دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۳۳٫۵۳۲ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۴۹ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۹۵
بازدید از این یادداشت : ۱٫۲۹۵

پر بازدیدترین یادداشت ها :
پيشتر نويسنده اين سطور مقاله ای در رابطه با تفاسير منسوب به امام صادق (ع) در سنت صوفيانه در همين سايت منتشر کرد که همينک در کتاب بررسيهای تاريخی؛ چاپ مجلس دستياب است. اينک تفسير ديگری را معرفی می کنم که مشتمل بر روايات امام صادق و برخی ديگر از امامان است و بعضاً نقلهايی از ديگران. اين تفسير ضمن مجموعه ای است موجود در کتابخانه مراد بخاري (در مجموعه سليمانيه) به شماره ۳۲۴ که مجموعه ای است در تصوف و در آن آثار ابن عربی هم هست و نيز چند متن فارسی و از جمله مناقب بايزيد بسطامي.
سندی هست در برگ ۶ ب آن (در آغاز کتاب؛ ظاهراً) بدين ترتيب: "أخبرنا الشيخ الإمام الأجل العالم الزاهد أمين الدين ثقة الاسلام أبو علي الفضل بن الحسن الطبري (کذا: الطبرسي) رحمة الله عليه قال أخبرني القاضي الإمام الموفق بن عبد الله العارف النوقاني في شعبان سنة أربع وعشرين وخمسمائة قال حدثني الشيخ الامام الحافظ أبو محمد الحسن بن أحمد السمرقندي قال أخبرني الحاکم الرئيس (؟) أبو عبد الله عبد الرحمان بن محمد بن جعفر النيسابوري رضي الله عنه في محرم سنة تسع وثلثين وأربعمائة قال أخبرنا الشيخ أبو أحمد محمد بن عبد الله بن عباس البلخي الواعظ المعروف بالصفار قدم علينا...". در دنباله در برگ ۷ الف ادامه مطالب قطع شده و اوراق نسخه جا به جا شده است اما در چند برگ بعدتر ادامه سند پيشگفته درست در دنباله آنچه قطع شده بود، ادامه يافته است:" بنيسابور حاجاً قال حدثنا أبو نصر محمد بن عبد الله قال حدثني أبي عبد الله قال حدثنا عبد الله بن أحمد بن عامر قال حدثنا أبي حدثنا الرضا علي بن موسی عن أبيه موسی عن أبيه جعفر عن أبيه محمد عن أبيه علي عن أبيه الحسين عن أبيه علي بن أبي طالب عليه السلام وعليهم أجمعين"
در اين کتاب روايات تفسيری از امام صادق و بعضاً از ديگر امامان نقل شده و بعيد نيست که کل اين جزء به روايت طبرسي باشد اما او در تفاسير خود از اين روايات گويا استفاده نکرده و به هر حال اين سند اوليه در کتابهای او ديده نمی شود. تنها اشاره به اين استاد يعنی النوقاني که از رجال اهل سنت بوده در کتاب اعلام الوری ديده می شود.
در اين دفتر البته در کنار نقل اقوال تفسيری در مورد آيات قرآن کريم مطالب صوفيانه هم نقل شده و روشن است که تفسير آيات با گرايشی صوفيانه همراه است. اين جزء هم همانند تعدادی ديگر از تفاسير قرآن است که در سنت صوفيان به نقل از امامان شيعه نقل می شده و نمونه های آن در تفسير سلمي و زيادات آن و نيز در نسخه تفسيری قرآن که در مقاله پيشگفته از آن سخن رانديم و در روايات ديگر ديده می شود و بعيد نيست که از اين دست نسخه ها باز هم پيدا شود. مهم در اين نسخه وجود روايت امين الاسلام طبرسي است در آغاز سند کتاب که البته چنانکه گفتم دقيقاً نسبت او با کل اين دفتر تفسيری روشن نيست. در ۳۹ الف رقم کاتب چنين است:
"فرغ من تحريره في ربيع الآخر سنة إحدی وثمانين وستمائة أصغر العباد عثمان بن محمد الشيرازي غفر الله ذنوبه وستر عيوبه"
اين النوقاني که از استادان سنی مذهب طبرسي بوده در کتاب سياق فارسي ذکرش رفته است (المنتخب، چاپ بيروت، ص ۵۰۲ ):
"الْمُوَفَّقَ بْنَ الْفَقِيهِ أَبِي الْقَاسِمِ بْنِ (کذا) عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَارِفُ النَّوْقَانِيُّ، عَهِدْنَاهُ مَعَ أَبِيهِ وَأَخِيهِ أَبِي نَصْرٍ صَاعِدٍ صَبِيًّا يَحْضُرُ الْمَجَالِسَ. سَمِعَ مَعَنَا مِنْ أَبِي بَكْرٍ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ فِي ذِي الْقَعْدَةِ سَنَةَ ثَلاثٍ وَسَبْعِينَ وَأَرْبَعِ مِائَةٍ."
روايت او در اعلام الوری چنين است (نک: إعلام الورى بأعلام الهدى، اسلاميه - تهران، چاپ سوم، ۱۳۹۰ ق، ص ۳۲۱):
"فَمِمَّا رَوَتْهُ الْعَامَّةُ مَا أَخْبَرَنِي بِهِ الْحَاكِمُ الْمُوَفَّقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَارِفُ النُّوقَانِيُ‏ قَالَ أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ السَّمَرْقَنْدِيُّ الْمُحَدِّثُ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ الصَّفَّارُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو سَعِيدٍ الزَّاهِدُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ رَبِّهِ الشِّيرَازِيُّ بِمِصْرَ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِرَاكٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الشِّيرَوَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ الْوَشَّاءُ الْكُوفِيُّ قَالَ‏ خَرَجْتُ مِنَ الْكُوفَةِ إِلَى خُرَاسَانَ...."
از نکات جالب در سند نقل شده از النوقاني در اين تفسير، شناسايی طريقی جديد(و با روايت طبرسي) به صحيفه منسوب به امام رضا (ع) به روايت عبد الله بن أحمد بن عامر است.

چهارشنبه ۲۷ ارديبهشت ۱۳۹۱ ساعت ۱۳:۱۹
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت