دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۸۴٫۱۳۸ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲۹۵ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۸۶
بازدید از این یادداشت : ۱٫۱۳۷

پر بازدیدترین یادداشت ها :
در کتابخانه مراد ملا، ش۱۴۱۰ نسخه کهنه سالی است از النجاة ابن سينا که از جهت هويت کاتب، ريشه و ارتباط نسخه با نسخه مؤلف و نيز نقل اجازه قرائتی از ابن سينا اهميت دارد. در اينجا اين نسخه را معرفی می کنيم:
بر روی برگ آغازين نسخه کتاب چنين معرفی شده:
کتاب النجاة تصنيف الشيخ الرئيس أبي علي الحسين بن سينا رحمه الله
گواهی مقابله بر روی برگ اول: قوبلت المنطقيات من هذه (؟) النسخة بخطّ المؤلّف رحمه الله وقدّس روحه وقوبلت الطبيعيات والالهيات بنسخة مقرؤة علی المصنّف وخطّه عليها بالإجازة علی هذه الصورة: قرأ عليّ هذا المجموع قراءة فهم الحسين بن(؟) الصاحب أبو عبيد وفّقه الله وکتب الحسين بن سينا. وقوبلت الـ؟ بنسخ عدة وصححت مقابلاً وعملاً ؟
بنابراين در اينجا صورت اجازه ای از ابن سينا ديده می شود گويا چنانکه می نمايد برای حسين فرزند ابو عبيد جوزجاني.
بر روی نسخه چند گواهی تملک نيز ديده می شود و امضای احمد بن الحسن بن علي بن خليفة الحسيني أصلح الله شأنه. اين احمد بن الحسن بن علي بن خليفة الحسيني همان مجد الدين آوي است از افراد خاندان شيعی آوی که تعدادی از آنها را می شناسيم. اين نسخه به احتمال زياد از خزانه غرويه به کتابخانه مراد ملا راه يافته و در اصل از موقوفات آنجا بوده چرا که می دانيم احمد بن الحسن بن خليفة شماری کتاب به اين خزانه طبق وصيتش وقف کرده بوده است (نک: اعيان الشيعة، ۵/ ۴۲۲؛ محقق طباطبايي، مکتبة العلامة الحلي، ص ۱۶۸ تا ۱۶۹). من تاکنون چندين نسخه از کتابخانه غرويه در ميان مجموعه های کتابخانه های استانبول ديده ام. احمد بن الحسن خود اهل حکمت بوده و از شاگردان علامه حلي است و نيز بدر الدين تستري. سبکي در طبقات الشافعية الکبری، ۹/ ۷ تا ۸ درباره اش می نويسد: " أحمد بن الحسن بن علي بن خليفة الحسيني الأنجي (کذا) صاحبنا السيد الإمام المحقق النظار السيد مجير (کذا) الدين أبو العباس ولد سنة تسع وثمانين وستمائة وقرأ في بلاد العجم المعقولات فأحكمها عند الشيخ بدر الدين الششتري وابن المطهر وغيرهما وبرع في المنطق والكلام والأصول مع مشاركة في الفقه وناظر في بلاده وشغل بالعلم ثم قدم الشام سنة تسع وثلاثين وسبعمائة واستوطنها وجرت له فيها مباحث جليلة مع الوالد رحمه الله ومع غيره وكان ذا مال جزيل ومع ذاك لا يفتر عن طلب العلم ويشغل الطلبة صبيحة كل يوم ولم يبرح جارنا الأدنى في المسكن وصاحبنا الأكيد إلى أن توفي في شهر رمضان سنة خمس وستين وسبعمائة عن ست وسبعين سنة".
در برگ ۴۴ الف، منطق نجاة پايان می گيرد. در حاشيه همين برگ چنين ديده می شود: بلغت المعارضة بخطّ الشيخ الرئيس مصنّفها رحمه الله وکان في آخرها ما هذه حکايته: وهذا تعليق الحسين بن عبد الله ابن سينا حامداً لله بجميع محامده ومصلّياً علی نبيّه (؟) ؟ وتسليماً
در آخر طبيعيات، در حاشيه عبارت "بلغ العراض بالأصل" ديده می شود. نيز در حاشيه: بلغ أيضاً عروضاً بالنسخة المقرؤة علی المصنف وإجازته عليها بخطّه رحمه الله.
در پايان نسخه؛ يعنی در پايان الهی چنين می آيد(در ۲۰۸ ب): تمّت الالهيّات (من کتاب النجاة؛ اين تکه به خطّ مقابله کننده اضافه شده) و در دنباله آمده: "والحمد لله وحده حمداً کما هو أهله بلا نهاية وهي آخر کتاب النجاة کتبها رضوان بن محمد بن علي الخراساني المعروف بإبن الساعاتي في شهور سنة ۵۷۸ (تاريخ به عدد و نه حروف) هجرية علی صاحبها أفضل الصلاة والسلام
الحمد لله وحده کثيراً وصلوته علی سيدنا محمد النبي وعلی آله الطاهرين وسلامه
در حاشيه: بلغت قراءة وعراضاً وتصحيحاً وانتهت القراءة في آ من جمادي آ سنة ۵۸۹ وعورض بها مراراً وصححت بقدر الإجتهاد والطاقة والحمد لله ربّ العالمين
در ذيل آن: بلغت أيضاً قراءة دخلاً (؟) وتهذيباً لجميع کتاب النجاة من أوله إلی آخره في سلخ شهر رمضان من سنة ۵۹۴ هجرية علی صاحبها أفضل الصلاة وکتب رضوان بن محمد الساعاتي حامداً لله تعالی علی نعمه ومصلّياً علی سيّد الأولين والآخرين محمد وآله.
باز در حاشيه: بلغت عراضاً بالنسخة المقرؤة علی المصنّف رحمه الله عزّ وجلّ وخطّه عليها بالإجازة.
کاتب نسخه چنانکه می بينيم "فخر الدين رضوان بن محمد بن علي الخراساني المعروف بإبن الساعاتي" است؛ ساعت ساز و عالم مکانيک و طبيب و دانشمند چند دانشی معروف خراسانی الاصل که در سال ۶۱۸ ق در دمشق درگذشت و چندتن ديگر از افراد خاندانش هم اهل علم بودند و خود حواشی بر قانون ابن سينا دارد. در منابع شرح حالش گفته شده که او خطی بسيار خوش داشته کما اينکه در نسخه کنونی ديده می شود.
نسخه حواشی مفيد متعدد و معمولاً بلند دارد و تقريباً در بيشتر برگهای نسخه گواهی بلاغ و تصحيح ديده می شود. اين حواشی شايسته مطالعه و بررسی است. می کوشم در نوبتی ديگر به اين مهم بپردازم. چاپ نسخه برگردان اين نسخه در دستور کار است.
يكشنبه ۱۹ خرداد ۱۳۹۲ ساعت ۱۶:۲۵
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت