دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۹۴٫۳۹۴ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۶۶ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۱۶
بازدید از این یادداشت : ۹۹

پر بازدیدترین یادداشت ها :
قاضی عبد الجبار همدانی کتابی داشته است به نام شرح کشف الأغراض که آن را به تصریح خودش در زمانی میان سال های ۳۶۰ تا ۳۸۰ ق املاء و تحریر کرده بوده است. شاید از عبارت همو در جایی که از این کتابش با عنوان شرح کشف الأعراض (کذا فی المتن) یاد کرده معلوم شود که قبل از این کتاب او تحریر کتاب دیگری از آثارش با عنوان کتاب الاعتماد (برای این کتاب، نیز نک: المغنی، ج ۹، ص ۱۴۷؛ ج ۱۲، ص ۸۷) را هم سامانی داده بوده است (نک: قاضی عبد الجبار، المغنی، جلد بیستم، قسمت دوم، ص ۲۵۷ تا ۲۵۸). از این کتاب حاکم جشمی هم نام برده با عنوان شرح الأعراض (نک: فضل الاعتزال، ص ۳۶۸). به احتمال بسیار زیاد عبد الجبار این کتاب را در ری نوشته بوده؛ زمانی که عبد الجبار منصب قاضی القضاتی ری را داشته است (می دانیم که او در سال ۳۶۷ ق برای این منصب انتخاب شد). سبب اینکه این نکته اهمیت دارد این است که چنانکه خواهیم دید این کتاب ظاهراً شرحی بر کتابی از صاحب بن عباد با عنوان کشف الأغراض است و قاضی عبد الجبار در واقع با این کار می خواسته خدمتی به سرور خود کند.
از دیگر سو باید تذکر داد که ابن متویه در کتاب التذکره خود به این کتاب قاضی عبد الجبار ارجاع می دهد. او نام کتاب را بدین قرار گزارش کرده: شرح کشف الأغراض عن الأعراض (نک: ابن متویه، ج ۱، ص ۱۸۱). جالب است بدانیم که علامه حلی نقلی از این کتاب عبد الجبار در نهایه المرام خود دارد اما از مطلب نقل شده معلوم است که منبع واسطه او کتاب تذکره ابن متویه بوده و نه مستقیماً کتاب قاضی عبد الجبار ( نک: ج اول، ص ۵۸۰).

ویلفرد مادلونگ و زابینه اشمیتکه به تازگی دو متن از صاحب بن عباد منتشر کرده اند که متن های مهمی اند. هر دو متن بر اساس نسخه های سنت قرائیم منتشر شده اند. دومین متن کتاب که بر اساس دو نسخه به چاپ رسیده در واقع شرحی است بر یک متن از صاحب بن عباد. نامی از مؤلف شرح در نسخه های کتاب ذکر نشده اما روشن است که نویسنده قاضی عبد الجبار است. او در مطاوی این شرح از دو کتاب دیگر خود یکی کتاب الاعتماد که از ان قبلاً نام بردیم یاد می کند و همچنین از کتاب المنع والتمانع که می دانیم اثر بسیار معروفی است از قاضی عبد الجبار که از آن هم دو نسخه ناقص در همین سنت در دست است (نک متن محقق کتاب به وسیله مادلونگ و اشمیتکه، چاپ بریل، ۲۰۱۶، ص ۶۹ و ۷۳ متن عربی). از متن این کتاب دوم به روشنی پیداست که این کتاب بر خلاف متن اولی که در این مجموعه آمده و می بایست کتاب نهج السبیل فی الأصول صاحب بن عباد باشد کتاب جامعی در علم کلام نیست و شامل همه ابواب نمی شده و فقط ابواب مربوط به اعراض را شامل می شده است (در نسخه سومی هم که محققان احتمال می دهند بخشی از همین متن دوم باشد و آنها به دلیل مشکلات نسخه آن را تصحیح و منتشر نکرده اند باز بحث از اعراض است و نه ابواب دیگر). من احتمال قوی می دهم این متن که توسط محققان به چاپ رسیده در واقع متن کتاب شرح کشف الأغراض عن الأعراض قاضی عبد الجبار باشد. بدین ترتیب متن اصلی که قاضی آن را شرح کرده باید عنوانش کشف الأغراض عن الأعراض بوده باشد. از این کتاب البته در منابع شرح حالی صاحب بن عباد نامی برده نشده اما به هر حال از کتاب موجود مسلم است که متنی که قاضی عبد الجبار شرح کرده از صاحب بن عباد است. می دانیم از او رساله ای هم به نام الکشف عن مساویء شعر المتنبی باقی مانده است.
چهارشنبه ۱۳ بهمن ۱۳۹۵ ساعت ۱۱:۰۵
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت