دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۹۴٫۳۰۱ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۸۱ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۱۶
بازدید از این یادداشت : ۹۰

پر بازدیدترین یادداشت ها :

ابو العلاء حسن بن أحمد همداني (د. ۵۶۹ ق)، يکی از بزرگترين محدثان و مقريان منطقه جبال و بل کل مناطق شرقی جهان اسلام در سده ششم قمری است که در ميان شيعه و سنی شهرتی بسيار داشته است (خاقانی شرواني هم در اشعاری او را ستايش کرده است)، گرچه بعدها به دليل از ميان رفتن بيشتر آثارش اين شهرت به تدريج کمتر شده است. او را حافظ همدان می خوانده اند و مزارش همچنان در همدان نامدار است (در سرداب برج قربان). بخش زيادی از آثار او در علم قرائت بوده و در اين ميان تعدادی از آنها تاکنون به صورت خطی باقی مانده است و تنها در اين ميان کتاب غاية الاختصار در قرائات دهگانه در سالهای اخير منتشر شده است. اما او علاوه بر کتابهايی در علم قرائت کتابهای زيادی هم در دانش حديث داشته است؛ کتابهايی با مجلدات بسيار. گفته شده که که کتاب زاد المسافر او در حدود ۵۰ مجلد بوده است. عمده اين کتابها جز چند جزء و يا يکی دو مجلد از کتابهای او ظاهرا از ميان رفته اند (برای شرح احوال و آثار او، بهترين تحقيق مقاله آقای احمد پاکتچی است در دائرة المعارف بزرگ اسلامی). از ويژگيهای جالب توجه ابو العلاء همداني آن است که هم حنبليان و هم شيعيان او را از خود دانسته اند. از يک سو منتجب الدين در فهرست او را از علمای اماميه می داند (البته بر خلاف ابن شهر آشوب)؛ و از ديگر سو وی به عنوان محدثی حنبلی مذهب در آثار حنبليان و محدثان سنی نام برده شده است. محدثان برجسته سنی مانند سمعاني و ابن عساکر از او روايت حديث داشته اند. اما نکته جالب ديگر اين است که معتزليان حنفی مذهب خوارزم هم به او عنايت داشته اند و شماری از آنان از او روايت می کنند؛ مانند خطيب خوارزمي و ابو الفتح ناصر بن ابی المکارم المطرزي (د. ۶۱۰ق) و اندرسباني؛ کما اينکه محدثان امامی مانند ابن شهرآشوب و منتجب الدين هم از او روايت حديث دارند. در ميان آثار او البته کتابهايی بر مذهب حنبلی ديده می شود و خاصه رساله ای از او اخيرا به چاپ رسيده به نام فتيا و جوابها که مشتمل بر عقيده حنابله درباره مسئله صفات خداوند است؛ اما با اين وصف در ميان کتابهايی که به او نسبت داده شده، کتابهايی هم هست که صبغه شيعی دارد؛ از آن جمله کتابی با عنوان مناقب علي بن أبي طالب که مورد بهره برداری کنجي در کفاية الطالب قرار گرفته است. روايات زيادی از ابو العلاء همدانی در کتابهای خطيب خوارزمي يعنی مناقب و مقتل و نيز در فرائد السمطين جويني موجود است که در بسياری از آنها او از منابعی شيعی مانند مائة منقبة ابن شاذان قمي با وسائطی روايت می کند و محتملا همه اين روايات به همين کتاب مناقب او باز می گردد. در بسياری از کتابهای عالمان شيعی روايات ابو العلا در اين زمينه مورد توجه بوده که از آن ميان بايد ابن شهر آشوب و ابن طاووس را به طور خاص ياد کرد. از او روايت مولد امير المؤمنين هم در دست است که درباره آن آقای پاکتچی در کتابی که در بازسازی روايات مولد علي به چاپ رسانده اند، بحث کرده اند و متن آن را تصحيح مجدد کرده اند. کتابی هم با عنوان الأربعين في ذکر المهدي من آل محمد به او نسبت داده شده است که محقق طباطبايي از آن در مکتبة أهل البيت نام برده اند. من چند سال پیش کتاب پر برگ و مهمی از او در حدیث به صورت خطی یافتم که آن را در نوشته مستقلی معرفی خواهم کرد.
يكشنبه ۱۰ ارديبهشت ۱۳۹۶ ساعت ۱:۳۸
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت