دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۶۰٫۸۰۰ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۷۶ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۴۷
بازدید از این یادداشت : ۶۹۶

پر بازدیدترین یادداشت ها :
تاکنون چند مسند برای ابو حنيفه از ميان مسانيد کهنسال حنفيان منتشر شده است. از آن ميان مسند أبي حنيفة از ابن خسرو البلخي است که همين تازگی ها منتشر شده است. در اينجا چند يادداشتی را که قديمتر از نسخه خطی لاله لی آن (با تاريخ کتابت نسخه کتابت ۷۴۱ ق) به شماره ۶۴۵ برای مطالعات شخصی خودم يادداشت کرده ام می آورم. همينطور که می بينيم در آن اطلاعات جالبی درباره ابو سعد سمّان و ابو يوسف قزويني (در اينجا ابو يوسف قزويني شرح حالی کوتاه از زيد بن علي به دست می دهد؛ می دانيم که ابو يوسف خود زيدی مذهب بوده است)، دو شاگرد قاضي عبد الجبار همداني آمده است (برای ابو سعد سمّان، علاوه بر آنچه تاکنون از نويسنده اين سطور منتشر شده، مقاله ای تفصيلی نوشته ام که بايد وقتی منتشر شود؛ نيز برای ابو يوسف قزويني نک: مدخل مربوط در دائرة المعارف بزرگ اسلامی، به قلم نويسنده اين سطور؛ برای او نيز نک: مقدمه امالی قاضي عبد الجبّار به تصحيح نگارنده):
برگ ۶۱ الف أخبرنا القاضي الإمام أبو يوسف القزويني قال: ومن حفاظ القرآن المشهورين بالحفظ والإحکام والإتقان زيد بن علي /۶۱ ب بن الحسين بن علي بن أبي طالب أبو الحسين الشهيد خرج بالسيف يدعو إلی الله تعالی وإلی کتابه آمراً بالمعروف وناهياً عن المنکر ومجاهداً أعداء الله فقتل وصلب وأحرق بالنار والآخرة خير له وأبقی وله قراءة يؤثر عنه وهو في الفقه إمام يقتدی به. دخل عليه أبو حنيفة فقيل له هذا فقيه أهل الکوفة فقال له زيد ما مفتاح الصلاة وما افتتاحها وما استفتاحها فقال أبو حنيفة مفتاح الصلاة الطهور وافتتاحها التکبير واستفتاحها مختلف فمنهم من يقول وجهت وجهي ونحن نختار سبحانک اللهم ونحمدک وتبارک اسمک وتعالی جدک وجل ثناؤک ولا اله غيرک فقال زيد إنک لفقيه.

روايات ابن خسرو البلخي از ابو سعد السمان:
۷۴ الف وأخبرنا الشيخ أبو نصر المعمري محمد بن الحسن بن محمد بن جامع بقرائتي عليه فأقرّ به قال أنبأنا القاضي أبو جعفر محمد بن أحمد بن حامد بن عبيد بقرائتي عليه قال حدثنا أبو سعد اسماعيل بن علي الرازي السمان قال حدثنا الحسن بن علي الدمشقي ...
وأخبرنا الشيخ أبو العلاء صاعد بن سيار بن محمد الدهان الهروي الإسحاقي قراءة عليه قدم علينا من هراة قال أنبأنا القاضي أبو محمد عبد الله بن أبي حفص عمر بن محمد الأنصاري قال أنبأنا القاضي أبو العلاء محمد بن أبي الفضل الحمداني المعروف بقاضي شخشاخ بسرخس في مسجده والقاضي الفقيه أبو القاسم عبدالجبار بن زينب (؟) أحمد [ربيب أحمد] من أصحاب الرأي بهراة قالا أنبأنا أبو بکر محمد بن أحمد بن محمد الطالقاني /۷۴ ب قال أنبأنا أبو سعد اسماعيل بن الحسين السمان (در نسخه: السماک) بالري قال حدثنا أبو علي الحسين بن علي بن محمد بن إسحاق بن سنان الدمشقي

۷۴ ب: وقرأت علی الشيخ أبي نصر المعمر بن محمد بن الحسن محمد (کذا) بن جامع فأقرّ به أخبرکم القاضي الإمام المؤتمن أبو جعفر محمد بن أحمد بن حامد بن عبيد البخاري قال حدثنا أبو سعد اسماعيل بن علي الرازي السمان قال حدثنا أبو علي الحسن بن علي
وقرأت علی الشيخ الحافظ أبي العلاء صاعد بن سيار بن محمد الدهان الهروي الاسحاقي فأقرّ به قلت له أخبرکم القاضي أبو محمد //۷۵ الف عبدالله بن أبي حفص عمر بن محمد الأنصاري فيما قرأت عليه قال أنبأنا القاضي أبو العلاء محمد بن أبي الفضل الحمداني المعروف بقاضي شخشاخ بسرخس في مسجده علی باب داره والقاضي الفقيه أبو القاسم عبد الجبار بن زيد بن أحمد من أصحاب الرأي بهراة قالا أنبأنا أبو بکر محمد بن أحمد بن محمد الطالقاني قدم علينا حاجاً قال أنبأنا أبو سعد اسماعيل بن الحسن السماک (کذا) بالري بقراءتي عليه قال أنبأنا أبو علي الحسن بن علي بن محمد بن اسحاق بن سيار الدمشقي.
قابل توجه است که در طول اين کتاب ارزشمند نقلهای زيادی از تاريخ بخارای غنجار ديده می شود که برای بازسازی آن اثر به کار می آيد. نيز در طول اين کتاب روايات زيادی از ابن عقده و از ابو عبدالله العلوي، دو زيدی دلبسته به روايات ابو حنيفه وجود دارد.

علاوه بر اين مسند، مسند ابو حنيفه از الأستاذ ابو محمد عبد الله بن محمد بن يعقوب الحارثي السبيذموئي هم به تازگی منتشر شده، همو که مناقب ابو حنيفه او را پيشترها در کتاب ماه دين معرفی کرده ام. از آن پيشتر اين نسخه را ديده بودم:
نسخه فاتح ش ۴۴۹۳ از برگ ۵۶ به بعد: مسند أبي حنيفة از ابو محمد عبد الله بن محمد بن يعقوب الحارثي. کتابت نسخه: "في آخر يوم من سنة أربع وستمائة بدمشق حماها الله تعالی"؛ چندين نسخه کهنه و غير کهنه ديگر هم از آن در کتابخانه های ترکيه ديده می شود.

شنبه ۲۱ دي ۱۳۹۲ ساعت ۱۷:۴۹
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت