دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۶۰٫۲۴۴ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲۸ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۴۷
بازدید از این یادداشت : ۱۴۴

پر بازدیدترین یادداشت ها :

آگاهان در میان محققان رشته رجال حدیث شیعی به خوبی می دانند که فهرست های نجاشی و شیخ طوسی بر اساس فهارس قدیمتر شیعی نوشته شده است. این مطلب را مرحوم بهبودی و نویسنده این سطور و آقای احمد پاکتچی و برخی دیگر گفته اند. اما در این میان یک مطلب که باید روشن شود این است که نجاشی و شیخ در تألیف فهارس خود صرفاً ناقل نبودند بلکه خود در اصلاح فهارس قبلی و کنار هم گذاشتن و یکپارچه سازی اطلاعات و گزینش منابع قبلی سهم مهمی داشتند. این امر به ویژه در مورد رجال نجاشی صادق است. شیخ هم در فهرست همین کار را کرده البته با شیوه ای متفاوت. برخی از محققین معتقدند می توان اشتباهات شیخ در فهرست را بدین ترتیب توجیه کرد که این اشتباهات در واقع نص صریح متن های فهارسی بوده که در اختیار او بوده و شیخ می خواسته است با حفظ امانت آنها را عیناً نقل کند. در واقع بر اساس این دیدگاه شیخ خود متوجه اشتباه منابع بوده و علت ذکر یک شخص در دو جای فهرست به طور نمونه به دلیل اختلاف نقل منابع بوده است. به نظر من این پدیده که گاه در رجال نجاشی هم قابل پیگیری است نمی تواند توجیهی تمام برای این مسئله باشد. باری درست است که اشتباهات و یا اختلاف در ذکر نام ها ریشه اش به فهارس قدیمتر می رسد منتهی نجاشی و شیخ همه جا سعیشان آن بوده تا مطالب منابع قبلی را یکپارچه سازی کنند و از تکرار نام ها جلوگیری کنند. اگر برخلاف این رویه را داشتند طبعاً فهرست نام های تکراری بسی بیش از این می شد؛ چرا که مسلم است در فهارس قدیمی نام اشخاص گاه با اختلاف و از آن مهمتر تحریف هایی نقل شده بود. اتفاقاً در بسیاری موارد شیخ و نجاشی در ذیل نام اشخاص مختلف به این اختلافات در سندها و نام کتاب ها و نام راویان متن ها در اسانید فهارس قدیمتر اشاره دارند و این خود نشان می دهد که دأب آنها اصلاح و نه نقل صرف الفاظ فهارس قدیمتر باشد. البته شاید در چند موردی هم شیخ و هم نجاشی آگاهانه این کار را کرده تا اختلاف منابع را تذکر دهند اما در مواردی دیگر معلوم است که تنها خطایی بیش نبوده و یا اینکه آنها به اتحاد اشخاص التفات نداشته اند.
دوشنبه ۱ شهريور ۱۳۹۵ ساعت ۳:۵۰
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت

قربانی
۳ شهريور ۱۳۹۵ ساعت ۹:۳۷
باسمه تبارک و تعالی
با تشکر از طرح اینگونه مباحث که بسیار مهم و تأثیر گذار است. آنچه از استاد محترم مورد انتظار است تحقیق در نسبت بین فهرست نجاشی و شیخ است با توجه به اختلافات دقیقی که در مقایسه ی تطبیقی در آن آشکار میشود. یک نظر این است که هر دو مستقلا منابع پیشین را نقل و بررسی نموده اند و این اختلافات ناشی از گزینش و میزان دقت و سعه ی اطلاعات ایشان است ولی یک نظر که قابل بررسی است این است که گویا نجاشی لااقل در بخشی از فهرست خودش کلماتش نیم نگاهی به فهرست شیخ طوسی هم دارد. بی شک نجاشی خریت این فن است و کلماتش عموما دقیقتر از شیخ طوسی است ولی مقدار ناظریت کلام نجاشی نسبت به شیخ طوسی مغفول مانده است که تحقیق مفصلی میطلبد. قرائن آن هم در جای دیگری قابل ذکر است.