت نیست. بلکه زیدی ها بعدها تلاش کردند به سخنان شریف مرتضی در خصوص بحث نص و عصمت پاسخ دهند. کتاب الشافی مرتضی که به عقیده من باید حدود سال های ۳۸۵ ق نوشته شده باشد چنان پاسخ کوبنده ای به قاضی عبد الجبار بود که ابو الحسین بصری، شاگرد مهم عبد الجبار را به واکنش واداشت و او ناچار شد کتابی در نقد شریف مرتضی بنویسد که متأسفانه از میان رفته. با این وصف قسمت امامت کتاب شرح الاصول او باقی است که من قبلا آن را معرفی کرده ام و تصحیح آن در دست آماده سازی است. در کتاب المعتمد ابن الملاحمی قسمتی از سخنان ابو الحسین را می توان دید که بخشی از آنها پاسخ به سخنان شریف مرتضی است. شرح این مطلب را قبلا نوشته ام.
يكشنبه ۲۰ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۵۱
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت