دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۷۰٫۲۵۸ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲۱۰ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۴۸
بازدید از این یادداشت : ۱۲۰

پر بازدیدترین یادداشت ها :


چرا به تفکر و میراث معتزله اهمیت باید داد؟ جواب ساده و کوتاهش این است که میراث معتزله بخشی جدایی ناپذیر از تشیع است. جز یکی دو قرن آغازین مکتب اعتزالی قرنها این تشیع بود که میراث عقلی معتزله را حفظ کرد و چنان با آن آمیخته شد که در واقع به طور حداکثری این شیعیان بودند که معتزلی بودند و این معتزلیان بودند که در شمار شیعیان بودند. بنابراین وقتی از حفظ میراث معتزله سخن می گوییم یعنی حفظ میراث تشیع. هزار سال و بل بیش زیدیان یمن و ایران تفکر و کلام معتزلی را حفظ کردند. امروزه بیشتر آنچه زیدیه دارند وابسته به تفکر معتزلی آنان است. شیعیان امامی هم از دوران نوبختی ها میراث معتزله را بخشی از میراث خود قلمداد کردند. خردگرایی در اسلام را شیعیان با شناسنامه و هویت اهل عدل و توحید بودن همواره زنده نگاه داشتند. اگر گفته می شود شیعیان معتزلی مشربند این به معنی اخذ و اقتباس نیست. اصلا از یک دوره ای هویت شیعی و معتزلی کم و بیش یکی شد، حال چه زیدی و چه امامی.

زیدیه بخشی جداناشدنی از تاریخ تشیعند. قرن ها امامیه و زیدیه میراث مشترک داشته اند. بخش اعظم این اشتراکات تفکرات معتزلی هر دو مکتب بوده است. در ری سده ششم قمری ارتباطات میان زیدیه و امامیه بسی قوی بوده است. در عراق هم همینطور. ابن عقده محدثی زیدی است اما خود همزمان یکی از مهمترین راویان حدیث امامان شیعه امامیه است. این ارتباطات قرن ها ادامه داشته است.

امروزه در جهان اسلام سه تفکر اصلی وجود دارد: تفکر وهابی و سلفی گرا که تمدن ستیز است و با هر گونه تفکر و بنیاد خردگرایی مخالفت می کند. تفکر اشعری (و ماتریدی) که با تصوف هم گره خورده است. این مکتب درست است که با مبانی معتزله مخالف است اما نظر ورزی معتزلی را از معتزلیان در سطحی از مباحث الهیاتش به میراث برده است. و سومین، مکتب تشیع است که مکتب اهل بیت است و قرن هاست علمای آن تعالیم امامان شیعه (امامی و زیدی) را در پرتو تعالیم و مکتب معتزله فهمیده اند و شعارشان حسن و قبح عقلی و ذاتی است. آنان میراثبران حقیقی معتزله و بل خود نمایندگان واقعی این مکتب برای قرن ها بوده اند. حفظ میراث معتزله حفظ میراث تشیع است. باید برای حفظ میراث نوبختی ها و شیخ مفیدها و شریف مرتضی ها و حمصی ها و علامه ها و قاضی جعفرها و رصاص ها و ابن مرتضی ها تلاش کرد. راه مقابله با سلفی گری افراطی بازگشت به تعالیم خردگرایانه شیعه و معتزله است.
يكشنبه ۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۷ ساعت ۹:۲۴
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت

offer
۱ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۴:۲۰
با سلام ؛ این حرف کاملا اشتباه است :
را در پرتو تعالیم و مکتب معتزله فهمیده اند ...
این معتزله بود که نتوانست با تفکر سنی کنار بیاید و راه خود را به سمت شیعه کج کرد . تفکر شیعی یا شیعه ؟ شیعه همان جابر بن عبدالله انصاری و سلمان فارسی و سلیم بن قیس هلالی است اما تفکر شیعی فرقه های مختلف و ... دارد ، ما شیعه ایم نه دارای تفکر شیعی ، شیعه ایم ، علامه طباطبایی (ره) و ... شیعه بودند ، اینها از معتزله هیچ تأثیری نگرفتند .