دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۴۸٫۶۶۱ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۹ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۱۲
بازدید از این یادداشت : ۱٫۱۱۷

پر بازدیدترین یادداشت ها :



در طول سالهای اقامت در پاريس تعدادی از نسخه های خطی کتابخانه ملی فرانسه را از نزديک مورد بررسی قرار دادم که برخی از آنها را به مناسبتهايی در يادداشتها و مقالات خود ذکر کرده ام. اينجا نمونه های ديگری را می آورم و از جمله آنچه در بررسی نسخه دستور المنجمين به دلائلی يادداشت کردم.

۱- ش ۶۶۲۳: نسخه کهنه ای از طرائف ابن طاووس؛ با اين عنوان:
کتاب الطرائف من مذاهب الطوائف تأليف عبد المحمود بن داوود المضري رضي الله عنه وأرضاه
تمّ الکتاب بأسره وحسبنا الله العالم بالسرائر المرجوّ في الأوائل والأواخر، وافق الفراغ من نسخه في يوم الثلثاء خامس عشرين ذي الحجة من سنة إحدی وسبع مائة الهلالية//
وصلواته علی من رضي بالصلاة عليهم وأوجب الإقتداء بهم والميل إليهم//
نسخه مقابله دارد.

۲- نسخه دستور المنجمين، ش ۵۹۶۸. نسخه معروف و ارزشمند "دستور المنجمين" را از نزديک ديدم و برخی يادداشتها را اينجا از آن نقل می کنم. پيش از اين بخشهايی از اين کتاب را علامه محمد قزويني در يادداشتهای خود و نيز بعضاً در تعليقات تاريخ جهانگشا نقل کرده بود.
در دستور المنجمين، برگ ۳۳۳ ب در شمار اصحاب امام صادق (ع) از اين اشخاص ياد می کند: "المفضل بن عمر وجابر بن حيان الصوفي صاحب التصانيف وعبد الله بن ميمون الذي سلم منه السابع من اولا (؟) الذي کان يسمّی القائم أعني محمد بن اسماعيل رضي الله عنهما". در شمار فرزندان امام صادق، اول از "اسماعيل رضي الله عنه" ياد می کند و بعد از عبد الله "وهو أکبر أولاده وبه کان يکنّی وکان يرمی بضعف الرأي".
در شمار اصحاب امام باقر (ع) از ميمون القداح ياد می کند (برگ ۳۳۳الف).
در برگ ۳۳۴ب: نکته جالب در مورد امام صادق در بخش مربوط به محمد بن اسماعيل اينکه می گويد: "دعی له بالإمامة أيام حيوة الصادق (في الأصل: الطادق) رضي الله عنه مبارک مولاه وسميت شيعته (شعبه؛ در اصل) المبارکية. ثمّ وقف جماعة بعد وفاته علی امامته فسمّوا الواقفية". اطلاعاتی درباره سفياني و حلواني می دهد در برگ ۳۳۵ الف؛ اين اطلاعات را بايد از افتتاح الدعوة گرفته باشد که از آن هم در همين برگ و صفحه ياد می کند. نقل از "الملاحم عن الفزاري" در سياق مطلب درباره ائمه مستور است؛ پس اين کتاب بايد از شمال آفريقا باشد. نيز نقل از "معالم الهدی عن القاضي نعمان" دارد؛ و باز در همين برگ می نويسد که: " وفي أيامهم کان الشيخ أبو حاتم الرازي وبقي بعد انتقال مولانا المهدي رضي الله عنه".
در برگ ۳۳۶ الف در شرح حال المهدي فاطمي: نقل از "في تصنيف العلوي العمري ؟ عن الشيخ الشرف". پس کتاب ابن الصوفي، احتمالاً المجدي او را در اختيار داشته است.
در برگ ۳۴۲ الف، اين تعبير را دارد :"الدرزية الغالية النصيرية". اينکه از نصيريان ياد می کند بسيار جالب توجه است؛ به ويژه اينکه آنان را در سياق يادکرد از دروزيان قرار می دهد.
۳۴۴ الف: در شرح حال امام موسی بن جعفر می گويد که: "وقد روي أنّه کان فدی ابن أخيه محمد بن اسماعيل عليه الا(؟) بنفسه..."
در ۳۴۴ ب: "الخبر بطوله في کتاب الرجال عن الکشّي". نيز می گويد که امام رضا اعتراف داشته به امامت اسماعيل.
در شرح حال امام جواد: نقل از الغيبة عن الحميري. پس کتاب الغيبة حميري در اختيارش بوده.
در برگ ۳۴۵ الف: شرح حال امام حسن بن علي العسکري: "والثابت عنه أنّه مضی ولم يعقب ووکل الأمر بعد.... من رجاله ورجال أبيه فبقي الأمر فيهم مدة ... ثمّ محمد بن عثمان فأوصی محمد الی الحسن بن ... وأوصی [إ]بن روح إلی علي بن محمد السمري .... منهم ابو جعفر النوبختي ... وقالت إنّ لله أمراً هو بالغ... لم يحتج إلی الوصية لأنّ... وأوصی النوبختي ..."
در برگ ۳۴۵ب: می نويسد: "من العجب العجيب مولد الإمام المهدي بالله رضي الله عنه في شهر ربيع الأول سنة ستّين ومأتين ووفات الحسن لثمان خلون من شهر ربيع الأول سنة ستّين ومأتين."

۳- نسخه خطی تاريخ ابن النجار (ذيل تاريخ بغداد). فهرست دوسلان، ش ۲۱۳۱. دوسلان نسخه را نشناخته و لذا در فهرست، ص ۳۷۸ هويت کتاب معلوم نيست.
اين نسخه البته در چاپ کتاب به کار گرفته شده. مجلدی ناقص از ذيل ابن النجار در کتابخانه پرينستون هست که تاکنون چاپ نشده. نويسنده اين سطور و زابينه اشميتکه نسخه ای بسيار کهن از يک مجلد ديگر و تازه آن را در دست انتشار دارند؛ به صورت چاپ فاکسيميله به همراه مقدمه ای درباره کتاب و نيز همراه با بخش موجود در کتابخانه پرينستون.
نسخه کتابخانه پاريس با اين عنوان اشتباه معرفی شده: جزء اخير من تاريخ الخطيب البغدادي. نسخه ناقص الأول است. اولين شرح حال کامل موجود؛ در ۲ الف است: علي بن محمد بن علي بن محمد بن الحسن بن عبد الملک بن عبد الوهاب بن حموية بن حسنويه (؟) الدامغاني.
گواهی تملکی ديده می شود در برگ ۷ الف: في نوبة شرف الدين ابن شيخ الإسلام. در کنار برگها دارد مکرراً: آخر الجزء من الأصل. مثلاً ۱۴ ب. ۳۱ الف. پس هر پانزده برگ يک جزء را تشکيل می دهد.
در ۱۴۵ الف: آخر المجلد الثالث والعشرين من الأصل من التاريخ المجدد لمدينة السلام وهو آخر المجلد الحادي عشر من هذه النسخة . يتلوه في أول المجلد الرابع والعشرين من الأصل أول الجزء الفضل بن محمد بن عبد العطار . ووافق الفراغ منه في سلخ جمادي الآخر من سنة ثمان وأربعين وسبعمائة أحسن الله عاقبتها علی يد العبد الفقير إلی الله تعالی علي بن عبد الله بن مسعود السعودي المؤدّب عفا الله عنهم بمنّه وکرمه. غفر الله لمن طالع فيه ودعا له بالرحمة والمغفرة ولجميع المسلمين//
والحمد لله وحده وصلواته علی سيدنا محمد وعلی آله وصحبه وسلّم تسليماً کثيراً وهو حسبي ونعم الوکيل. //
آخرين شرح حال: الفضل بن محمد بن أحمد بن سعيد الحداد أبو سعد البيّع من أهل إصبهان... در ۱۴۵ الف.


دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۹:۰۷
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت