دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۶۹٫۸۴۰ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۸۲ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۴۸
بازدید از این یادداشت : ۱٫۳۲۵

پر بازدیدترین یادداشت ها :

در دنباله يادداشتهای نويسنده اين سطور درباره شخصيت متکلم اشعری و شافعی مذهب قزوين در سده ششم قمری، بهاء الدين ابو محمد النجّار (متولد ۴۹۳ و درگذشته۵۷۵ يا ۵۸۰ ق)، نويسنده کتاب يواقيت العلوم و دراري النجوم در اينجا فهرستی از آثارش را که خود او در پايان کتاب کلامی اش سراج العقول به وديعت نهاده است، بر اساس نسخه خطی کهنسال آن و موجود در کتابخانه آياصوفيا (ش ۱۸۴۸) ارائه می دهيم. از اين فهرست به خوبی تخصصهای مختلف او به ويژه در علوم ادبی و نيز در کلام و فقه و تفسير روشن می شود. کتاب يواقيت العلوم ودرراي النجوم که اثری است چند دانشی سالها پيش به وسيله مرحوم دانش پژوه در تهران منتشر شد اما هويت نويسنده آن شناخته نگرديد. نويسنده اين سطور پيشتر در يادداشتی نشان داد که نويسنده کيست و آثار ديگر او چه بوده است. در اين فهرست خودنوشت نيز که اينجا برای نخستين بار ارائه می شود، نام کتاب يواقيت العلوم به وضوح آمده است. درباره اين دانشمند تاکنون هيچ پژوهشی ارائه نشده و شخصيت اين دانشمند ايرانی که هم به فارسی آثاری داشته و هم به عربی مجهول مانده است. تحليلی از انديشه های کلامی او را بر اساس آثارش در ادامه اين سلسله يادداشتها ارائه خواهيم داد:
[۲۹۸ ب]... رأيت الصواب أن أثبت هاهنا فهرست الکتب والأجزاء ورسائل کتب ألّفتها منذ صباي في فنون العلم ليکون إرشاداً لطلابهنّ ودلالة لخطابهنّ وسجلاً لحفظ أنسابهنّ فمنها في علم الأصول الکتاب المعنون بسراج العقول في منهاج الأصول ومنها کتاب لطيف في المعرفة موسوم بنور الحقيقة ونور الحديقة ومنها کتاب في مسالک البحث عن مدارک //[ ۲۹۹الف] البعث ومنها کتاب تنقيص العلوم وکشف التوهيم وجزء آخر موسوم بنقض التعاليم کلاهما بالعجمية ومنها کتاب يواقيت العلوم ودراري النجوم محتوي علی ثلثين فناً من فنون العلوم من کلّ فنّ إثني عشر مسئلة ومنها ذخر الخواصّ في فسر سورة الاخلاص فيه نکت عجايب ونتف غرائب ومنها الموازنة بين نجوم الأرض ونجوم السماء في ذکر النبي صلی الله عليه وسلم والخلفاء ومنها رسالة قوت الروح لأهل الفتوح فيها رموز وإشارات عجيبة ومنها صواب الأدب في لسان العرب أودعت فيه أصول الأسماء والأفعال المتجانسة مترجمة وأصول الأدوات والتصريف والنحو مجدولاً في ثلث جداول علی ترتيب لم أسبق وقد شاعت نسخه في هذه الناحية غير أنّ المعلمين قد نسخوها // [ ۲۹۹ ب]بالتصحيف وأنا أتبرأ منه ومنها کتاب رفع الخيال في رؤية الهلال في مسئلة وقعت ومنها جزء أمليتها بأردبيل بالفارسية وسميته تحذير اللئام عن الحرف والکلام ومنها رسالة وسمت بالاستيجاب عن الأحوال الثلث أعني حال المتکلمين والنحاة والصوفية ومنها جزء فيه شرح تسبيحة الأبدال ومعنی الجمال والجلال ومنها جزء بمقاربة القضية في مقارنة النية ومنها جزء بالفارسية في إبطال القول بوجوب وجود العالم ومنها جزء في شرح کلمات مشکلة من قوت القلوب ومنها جزء بالفارسية في إبطال أحکام النجوم وأما الأدبيات فمنها لباب الألباب في مراسم الإعراب ومنها غاية التعريف في علم التصريف وهما کتابان مرتبان کافيان في هذين //[ ۳۰۰ الف] العلمين فيهما نکت وإشارات غريبة ومنها جملة الحديث عن التذکير والتأنيث ومنها الدر المنظوم في التعدية واللزوم ومنها الأصول والفصول والنکت في النحو مختصر مفيد ومنها الرائعة في التصريف أوراق لطيفة ومنها الفائقة في شرحه ومنها ومنها (کذا) شرح بيتين للمتنبي يعرف أحدهما بتکملة الهلال في روح تردد في مثل الخلال والثاني نزهة الناظرة ونزهة الخاطرة ومنها المسائل المستدرکة من سؤالات القرآن للغزنوي ومنها الرسالة الواوية فيها إشارات معنوية ونکت لغوية ومنها رسالة وسمت بالإيماء إلی اللفظ ما عملتها بهمذان ومنها کتاب المناهج في علم المخارج ومنها مجرّة قراءة أبي عمرو بن العلاء وهو أول ما جمعته في الصبی //[ ۳۰۰ ب] منها تفسير الفاتحة وقدر عشر آية من سورة البقرة أمليتها بقزوين فعاقتني العوائق عن إتمامها مشتمل علی أبکار المعاني والمسائل الدقيقة فقد سميته غرر التفاسير ودرر التقاصير ومنها مراسلات في نسبة الليالي إلی اللآلي کتبتها ببلد خوي إلی رئيسها عماد الدين ابن قائد ومنها مراسلات وقصائد کتبتها إلی القاضي ظهير الدين البسطامي ومنها جزء وسم برسالة الفتوی في قوله: والزمهم کلمة التقوی ومنها جزوية زبدة الأقوال في قوله تعالی: ثم آتينا موسی الکتاب تماماً علی الذي أحسن ومنها جزء يشتمل علی شرح کلمات من خطب أمير المؤمنين علي بن أبي طالب رضي الله عنه في التوحيد ومنها جزء في // [۳۰۱ الف] مشاجرة المتعلم بين الفقيه والمتکلم ومنها مقامات شتّی عملتها بساوة علی لسان الفقيه المصري ومنها الفاکهة في إعراب الفاتحة وضاعت النسخة ومنها شرح النحو في علم البدو من کلام الترمذي ومنها مضافات الصفات والرد علی النفاة وکتاب الياقوت في تسبيح الملک والملکوت ومنها جزء بالفارسية وسميت بشهقة المصلّي في شخص کان ينعزّ في الصلوة ومنها لمحة في النحو علی غاية الاختصار ومنها زاد الزهاد إلی المعاد وهو کتاب شريف في التصوف بالعجمية ولم يتم بعد وقد لخّصت کثيراً من الکتب ولکنّي ترکت ذکر أساميها في فنون العلوم والفضل للمتقدم فيها".

در پايان اين نسخه کهنسال، رقم کاتب چنين درج شده است:
نجز الکتاب وآخر دعواي أن الحمد لله ربّ العالمين فصلواته علی نبيّه محمد وآله أجمعين في صبيحة يوم الجمعة التاسع عشر من رمضان سنة ستّ وسبعين وخمسمائة وکتبه أضعف خلق الله وأحوجهم إلی مغفرته عبد الرزاق بن عبد الغفار بن أحمد بن عبد الله بن إبراهيم المقدسي مصلياً ومسلماً ومستغفراً.
يكشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۲۱:۵۹
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت