دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۸۹٫۷۴۳ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۶۷ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۲۲۳
بازدید از این یادداشت : ۱۰۴

پر بازدیدترین یادداشت ها :
يکی از مهمترين فقيهان زيدی هادوی که در تحول و تبيين نصوص و اصول و فروع فقه هادي الی الحق تأثيری تمام داشت ابو العباس حسنی است. او استاد برادران هاروني است و چنانکه می دانيم فقه هادوي مديون آثار اين دو برادر است. آنان در کتاب های فقهی شان به طور گسترده بر آثار ابو العباس حسني تکيه داشته اند. ابو العباس چندين کتاب مهم در فقه هادوي داشته؛ از جمله دو شرح يکی بر الاحکام هادي الی الحق و ديگری بر المنتخب او. او کتابی هم درباره نصوص فقه هادوي داشته که به طور وسيعی در آثار هاروني ها و همچنین بعدی ها نقل شده است. شرح الاحکام او با تکميل شاگردش علي بن بلال الآملي موجود است که ما قبلا آن را در نوشته های خود معرفی کرده ايم. از امتیازات ابو العباس اين است که هم فقه اهل سنت را خوب می شناخته و هم با فقه اماميه آشنایی عميق داشته. او نزد مشايخ مختلف سنی و امامی علاوه بر زيديه فقه آموخته بود و در آثارش از روات اماميه و اهل سنت نقل روايت می کند. بنابراين آثار فقهی او برای شناخت ما در رابطه با احاديث و منابع فقه اماميه هم بسيار مهم است. اين مطلب را در جای ديگری تفصيلا توضيح داده ام.
از آثار او کتابی هم به عنوان کتاب ما تفرد به القاسم والهادي دون الفريقين من مسائل الحلال والحرام وغيرهن من الأحکام ياد شده که نسخه ای از آن در ضمن مجموعه ای در کتابخانه وزير در هجرة السرّ معرفی شده. من متأسفانه تاکنون اين نسخه را نديده ام.
با اين وصف در يک مجموعه کهنسال که در يکی از کتابخانه های خصوصی يمن موجود است و من عکسی از آن در اختيار دارم در ضمن مجموعه ای بخشی از يک متن کهن در فقه ديده می شود که با توجه به اسناد آن ترديدی نيست که تأليف ابو العباس حسني است. اين کتاب بر اساس متفردات قاسم رسي و الهادي الی الحق نيست بلکه خلافات آن دو را با ابوحنيفه و شافعي و بعضاً با فقهای ديگر و از جمله در ميان اهل بيت نشان می دهد. البته همانند همه کتاب های خلافی نقطه تمرکز او بر متفردات قاسم و الهادي با بقيه نيست بلکه در هر مسئله خلافات (و همچنين وفاقات) آن دو را با یک و يا چند فقيه ديگر و از جمله ابوحنيفه و شافعي ذکر می کند و بعد ادله مذهب آن دو را با ذکر حججی از قرآن و روايات و يا دیگر ادله به بحث می گذارد. تصور نمی کنم این کتاب همان کتاب "ما تفرد به القاسم والهادي" باشد. به احتمال زياد اين همان کتاب الإبانة اوست که هاروني ها و به ويژه ابوالحسين هاروني در شرح التجريد از آن نقل می کنند. نوع بحث ها شبیه منقولات کتاب الابانة است. از مشخصاتی که ابن ابي الرجال در مطلع البدور از يک نسخه خطی منسوب به ابو العباس می دهد معلوم می شود که او کتاب مورد گفتگو را ديده است.
در اين کتاب روايات ابو العباس از کسانی مانند عبد العزيز بن اسحاق البقال، فقيه و عالم مهم زيدی و جامع مسند زيد و همچنين کسانی دیگر مانند ابن ابي حاتم رازي و نيز محمد بن علي بن شروشان ديده می شود.
آنچه در نسخه ما موجود است متأسفانه شامل همه ابواب فقه نيست اما موضوعاتی از قبيل نکاح و بيوع و اجاره و وصايا و حدود و قصاص و دعاوي و بينات و شهادات و وکالت و نفقات و مرتد و نيز مقدار اندکی از الخلاف في السير در آن ديده می شود. نويسنده در آن از آثار الهادي نقل می کند مانند المنتخب و همچنين از اثری از احمد بن يحيی الناصر، فرزند الهادي در کتابی با عنوان: في مسائل أبي الحسين إبن ادريس.
يكشنبه ۱۳ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۰۶
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت