دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۴۷٫۸۵۷ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۷۸ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۱۲
بازدید از این یادداشت : ۱٫۵۲۶

پر بازدیدترین یادداشت ها :


طبق آنچه در فهرستهای متقدم آثار شريف مرتضی و به ويژه فهرست بصروي (چاپ شده در ادب المرتضی) گفته شده، او چهار دفتر مختلف در پاسخ پرسشهای رسيده از طرابلس داشته که از آنها تاکنون دو دفتر دوم و سوم شناخته بود و نخستين و چهارمين مفقود فرض می شد. دفتر نخست بنابر گزارش بصروي، در ۱۷ مسئله بوده است. در بررسی نسخه های مختلف مجموعه رسائل شريف مرتضی، به مجموعه نخستين اين رسائل برخوردم که متأسفانه با وجود اينکه از آن چندين نسخه در اختيار است، تاکنون محل توجه قرار نگرفته بوده است. آنچه من در اين نسخه ها تاکنون ديده ام البته شامل شانزده مسئله است و در پايان، نسخه ها نقص دارند. با اين وصف اين کتاب، دفتری است به نسبت پر برگ که تنها در يکی از نسخه های آن شامل پنجاه برگ است. اين دفتر از مهمترين مجموعه های اجوبه مسائل شريف مرتضی است؛ به دليل اينکه مشتمل بر تعدادی از مهمترين مسائل کلامی و ردی تفصيلی بر عقايد معتزله درباره امامت و نيز مهمتر از آن شامل مهمترين بحثهای شريف مرتضی درباره عدم تحريف پذيری قرآن است که متأسفانه تاکنون محل استناد علمای شيعه در برابر مخالفان جز آنچه اشاره ای به مطالب آن در مجمع البيان طبرسي (۱/۴۳) ديده می شود، قرار نگرفته بوده است. اين کتاب را همينک بر اساس چندين نسخه آن در دست تصحيح دارم که در کتابی که درباره شريف مرتضی در حال آماده سازی نهايی است در بخش "پيوست" ها منتشر خواهد شد. لازم به ذکر است که تنها پيش از اين چهار مسئله نسبتاً کوچکتر اين کتاب؛ يا در بخش تکملة الأمالي شريف مرتضی و يا در "رسائل الشريف المرتضی" به چاپ رسيده بود که البته ذيل عنوان طرابلسيات نيست و به صورت پراکنده اينجا و آنجا و در لا به لای رسائل و مسائل خطی شريف مرتضی پراکنده شده بوده است. فهرست اين دفتر از اين قرار است:
۱- مسئله "نص" در امامت و متعلقات دقيق و جزيی درباره آن از نقطه نظر کلامی؛ در رد بر معتزله.
۲- باز در رد بر معتزله، در مسئله انتخاب امام و مسئله عصمت امام در ارتباط با ضرورت انتخاب و يا نص بر امام.
۳- رديه بر معتزله در ارتباط با مبحث انتخاب مفضول در امامت.
۴- بحث کلامی دقيق در رابطه با موضوع هيولی و رد بر فلاسفه که البته اين بخش پيش از اين در امالي (۳/ ۳۴۴ به بعد) و نيز در ضمن رسائل الشريف المرتضی (۳/ ۳۲۹ به بعد) مستقلاً منتشر شده و ما قبلاً در اين سايت يادداشتی به آن اختصاص داديم و متن آنرا منتشر کرديم.
۵- رديه بر زيديه درباره امامت امامان مورد اعتقاد اماميه
۶- بحث درباره معنی "عصمت" در انبياء و امامان. اين مسئله پيشتر در تکمله امالي (۳/ ۳۴۷ به بعد) و نيز در ضمن رسائل الشريف المرتضی (۳/ ۳۲۵ به بعد) منتشر شده است.
۷- بحثی درباره خبر ابن السکيت و روايت از امام رضا در ارتباط با معجزات انبياء که بحث تکميلی آن در ضمن طرابلسيات ثانيه (ضمن رسائل الشريف المرتضی، ۱/ ۳۴۷ به بعد) آمده اما آنچه در دفتر اول آمده تاکنون منتشر نشده است.
۸- بحثی مفصل درباره عالم ذرّ
۹- بحث اخبار و روايات درباره مدح و ذم اشياء و خوراکی ها به تناسب پذيرش و يا عدم پذيرش ولايت. اين بخش پيش از اين در ضمن تکمله امالي(۳/ ۳۴۹ به بعد) منتشر شده بود.
۱۰- بحث بسيار تفصيلی درباره رد تحريف قرآن که به بسياری از جوانب مختلف مسئله در آن پرداخته شده است.
۱۱- درباره روايت"لو اطلع أبو ذرّ علی ما في قلب سلمان لقتله" که پيش از اين در تکمله امالي (۳/ ۳۹۶ به بعد) منتشر شده بود.
۱۲- بحثی درباره حقيقت انسان از نقطه نظر کلامی.
۱۳- درباره موازنه اعمال در قيامت و بحث درباره آن از نقطه نظر کلامی.
۱۴- بحثی در اين موضوع که با وجود اينکه از نقطه نظر کلامی مناط در عظمت عمل مشقت انجام آن است، چرا صلاة را در اذان(در عبارت: حيّ علی خير العمل) بهترين عمل خوانده اند، در حالی که جهاد مشقّت بيشتری می طلبد.
۱۵-در مورد اينکه چطور تکفير کننده حضرت امير را بايد کافر خواند، در حالی که رفتار حضرت امير با خوارج بر اين اساس نبود.
۱۶- باز بحثی بسيار مطول درباره حقيقت انسان از نقطه نظر کلامی و جزييات بحث درباره حقيقت "حيّ فعال".

از نقاط بسيار جالب توجه اين دفتر بايد به نقلهای نسبتاً زياد شريف مرتضی از متکلمان معتزلی و امامی و از جمله مباحثی درباره ابن قبه و آل نوبخت اشاره کنيم. در کتاب خود درباره شريف مرتضی که همينک در دست تحرير است به مناسبت درج اين دفتر در بخش پيوستها، تحليلی تفصيلی درباره بخشهای مختلف اين مجموعه اجوبه، به ويژه قسمتهای مربوط به مباحث دقيقه کلام ارائه داده ايم؛ ادامه دارد...

شنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۱ ساعت ۴:۰۱
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت