دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۹۴٫۳۲۷ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲۱۲ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۱۶
بازدید از این یادداشت : ۷۴

پر بازدیدترین یادداشت ها :

نسخه اف ۱۹۰ در کتابخانه آمبروزیانا:

نسخه کهنسال سفينه حاکم به خط ابن الوليد القرشي
از آغاز ناقص است ولی نه زياد. نسخه با خط ريز است
در برگ ۸۲ الف: تمّ الجزء الأول من أربعة من کتاب سفينة العلوم في النصف من ذي القعدة من
شهور سنة تسع وستمائة. کاتبه مالکه محمد بن أحمد بن الوليد وهو يسأل الله تعالی أن ينفعه به والمسلمين ويحسن له الخاتمة بمنّه وکرمه إنّه سميع مجيب وصلّی الله علی رسوله سيّدنا محمد النبيّ وعلی آله وسلّم وحسبنا الله ونعم الوکيل.
در کنار آن: بلغ معارضةً بحسب الإمکان بحمد الله ومنّه. به خط خود اوست.
در همان برگ: بسم الله الرحمن الرحيم. الجزء الثاني من شفاء الحلوم في معرفة جمل من کتاب سفينة العلوم عناية محمد بن أحمد بن الوليد نفعه الله به والمسلمين. .. فهرست دقيقی
است از مجلد دوم سفينه که برای هر جلدی از آن کتاب خود ابن الوليد ترتيب داده است و در آغاز هر مجلد می آورد. جلد اول آن مفقود است چون نسخه از آغاز افتادگی دارد. تا برگ ۸۳ الف این فهرست ادامه دارد.
۸۳ الف: المجلد الثاني من أربعة من السفينة الجامعة لأنواع العلوم //
تصنيف الحاکم الإمام شيخ الإسلام أبي سعد المحسن بن محمد بن کرامة أجزل الله ثوابه //
وفي هذا الجزء ثلاثة آلاف خبر وسبعمائة وتسعة وعشرون خبراً أکثرها مفصلة من (کذا) جلّها عن النبيّ صلّی الله عليه وعلی آله//
در ۱۶۸ الف: تمّ الجزء الثاني من سفينة العلوم للإمام الحاکم بحمد الله ومنّه وتوفيقه في اليوم الخامس من ذي الحجّة آخر شهور سنة تسع وستمائة. کاتبه صاحبه محمد بن أحمد بن علي بن الوليد نفعه الله به والمسلمين وصلّی الله علی رسوله الأمين وعلی عترته الأکرمين وسلّم کثيراً.
در برگ ۱۶۸ ب: جزء سوم کتاب شفاء الحلوم في معرفة جمل کتاب سفينة العلوم.
بسم الله الرحمن الرحيم ربّ يسّر برحمتک واختم بخير وصلّی الله علی محمد النبي وعلی آله وسلّم آم [ين]. زير صحافی رفته
الجزء الثالث من شفاء الحلوم في معرفة جمل کتاب سفينة العلوم عناية محمد بن أحمد بن علي بن الوليد نفعه الله .. دنباله متأسفانه زير صحافی رفته است.
اعلم أنّ الحاکم رحمه الله قسّم السفينة أربعة مجلّدة وهذا توقيع ما احتوی عليه المجلّد الثالث ... تا برگ ۱۶۹ الف. در پايان آن: نجز الجزء الثالث والحمد لله ربّ العالمين وصلواته علی رسوله سيدنا محمد النبي وآله وسلامه.
در برگ ۱۶۹ ب: الجزء الثالث من أربعة من السفينة الجامعة لأنواع العلوم تصنيف الحاکم الإمام شيخ الإسلام أبي سعد المحسّن بن محمد أجزل الله أثوابه. وفيه أثواب العلم والعلماء. العبادات. الحقوق. الأزمنة والأمکنة. الزهد وذم الدنيا. الفضائل والرغائب. المقامات. مکارم الأخلاق ومعاني الأمور. في العلم وتوابعه بما فيه وسبعون خبراً في القصاص.
جميع ما في هذا الجزء الثالث من الأخبار المروية عن النبيّ صلّی الله عليه وعليهم ألفان وأربعة وخمسون خبراً والجزء يشتمل علی فوائد جمّة.
۱۷۰ الف طبعا جلد سوم سفينه آغاز می شود.
در ۲۴۷ ب:
تمّت أبواب مکارم الأخلاق وبتمامها تمّ الجزء الثالث من أربعة من کتاب سفينة العلوم بحمد الله ومنّه وفضله وعونه وکان الفراغ من هذه النسخة من يد کاتبه ومالکه محمد بن أحمد بن الوليد لأربع وعشرين ليلة خلت من ذي الحجّة آخر شهور سنة تسع وستمائة وهو يسأل الله تعالی أن ينفعه به والمسلمين ويحسن عاقبته وخاتمة أعماله حتّی يبلغه عزّ وجلّ دار النعيم وصلّی الله علی رسوله سيدنا محمد وعلی آله وسلّم.
در حاشيه برگ: بلغ معارضة بحمد الله ومنّه. با خط همان ابن الوليد و به همان شکل معهود از او و با خط مشکی.
در همان برگ: الجزء الرابع من کتاب شفاء الحلوم في معرفة جمل سفينة العلوم تولی جمعه محمد بن أحمد بن علي بن الوليد نفعه الله به والمسلمين.
تا برگ ۲۴۸ب: .. وهو آخر الکتاب والحمد لله ربّ العالمين وصلّی الله علی محمد وآله وسلّم.
الجزء الرابع من السفينة الجامعة لأنواع العلوم تصنيف الحاکم الإمام شيخ الإسلام أبي سعد المحسّن بن محمد الجشمي أجزل الله ثوابه //فيه کتاب الحکم المعاصي والجرائم الکراهية الموت والقبر التعازي الفتن والکوان (؟) الحشر والنشور أخبار الزهاد وأساميهم //
وجملة ما في هذا الجزء الرابع من الأخبار المروية عن النبيّ صلّی الله عليه وعلی آله ألف وستمائة وإثنان وتسعين خبراً أکثرها يحتوي علی فوائد جمّة.
در ۳۳۲ ب: در گواهی آخر افتادگی و پاک شدگی به دليل کهنگی نسخه و نيز صحافی های بعدی: .... عنايته (محتملا؟) وتأييده وعونه يوم الإثنين سبع عشر من المحرّم أول شهور سنة عشر وستمائة کاتبه افتاده نفعه الله به والمسلمين وأحسن خاتمته بحقّه العظيم وبرکة محمد الأمين صلّی الله عليه وعلی أهل بيته الطيبين وسلم (ظاهرا. دو کلمه اخير بسيار ناخوانا است).
جملة ما احتوی ... (؟؟) عن النبيّ صلّی الله عليه وعلی آله ثمانية آلاف وأربعة (شايد) وثمانون خبراً وکثير منها يحتوي علی فوائد جمّة.
در همان برگ:
أجاز لي (گويا؟) الفقيه الأجل الحافظ تاج الدين زيد (گويا؟) وهو أحمد بن أحمد بن الحسن البيهقي البروقاني أدام الله سعادته رواية هذا الکتاب وهو سفينة العلوم وهو يرويه عن شيخه مجد الدين يحيی بطريق الإجازة وشيخه هذا يرويه عن عمّه وعمّه يرويه عن شيخه الحاکم المصنّف رحمهم الله. [قال؛ گويا] تاج الدين وقرأت علی مجد الدين هذا إلی أبواب ذکر الجدل ؟ کلمه ای (کلمه جدل هم چندان معلوم نيست در نسخه) وکتب محمد بن أحمد بن الوليد وأجزت الإخوان منهم ولدي علي بن محمد وذلک في آخر (کلمه محو شده تقریباً) صفر من سنة عشر وستمائة وصلّی الله علی محمد وآله وسلّم. وأجاز لي کتاب عيون المسائل ؟ (کلمه ای پاک شده) وقبله (؟) الجميع ولله الحمد کثيراً.
با خط تازه تر او و درشت تر و واضح تر:
وأجاز لنا کتاب سفينة العلوم وجملة تفسير الحاکم القاضي ؟ (کلمه ای ناخوانا و تقريبا پاک شده) شهاب الدين عبد العزيز بن //
الحسن بن عبد الرزاق بن المحسن الزنقي وهو يروي ذلک عن معين الدين علي بن زيد البروقني
وهو//
يروي ذلک عن جدّه الحاکم البروقني وهو يروي عن الحاکم المصنّف لهذين الکتابين رحمهم الله تعالی //
وکان ذلک علی يدي الشيخ العالم عمران بن الحسن بن ناصر العذري بمکّة يحرسها الله تعالی وصل بذلک بخط المذکور المجيز //
هذا وکان ذلک في ذي الحجّة آخر شهور سنة ثلاث عشرة وستمائة وأجاز ذلک أيضاً لمن أحبّ روايته وکتب محمد[ بن] أحمد بن الوليد.

درباره اشخاص یاد شده در این اجازات در کتاب روابط زیدیه ایران و یمن نوشته ام. درباره مجد الدین هم قبلا در دو مقاله در مجله معارف نوشته ام.
دوشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۵ ساعت ۹:۵۴
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت