دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۴۴۴٫۵۲۰ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۵۷ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۲۶۲
بازدید از این یادداشت : ۱۲۸

پر بازدیدترین یادداشت ها :


یکی از ژانرهایی که معتزله بدان علاقمند بودند ژانر امالی نگاری و مجالس نویسی بود. امالی نویسی البته شیوه های مختلفی داشت آنچه اینجا مد نظر من است همان سبکی است که بر اثر القای مستقیم مطالب از سوی استاد به منظور رونویسی از سوی مستملیان ارائه می شد و حاصل آن را مجالس و یا امالی می خواندند. این نوع مجالس معمولاً با مجالس درس فرق می کرد. در آغاز بیشتر اهل ادب به این نوع امالی نویسی روی آوردند. معتزلیان هم چون معمولاً به ادب عربی می پرداختند و از اهتمامات آنها بود خیلی زود با این نوع ادبی آشنا شدند. می دانیم که اصلاً شماری از ادبای مهم عرب در بغداد و اهواز و اصفهان و ری و خراسان معتزلی بودند. معتزلیان البته به دلیل ژانر امالی نویسی در حدیث هم به این نوع ادبیات روی آوردند. چندین امالی در حدیث از عالمان معتزله می شناسیم و از آن جمله امالی قاضی عبد الجبار و امالی ابو سعد سمان. آنچه در این میان جالب توجه است مجالسی است که عالمان معتزلی داشته اند در شرح و تفسیر آیات قرآن و احادیث که معمولاً همراه بوده است با بیان نکاتی تاریخی و یا ادبی و روایت شعری و ... امالی قاضی عبد الجبار در حدیث تنها نقل حدیث نبوده بلکه روایت احادیث با شرحی کوتاه همراه بوده. شریف مرتضی هم از همین شیوه در مجالس خود استفاده کرده و از این نقطه نظر امالی او شامل تفسیر آیات و احادیث و بیان نکات ادبی و تاریخی و از این قبیل است. معتزلیان زیدی ری و شمال ایران هم از ژانر ادبی امالی در حدیث بهره می گرفته اند و از آنان چندین امالی می شناسیم. امالی گویی در خراسان و ری سده های پنجم و ششم رشد و ظهور بیشتری داشت که نمونه های آن را در فهرست منتجب الدین می بینیم. برخی از این امالی ها بیشتر حاصل مجالس وعظ واعظان بود.

از نمونه های جالب توجه امالی نویسی معتزلیان کتاب جلاء‌ الأبصار حاکم جشمی است که متأسفانه هنوز چاپ نشده. او عالمی معتزلی و حنفی مذهب بود که گویا آخر عمر زیدی شد و به هرحال به زیدیه علاقمند بود و زیدیان هم او را از خود می دانند. مجالس او در بیهق اواخر سده پنجم قمری بر گزار می شد. شخصی به من نوشته که این کتاب را در دست تصحیح دارد. من هم بناست مقدمه ای بر آن بنویسم. امیدوارم هرچه زودتر آماده شود. وقتی در کتاب ماه دین درباره این کتاب نوشتم و اهمیت آن را متذکر شدم. این امالی شامل فوائد نظری و تاریخی و حدیثی ارزشمندی است. سال گذشته به مناسبت مقاله ای به انگلیسی درباره ژانر امالی نویسی در نزد معتزله تفصیلاً درباره امالی حاکم جشمی نوشتم. هنوز این مقاله منتشر نشده است.
شنبه ۲۵ دي ۱۳۹۵ ساعت ۹:۲۱
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت