دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۹۴٫۳۵۸ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲۰ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۱۶
بازدید از این یادداشت : ۱۰۰

پر بازدیدترین یادداشت ها :
اجوبه تبانيات شريف مرتضی آنچه در رسائل شريف مرتضی به چاپ رسيده مصداق کامل تحريفات و خطاهای تصحيحی و نسخه ای است. بخش هایی از رساله افتادگی های متعدد دارد و قسمت هایی از آن چندان در آن تحريف رفته که فهم آن را بر ما بسيار مشکل کرده است. اين اجوبه از مهمترين رساله های شريف مرتضی است در زمينه اخبار آحاد و اجماع و حاوی مهمترين ديدگاه های اوست درباره اجتهاد شيعی. پرسش ها از سوی دانشمندی با ذهنی وقاد به نام ابو عبد الله محمد بن عبد الملک ابن التبان (د. ۴۱۹ ق) به محضر شريف مرتضی عرضه شده و او در مقام پاسخ به بسیاری از جزئيات توجه کرده است. ابن التبان خود در آغاز متکلمی بر مذهب معتزله بود و بعد مدعی تغيير مذهب به اماميه شد. بدين سبب او به خوبی از آرای متکلمان و اصوليان معتزله در بحث های اجماع و اخبار آحاد و متواتر اطلاع داشت که اثر آن را در متن پرسش ها می بينيم. نجاشي (ص۴۰۳) درباره او می نويسد:
"محمد بن عبد الملك بن محمد التبان‏. يكنى أبا عبد الله، كان معتزليا، ثم أظهر الانتقال و لم يكن ساكنا، و قد ضمنا أن نذكر كل مصنف ينتمي إلى هذه الطائفة. له كتاب في تكليف من علم الله أنه يكفر، و له كتاب في المعدوم. و مات لثلاث بقين من ذي القعدة سنة تسع عشرة و أربعمائة."

از اين گفته نجاشي معلوم می شود که ابن التبّان با وجود ادعای اينکه از معتزله به اماميه تغيير مذهب داده اما استقراری در آرای خود نداشته و گويا همچنان به مذهب اعتزالی تمايل داشته است. اين مطلب از متن اجوبه شريف مرتضی کاملاً پيداست. خود شريف مرتضی چند باری در آثارش به اجوبه خود به ابن التبان اشاره کرده (از جمله در رسائل،۲/ ۱۹؛ ۲۵۲؛ ۳۳۳؛ ۳۶۸؛ ۳/ ۲۰۲ ؛ ۳۰۹، ۳۱۲؛ نيز نک: الانتصار، ص ۸۱؛ الذريعة، ۲/ ۱۴۷) که از يکی از اين موارد هم چنين مطلبی بر می آيد که در واقع ابن التبّان تمام تلاش خود را کرده بود تا با بیان شبهاتی موضع اماميه را در بحث های اجماع و اخبار آحاد رد کند. از همين مورد نقل هم معلوم می شود که اصل اجوبه شريف مرتضی مفصلتر از آن چيزی است که الآن در اختيار است. او از متنی نزدیک به صد برگ سخن می گويد که بايد کم و بيش دو برابر متن چاپی موجود را در نظر داشته باشد. عبارت او از اين قرار است (در جوابات المسائل الموصليات الثالثة؛ نک: رسائل الشريف المرتضى، ج‏۱، ص: ۲۰۶):
"...قلنا: قد أجبنا عن هذه المسألة بما فرغناه و استوفيناه‏، و جعلناه كالشمس الطالعة في الوضوح و الجلاء في مسائل سألنا عنها أبو عبد اللَّه محمد بن عبد الملك التبان (رحمه اللَّه) مقصور على أخبار الآحاد و طريق العلم بالآحاد، أجهد فيها نفسه و تعب بها عمره، و ما قصر فيما أورده من الشبهة. فالجواب عن هذه المسائل موجود في يد الأصحاب (أيدهم اللَّه) و هو يقارب مائة ورقة. و إذا اطلع عليه عرف منه الطريق الصحيح الى العلم بأحكام الشريعة على مذاهب أصحابنا، مع نفيهم القياس و العمل بأخبار الآحاد، و وجد في جواب هذه المسائل من تقرير المذهب و تاليه، و الجمع بين أصوله و فروعه ما لا يوجد في شي‏ء من الكتب المصنفة".

در تصحيح مجدد اين اجوبه بايد دقت شود که همه نسخه های خطی آن ملاحظه شود و نقص های نسخه چاپی استدراک شود؛ به ويژه اينکه خوشبختانه از آن نسخه کهنه سال سده هفتم قمری در آستان قدس موجود است.
سه شنبه ۱۰ مرداد ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۰۵
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت