دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۹۴٫۳۵۸ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲۰ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۱۶
بازدید از این یادداشت : ۱۷۱

پر بازدیدترین یادداشت ها :
در اینکه تحفة الملوک که شادروان استاد محمد تقی دانش پژوه آن را منتشر کرد از غزالی نیست نباید تردیدی داشت. در این زمینه آقای دکتر نصر الله پورجوادی در مقاله ای مفید و ارزشمند به خوبی سخن گفته است. استادان زرین کوب و پیش از او بدیع الزمان فروزانفر این انتساب را جدی گرفته اند. مرحوم زرین کوب بر اساس آن داوری هایی درباره اندیشه غزالی و دیدگاه او درباره جنگهای صلیبی هم اتخاذ کرده است. در این کتاب نویسنده همه جا آرای ابو حنیفه را در کنار آرای شافعی ارائه می دهد و این شیوه البته با ممشای غزالی در رابطه با فقه حنفی سازگار نیست. این نکته را دیگران هم توجه داده اند. اما متأسفانه یک نکته اساسی در رد انتساب این کتاب به غزالی تاکنون مغفول مانده بود و آن اینکه نویسنده در آغاز کتاب آنجا که عقیده خود را درباره کلام خداوند مطرح می کند آشکارا عقیده ای خلاف عقیده اشاعره و آنچه غزالی خود در آثار دیگرش درباره قرآن اتخاذ کرده ارائه می دهد. در این کتاب نویسنده قرآن را کلام قدیم نامخلوق خداوند می داند و آنچه درباره کلام خدا می نویسد ابداً ارتباطی با عقیده اشعریان در خصوص کلام نفسی ندارد. آنچه فی المثل غزالی در کیمیای سعادت در این زمینه گفته دقیقاً نظر اشعریان است و در آن تنها بر قدیم بودن کلام خدا تکیه می کند بی آنکه قرآن را قدیم بخواند. از دیدگاه اشعریان کلام به عنوان صفت خداوند قدیم است اما قرآن را قدیم نمی خوانند گرچه آن را مخلوق هم نمی خوانند. ذات سخن خداوند را به تعبیر غزالی در کیمیای سعادت قدیم می دانند اما قرآن را در مقام زبانی قدیم نمی خوانند و صد البته در مقام قرائت ما آن را (یعنی قرائت را) مخلوق هم می دانند. نامخلوق خواندن قرآن هم نه بدین معنی است که قرآن قدیم است بلکه بدان سبب است که میان قدیم خواندن قرآن و نامخلوق خواندنش تمایزی قائلند. این باور البته با همه این احوال این عقیده آنان را نفی نمی کند که قرآن تنها حکایتی از کلام نفسی و قدیم خداوند است و لا غیر. این در حالی است که نویسنده تحفه هر که بوده نوع پردازشش از مسئله کلام خداوند و قرآن همانند عقیده عموم سنیان متمایل به اصحاب حدیث است و از اینکه قرآن را قدیم بنامد ابایی ندارد. در بحث تکفیر هم در کتاب تحفه عقیده نویسنده دقیقاً با نظرات شناخته شده غزالی در این زمینه هماهنگ نیست و با آن متفاوت است.
متأسفانه یکی از مشکلات در بحث های انتساب و اصالت آثار فارسی این است که محققان کمتر توجه به دقت های جزئی در بحث های کلامی و فقهی آثار مورد بحث اعمال می کنند و این چنین است که اثری که مطلقاً نمی تواند از غزالی باشد به او منسوب می شود.

گفتنی است درباره انتساب کتاب تحفه به غزالی و نام نویسنده واقعی آن باید به مقدمه مرحوم جلال الدین همایی بر چاپ دوم کتاب نصیحة الملوک غزالی مراجعه شود.
چهارشنبه ۶ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۹:۳۰
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت