دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۶۹٫۸۴۰ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۸۲ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۴۸
بازدید از این یادداشت : ۱٫۲۱۵

پر بازدیدترین یادداشت ها :
پيشتر در اين سايت و در کتاب بررسيهای تاريخی نسخه اعتقاد نامه ای شيعی را معرفی کرديم که حدود سال ۴۹۰ ق نوشته شده بود. آن زمان من تنها عکسی ناقص از مجموعه ای که شامل اين اعتقادنامه بود و در کتابخانه کوپريلی نگهداری می شود را در اختيار داشتم (کوپريلی؛ فاضل احمد پاشا، ش ۱۵۸۹؛ نک: فهرست کوپريلی، ۲/ ۲۶۲). بعداً در استانبول اصل نسخه را ديدم و نکته مهمی بر نويسنده اين سطور مکشوف شد. در سرتاسر نسخه اين اعتقاد نامه که تصحيح آنرا نيز سامان داده ام و بايد جايی آنرا منتشر کنم، چيزی درباره هويت و نام کتاب و نويسنده اش نيامده و آنچنانکه پيشتر در آن يادداشت مطرح کرده بودم تنها از آنچه درباره طول زمان غيبت امام عصر مطرح می کند، پيداست در حدود ۴۹۰ ق نوشته شده است. اما نکته جالبی که با بررسی خود نسخه بدان دست يافتم اين است که در آغاز مجموعه ای که اين کتاب هم در آن موجود است و خود مجموعه ای است مشتمل بر کتابهای ريز و درشت متعدد، در متن اصلی نسخه و در حاشيه و شامل همه جور کتاب در موضوعات مختلف و از آن جمله در فلسفه و تصوف و علوم ديگر (برای آشنايی با اين مجموعه ارزشمند، نک: فهرست کوپريلی، ۲/ ۲۵۴ تا ۲۷۷)، نام رساله ها و محتويات مجموعه ذکر شده که اگر ديگر رساله ها و مطالب اين مجموعه را کنار بگذاريم به نامی بر می خوريم با عنوان عيون الأدلة. ششن نويسنده فهرست، بی دليل تکه دومی نيز به اين عنوان افزوده بدين صورت: "وايضاح الملة في الدفاع عن رسول الله تجاه أهل الکتاب" و نويسنده آنرا به غلط ابن الخلال می داند که در آن مقاله گفتيم اين اعتقاد نامه ربطی به او ندارد. در واقع در اين مجموعه، ابوالفرج بن سعد بن ابی الفرج بن محمد بن علي بن يوسف "المعروف بابن الخلال" نويسنده متن شيعی ديگری است با عنوان: شفاء الصدور وراحة المسرور وايضاح الحجة لمن ظلّ (کذا: ضلّ) عن المحجة که ربطی به متن ما ندارد و شامل احاديث فضائل و حکومات حضرت امير و نيز اعتقاديات و قصيده عونيه و از اين دست مسائل است( لازم به توضيح است که عيون الأدلة وايضاح الملة کتابی است در خلافيات از ابو الحسن علي بن أحمد، ابن القصار البغدادي که ربطی به متن ما ندارد). در ادبيات شيعی تنها کتابی که با عنوان عيون الأدلة مذکور و مناسب مقام است، از فقيه و متکلمی امامی مذهب است از ميان شاگردان ابن برّاج طرابلسي (و جانشين او در مقام تدريس) به نام قاضي ابو الفضل اسعد بن أحمد بن أبي روح الطرابلسي، که من در دائرة المعارف بزرگ اسلامی مقاله ای درباره او نوشته ام. متن کتاب ما به متکلمی همطراز اسعد بن أحمد الطرابلسي همخوانی دارد و به احتمال بسيار زياد آنچه ما همينک در اختيار داريم نسخه ای است از کتاب عيون الأدله او. البته در منابع عيون الأدلة او را با توضيحی تکميلی معرفی کرده اند: "عيون الأدلة في معرفة الله". اين توضيح شايد تنها ناظر به بخش توحيد اين اعتقاد نامه باشد. به هر حال آنچه مهم است اين است که دقيقاً دوران اسعد بن أحمد الطرابلسي با زمانه و عصر نويسنده نسخه ما هماهنگ است. در اجازه کبيره علامه حلي سندی به اين کتاب داده شده البته با تحريفاتی در نام نويسنده آن:
بحار الأنوار، ج ۱۰۴ - ص ۱۲۸ - ۱۲۹
ومن ذلك جميع ما رواه أبو علي بن خشرم ، عن أبي الحسين مسعود بن علي ابن يحيى البغدادي المعروف بالنبطي كتاب عيون الأدلة إلى معرفة الله عن الشيخ أبي الفضل سعيد (کذا) بن أحمد الصيداوي المصنف

متن تحقيق شده آنرا در آينده نزديک منتشر خواهيم کرد؛ انشاء الله.
دوشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۳:۲۷
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت