دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۳۳٫۵۳۲ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۴۹ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۹۵
بازدید از این یادداشت : ۱٫۱۴۴

پر بازدیدترین یادداشت ها :

در اين يادداشت به معرفی شماری ديگر از نسخه های کتابخانه های استانبول می پردازم که به تازگی مورد بررسی قرار داده ام:

۱-نسخه ش ۳۷۱ کوپريلی، فاضل احمد پاشا
ضمن مجموعه ای در حديث: الأحاديث الثمانية الأسانيد المنتقاة من سماعات الشيخ الجليل مسند الوقت نجيب الدين أبي الفرج عبد المنعم بن علي بن نصر بن منصور الحراني خرجها له السيد الإمام عز الدين أبو القاسم أحمد بن محمد بن عبد الرحمن بن علي الحسيني رضي الله عنهما آمين
رواية الشيخ الإمام صدر الدين أبي الفتح محمد بن محمد بن ابراهيم الميدومي عنه
برگ ۱۰۵ تا ۲۰۲؛ فهرست ۱/ ۲۲۹

۲-- نسخه های کفاية التفسير که اين تفسير کهنسال متعدد نسخه دارد؛ از جمله جزء آخر / دوم آن در کوپريلی، فاضل احمد پاشا، ش ۱۴۶:
در برگ آخر آن آمده: آخر کتاب کفاية التفسير من تصنيف الأستاذ الإمام الزاهد العالم المفسّر أبي عبد الرحمن اسماعيل بن أحمد الضرير النيسابوري رضي الله عنه ... نسخه کتابت ۷۱۲ ق. جزء اول آن در همان کتابخانه ش ۱۴۵ . اين نسخه کتابت ۷۴۸ ق است. در پايان اجازه ای نقل شده است به تاريخ ۵۶۸ ق. وجوه القرآن او در مشهد سالها پيش چاپ شد. از کفاية التفسير او در آستان قدس نسخه کهنه موجود است. بايد همتی کرد و اين تفسير کهن را به چاپ رساند.


۳- مجموعه زيدی کهنسال:
شهيد علي پاشا ش ۱۵۸۰
الجزء الثاني من کتاب التناهي والتحديد فيه مسائل المحال مما ألفه الإمام المهدي لدين الله الحسين بن القسم رضي الله عنه
۷ الف کتاب التوکل مما ألفه الإمام المهدي لدين الله الحسين بن القسم رضي الله عنه
۳۲ الف تم الکتاب وهو الکتاب الثاني من کتب المعجز
يتلوه کتاب الطبائع
کتاب الطبائع من کلام المهدي لدين الله الحسين بن القسم صلوات الله عليه مما سأل عنه رزين بن أحمد الهمداني
۳۹ب: تم الکتاب وهو الثالث من کتب المعجز و...
۴۰ يتلوه کتاب شواهد الصنع والأدلة علی وحدانية الله وربوبيته مما ألفه ...
۵۸ب: تم الکتاب ..وهو الرابع من کتب المعجز .... يتلوه کتاب الرد علی الملحدين وغيرهم من فرق الضالين من کلام المهدي ...
در آن رد بر اماميه هم دارد
۸۳ ب: تم الکتاب ...
۸۴ الف: الجزء الأول من کتاب التوحيد والتناهي والتحديد وحسبنا الله وکفا
نسخه پايان دارد اما تاريخ کتابت ندارد و کهنه است.
نسخه هايی که از اين کتاب در يمن موجود است متأخرترند. اين مجموعه در سالهای اخير بدون استفاده از اين نسخه کهنسال به چاپ رسيده است. نويسنده الحسين بن القاسم العياني، المهدي لدين الله امام زيدی سده پنجم قمری است که او را پيشوای حسينيه می شناسيم.

۴- نسخه فاتح ش ۴۴۹۳ از برگ ۵۶ به بعد: مسند أبي حنيفة از ابو محمد عبد الله بن محمد بن يعقوب الحارثي نسخه کتابت في آخر يوم من سنة أربع وستمائة بدمشق حماها الله تعالی
چندين نسخه کهنه و غير کهنه ديگر در کتابخانه های ترکيه هست؛ نک: فهرست ۲/ ۶۵۲. از نويسنده اين کتاب (د. ۳۴۰ ق) من در مجله کتاب ماه دين سالها پيش کتاب ديگرش را در مناقب ابو حنيفه و بر اساس نسخه کهنسال و منحصر به فرد تاشکند معرفی کرده ام. شگفتا که با وجود اهميت بسيار اين دو کتاب در رابطه با شناخت مسانيد و يا احوال و مناقب ابو حنيفه هنوز به چاپ نرسيده اند؛ گرچه مطالب اين دو کتاب عموماً در مسانيد و يا مناقب ابو حنيفه بعدی نقل شده اند.

۵- مجموعة في الحکمة والمنطق وغيره در آياصوفيا، ش ۴۸۶۲

۶- بايزيد ش ۱۰۸۵ شامل تأويل الآحاديث ابن فورک است نسخه ای با تاريخ رمضان ۶۹۰ ق.
بعد از آن کتاب الناسخ والمنسوخ في الأحاديث صنفه الإمام الأجل الفاضل العلامة بدر الدين فخر الإسلام والمسلمين إمام المذهبين مفتي الفريقين منشي النظر سلطان الأفاضل ملک الکلام أعجوبة الزمان کاشف المعظلات أبو حامد أحمد بن محمد بن المظفر بن المختار الرازي أدام الله علوه وکبت أعدائه از برگ ۱۶۴ الف به بعد با همان خط. اين دانشمندی است معروف با آثاری که بعضاً به چاپ هم رسيده

۷- نسخه شماره ۳۷۵ حکيم اوغلی علی پاشا
الجزء الثالث من عمدة المسترشدين في أصول الدين أملاه الفقيه الإمام الحبر الأوحد الألمعي الصدر تاج الکلام شيخ الاسلام جمال الأنام حسام الدين لسان المتکلمين أبو عبد الله حميد بن أحمد بن محمد المحلي حاط الله به رکانة (؟) الدين وحما بجميل سعيه الاسلام والمسلمين والحمد لله ربّ العالمين وصلواته علی رسوله محمد المصطفی وآله الکرام الطاهرين
از باب الکلام في النبوات آغاز می شود... تا باب الکلام في التکفير والتفسيق که البته پايان نگرفته. نسخه پايانش افتاده. مجموعه اجزاء کتاب محلي، دانشمند برجسته زيدی را با خانم زابينه اشميتکه در دست چاپ به صورت فاکسيميله داريم.

۸- نسخه محمود پاشا ش ۵۲: النصف الأول از الوسيط واحدي کتابت ۶۰۶ ق

۹- نسخه مراد ملا ش ۶۷۹ : الجزء الأول من کتاب التحقيق والبيان في شرح البرهان تأليف الشيخ الإمام أبي الحسن علي بن اسماعيل الصنهاجي المالکي عرف بالابياري
در پايان جزء اول از او به الصنهاجي التلکاتي (التلکاني) ؟ نام برده. کتابت نسخه در اول شهر شعبان ۶۱۴ ق است که در آن زمان نويسنده زنده بوده. شرحی است بر کتاب مهم البرهان در اصول فقه جويني.

۱۰- نسخه در شهيد علی پاشا ش ۱۷۲۴
کتاب فيه المسالک السديدة والمعاني الوحيدة في شرح کلام الأستاذ أبي اسحاق رحمه الله في العقيدة مما عنی بجمعه وتأليفه الفقيه الامام أبي عبد الله محمد بن جعفر بن يحيی بن هارون الصنهاجي رحمة الله عليه في عام ستة وثمانين وخمسمائة بعد الهجرة في شهر شعبان ببلد قطور من الغربية بالديار المصرية جعلها الله دار اسلام
نسخه کتابت تاريخ ۹ رمضان سه شنبه ۷۳۶ ق
شرحی است بر عقيده معروف ابو اسحاق اسفرايني در کلام اشعري. برای اسفرايني بايد به تحقيقات و مقاله مفرده ريچارد فرانک مراجعه کرد.

۱۱- نسخه مکارم الأخلاق (چاپ توسط دانش پژوه)، در آياصوفيا ش ۲۹۰۲
کتابت ۶۷۲ ق.

۱۲- فاضل احمد پاشا. کوپريلی، ۸۵۲: المخترع في الرد علی أهل البدع مما عنی بجمعه وتأليفه العبد الفقير إلی رحمة ربّه الکريم محمد بن عبد الله الجزري الشافعي ... الفه برسم الخزائن السلطانية الملکة المنصورية اليوسفية
وکتب هذه النسخة برسم الخزائن السلطانية الملکية العالمية العاملية المظفرية الشمسية اليوسفية ...
هذا المصنف بخط مؤلفه ...
در يک مقدمه ۳ بابی و نيز در ۳ فصل بعد از آن
فصل اول در رد خلق قرآن. فصل دوم در رد بر منکرين رؤيت و سوم در اثبات خلافت ابوبکر و خلفای راشدين و يزيد و معاويه
۱۱الف نقل از الجامع الجلي ابو اسحاق المروزي درباره فرق
۱۱۴ الف وافق الفراغ من تعليقها يوم الاثنين الرابع من شهر جمادي الأول من شهور سنة تسع وأربعين وستمائة.
در آن از غزالی زياد بهره گرفته. کتابی است ارزشمند و شايسته بررسی.


۱۳- مجرد مقالات ابن فورک . فاتح ش ۲۸۹۴ و نيز عاطف افندی ش ۱۳۷۲

۱۴- نسخه کوپريلی، فاضل احمد پاشا، ۱۰۸۰ برگ ۱۳۵ به بعد
مختصر المنتخب في شرح لامية العرب للإمام يحيی بن أبي طي حميد بن ظافر بن علي الحلبي الغسّاني تا ۱۵۵. اصل آن در اسکوريال موجود است و آقای جلالي آن را به صورت فاکسيميله چند سال پيش به چاپ رسانده است. با وجود اين نسخه می توان تصحيحی انتقادی از کتاب به دست داد.

۱۵- نسخه فاضل احمد پاشا در کوپريلی، ش ۱۳۵
تفسير تأليف شده در ۶۴۹ ق از التلخيص في تفسير القرآن العزيز از موفق الدين أبي العباس أحمد بن يوسف بن الحسن بن رافع بن سودان الکواشي
رواية الشيخ السعيد صدر الدين أبي المجامع ابراهيم بن محمد الحمويني عن المؤلف. راوي همان نويسنده کتاب فرائد السمطين است. از اين تفسير نسخه های زيادی در ترکيه هست و همچنين نسخه ای در کتابخانه مجلس در تهران.


پنجشنبه ۱۴ ارديبهشت ۱۳۹۱ ساعت ۱۱:۰۹
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت