دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۴۱٫۷۰۰ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۶۷ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۰۳
بازدید از این یادداشت : ۱٫۱۰۲

پر بازدیدترین یادداشت ها :

از نويسنده اين سطور تاکنون چندين مقاله و يادداشت درباره ابن بطريق، کتاب عمده او و رواج اين کتاب و شهرت نويسنده آن در ميان زيديان يمن منتشر شده است. کتاب عمده در زمان خود نويسنده به يمن آمد و با وجود آنکه ابن بطريق امامی مذهب بود، اما کتابهايش مورد استقبال زيديان يمن قرار گرفت. پيشتر در همين سايت نسخه ای بسيار کهن از کتاب عمده را که در يکی از کتابخانه های يمن موجود است معرفی کرديم. آن نسخه که در ضمن مجموعه ای است، در سال ۶۴۴ ق کتابت شده بود و اجازه ای از ابن بطريق را بر اساس نسخه مادر نقل کرده بود که اهميت داشت. از اين کتاب نسخه های کهنه ديگری هم در يمن موجود است و بايد اضافه کرد که متأسفانه تاکنون در تصحيح متن کتاب عمده هيچ کدام از اين نسخه ها مبنای کار قرار نگرفته است. اينک دو نسخه ديگر کهنه اين کتاب را معرفی می کنيم که آنها را در کتابخانه آمبروزيانا ديده ام:
- شماره سی ۹۶
کتاب العمدة في عيون صحاح الأخبار//
في مناقب إمام الأبرار أمير المؤمنين//
علي بن أبي طالب وصي المختار //
صلی الله عليه وعلی ذريته الأئمة الأطهار //
تصنيف الشيخ الإمام الأجل الأوحد العالم//
الفاضل الفقيه شمس الدين نجم الإسلام //
تاج العلماء سديد النطق مفتي//
آل الرسول عليهم السلام أبي الحسين//
يحيی بن الحسن بن الحسن (کذا) بن الحسين بن علي بن //
محمد بن البطريق الأسدي الحلّي ضاعف الله مجده//
در حاشيه:
هذا الکتاب العظيم من وقف الوالد العلامة رحمه الله ويغشاه بأوسع الرحمة حميد بن أحمد الشهيد رضوان الله عليه وحرر شهر [ذي] القعدة سنة ۱۲۳۳ کتبه محمد صالح حميد
وقفه مالکه حميد بن أحمد بن محمد المحلي علی النحو الذي وقف عليه الأکثر من کتبه وولايته کما هو مذکور فيها ضاعف الله أجره.

در آغاز کتاب، سند روايت چنين آمده است:
۲ ب :
بسم الله الرحمان الرحيم وبه نستعين
أخبرنا الشيخ الأجل العالم الفاضل أحمد بن محمد بن القسم الأکوع قراءة عليه قال أخبرنا الفقيه الفاضل الإمام بهاء الدين علي بن أحمد بن الحسين المعروف بالأکوع (در حاشيه: رضي الله عنه) مناولة قال أخبرنا عفيف الدين علي بن محمد بن حامد اليمني الصنعاني مناولةً في سابع عشر من ذي الحجة من سنة ثمان وتسعين وخمس مائة قال أخبرنا يحيی بن الحسين بن الحسن بن علي بن محمد البطريق الأسدي الحلّي بمحروسة حلب في غرّة جمادی الأولی من سنة ستّ وتسعين وخمسمائة قراءة وهو المصنّف لهذا الکتاب...

در پايان نسخه که تنها جلد اول کتاب را شامل است، چنين می بينيم:
۱۳۷ ب: نجز الجزء الأول من عيون صحاح الأخبار في مناقب إمام الأبرار علي بن أبي طالب صلوات الله عليه وسلامه
يتلوه في الجزء الثاني قوله صلّی الله عليه وآله وسلّم لعلي عليه السلام خاصف النعل والحمد لله ربّ العالمين وصلواته علی سيد المرسلين محمد وعلی أهل بيته الطيبين وصحبه المکرمين وسلامه
قوبل علی النسخة الواردة من الشبام وهي النسخة المسموعة لمن روينا عنه وأجازها لنا وهو الفقيه الفاضل بهاء الدين علي بن أحمد رضي الله عنه وصحح ذلک بقدر الإمکان وفرغ منه في أول شعبان سنة أربعين وستمائة وکتب مالک الکتاب حميد بن أحمد بن محمد المحلي حامداً لله تعالی علی عميم نواله ومصلياً علی سيدنا محمد وآله.
بعد با خط متفاوتی در همان برگ آمده:
رحم الله الوالد حسام الدين رحمه الله (؟) ووقاه بمنّه ولطفه عذاب النار ورافق به النبيين والملائکة المقرّبين وجمع بيننا وبينه في بحبوح جنته ودار کرامته بحقّه العظيم ورسوله الکريم وصلی الله علی رسوله سيدنا محمد وکتب الفقير إلی عفو الله ومغفر[ته؛ افتادگی دارد] محمد بن يحيی

همانطور که می بينيم اين نسخه از نسخه ای که پيشتر در همين سايت معرفی کرده بوديم کهنه تر است. نسخه متعلق به دانشمند و متکلم برجسته زيدي حميد بن أحمد المحلي بوده و او اين نسخه را با نسخه ديگری که شنيده شده از بهاء الدين الأکوع، استاد حميد بن أحمد بوده، مقابله کرده است. در واقع مقابله ها در سرتاسر کتاب با حميد است. ظاهرا اصل نسخه در زمان خود نويسنده يعنی ابن بطريق کتابت شده بوده (خط نسخه معلوم نيست از کيست)، و بعد به وسيله حميد با نسخه مسموعه ياد شده مقابله شده است. در آغاز هم سندی آمده که روايت کتاب را از طريق شعلة الأکوع، محدث برجسته زيدی از بهاء الدين الأکوع نشان می دهد (برای جزييات مربوط به اين شخصيتها و سهم آنها در روايت متون کتب حديثي، نک: کتاب مشترک نويسنده اين سطور با زابينه اشميتکه درباره عبد الله بن زيد العنسي).
نکته جالب توضيحی است که درباره وقف کتابهای کتابخانه حميد المحلي در اين نسخه ديده می شود.

-شماره اف ۲۴۵:
جلد دوم العمدة ابن بطريق است از فصل "خاصف النعل" به بعد. بدون سند آغازين اما با بسم الله و خط هم متفاوت است با نسخه ديگر اين کتاب در همين کتابخانه که پيش از اين معرفی کرديم. قلم نسخه بسيار کهنه و نسخ کهن واضح و روشن با خطوط درشت. چند برگ آخر نو نويس شده است. متأسفانه به همين دليل گواهی پايان کتاب از سوی کاتب قديمی ندارد اما به هر حال بدين وسيله جلد دوم کامل شده است.
پنجشنبه ۲۴ شهريور ۱۳۹۰ ساعت ۰:۲۳
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت