دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۸۴٫۰۰۴ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۳۳ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۸۶
بازدید از این یادداشت : ۱٫۱۲۸

پر بازدیدترین یادداشت ها :

نمی دانم دقيقا چه سالی بود اما اوائل دهه هفتاد شمسی بود که به پيشنهاد آقای بجنوردی، رياست مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، و به همراه دوست دانشمندم آقای بهراميان سفری کرديم به کرمان برای بررسی نسخه های خطی کتابخانه شيخيان اين شهر. اين کتابخانه ارزشمند که ميراث عالمان طائفه شيخی را در بر دارد، از کتابخانه هايی بود که تا آن زمان تلاشی برای فهرستنگاری نسخه های خطی آن صورت نپذيرفته بود. کتابخانه علاوه بر چندين هزار کتاب چاپی، شايد حدود سه هزار نسخه خطی آن زمان داشت و الآن نمی دانم در چه وضعيتی است. در ديدار دوم از اين کتابخانه که چند روزی به طول انجاميد، سياهه ای از نسخه های خطی آنجا فراهم کردم که خود دفتری شد که هنوز آن را به چاپ نرسانده ام. همان زمان به لطف جناب آقای ابراهيمی مسئول کتابخانه و به درخواست ما زمينه ای فراهم شد برای عکسبرداری از مجموعه نسخه های خطی آنجا که بعد از يک سالی شايد همه آن عکسها به کتابخانه دائرة المعارف بزرگ اسلامی منتقل گرديد. بعدها هم فهرستی از اين مجموعه توسط آقای احمد منزوی منتشر شد. در سفر سوم به کرمان يک سالی بعد، به طور خاص با اين هدف کتابخانه را مجددا مورد بررسی قرار دادم تا کتابهای کهن حديثی و يا با گرايشات اخباری آنجا را مورد بررسی قرار دهم. خاصه که آن زمان پروژه ای با محقق دانشمند آقای حسين درگاهی آغاز کرده بوديم برای تصحيح دوره آثار شيخ صدوق. در آن سفر آقای ابراهيمی لطف کردند و مجموعه ای از نسخه های خطی کتابهای سيد عبد الله شبر و از آن جمله مجلدات تقريبا کامل جامع المعارف والأحکام را که چندين جلد آن به خط خود مرحوم شبّر در آنجا موجود است (به دليل مناسباتی که ميان شبر و خاندانش با شيخيان وجود داشته) برای من فراهم کردند. از کتابهای ديگر مرحوم شبّر هم باز چند تايی در اين کتابخانه هست که عکس همه آنها را دريافت کردم. از شمار نسخه های خوب اين کتابخانه نسخه ای است از کتاب الشجرة المبارکة منسوب به فخر رازي که تنها بر اساس يک نسخه خطی استانبول چاپ شده و آنجا نسخه ای ديگر از اين کتاب هست به نام بحر الأنساب و با اين تمايز و اهميت که در نسخه چاپی مقدمه نويسنده افتاده است، در حالی که در نسخه خطی اين کتابخانه مقدمه بلند و چند صفحه ای نويسنده ديده می شود. آن وقت آقای ابراهيمی عکس اين کتاب را هم لطف کردند (برای بحثی درباره انتساب کتاب الشجرة، نک: مقاله من در همين موضوع در همين سايت؛ بر اساس اين نسخه دوم مقاله ديگری در همين موضوع در آينده نزديک منتشر خواهم کرد). باز چنانکه به خاطر دارم، از نسخه های جالب توجه اين کتابخانه نسخه ای کهن از غريب الحديث عبد اللطيف بغدادي بود؛ کما اينکه نسخه ای از کتاب الصفين نصر بن مزاحم که البته اين يکی نسخه ای متأخر بود. برخی از آثار نصيريان و شيعيان غالی که عمدتا منابع آنان مورد توجه مشايخ شيخيه بوده است نيز در اين کتابخانه موجود است و از جمله نسخه ای از الهداية الکبری. از نسخه های ديگر و جالب توجه اين کتابخانه نسخه ای کهن و گويا کهنترين نسخه خطی کتاب المحتضر حسن بن سليمان الحلي بود که عکسی از آن را آقای ابراهيمی به لطف عنايت کردند و بنا بود که آقای درگاهی آنرا منتشر کند که نمی دانم عاقبت آن به کجا رسيد. اين نسخه تمايزهايی با نسخه های ديگر کتاب المحتضر داشت که بايد در چاپ اين کتاب مورد توجه قرار گيرد (از کتاب المحتضر نسخه ای هم نسبتا متأخر در کتابخانه سپهسالار هست که عکسی از آن را در تهران داشتم؛ همچنين بايد ياد کرد از نسخه کتابخانه مرحوم محدث ارموی. چنانکه در مقاله مربوط به حسن بن سليمان الحلي در همين سايت نوشته ام ميان نسخه های کتابهای مختلف منسوب به او خلطهايی صورت گرفته که سبب آن را هم در آن مقاله توضيح داده ام. شنيده ام که در قم اخيرا تفضيل الأئمة او را چاپ کرده اند. پانزده سالی پيشتر يکی از فضلای قم کتاب تفضيل را بر اساس يک نسخه آن ماشين نويسی کرده بود و من همان وقت بدو پيشنهاد کردم تا نسخه خود را با نسخه دانشگاه هم مقابله کند. نمی دانم نسخه ای که خود او استفاده کرده بود از کجا بود). باز گردم به موضوع اين يادداشت: در کتابخانه ابراهيمی البته مهمترين نسخه ها، نسخه های خطی آثار متعدد شيخ احمد احسايی و اخلاف او و به ويژه مشايخ دوران کرمان است؛ عمدتا به خط نويسندگان آنها. واقع اين است که بر اساس نسخه های خطی اين کتابخانه می توان منابع انديشه و آثار دست کم مشايخ کرمانی شيخيه را به درستی دريافت و مورد مطالعه قرار داد؛ بخشی کتابهای حديثی شيعی و نيز قسمتی نسخه های کتابهای حکمی و فلسفی که در انديشه شيخيان البته تأثيری تمام داشته است. دوره بزرگی هم در تفسير روايی قرآن در اين کتابخانه هست از يکی از رجال متأخر آنان که هنوز به چاپ نرسيده و شايد حدود پنجاه جلدی بود. به هر حال اين کتابخانه از ذخائر ارزشمند شهر کرمان است که به همت عالمان شيخيه در اين شهر فراهم آمده است و خوشبختانه همينک عکس مجموعه نسبتا کاملی از نسخه های اين کتابخانه در مرکز معزز و علمی دائرة المعارف بزرگ اسلامی نگهداری می شود. انتشار آثار پر تعداد سيد عبدالله شبر مدتی است شتاب بيشتری پيدا کرده است؛ به ويژه در اين ميان بر ناشران و مصححان اين کتابهاست که از مجموعه نسخه های شبر در اين کتابخانه غفلت نورزند؛ خاصه برای تصحيح دوره جامع المعارف والأحکام و نيز شرح مفاتيح ملا محسن فيض او.
سه شنبه ۲۱ تير ۱۳۹۰ ساعت ۳:۰۶
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت