دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۷۶٫۷۷۲ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲۱۱ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۸۶
بازدید از این یادداشت : ۱٫۴۸۲

پر بازدیدترین یادداشت ها :

در اين سلسله يادداشتها به معرفی کوتاه نسخه هايی می پردازم که در سالهای اخير در کتابخانه های مختلف ديده ام. در اينجا چند نسخه ای را که در کتابخانه انستيتوی مطالعات شرقی سنت پترزبورگ ديده ام و مطالبی را که يادداشت کرده ام، ارائه می دهم:
۱- نسخه آ ۱۰۰۰: نسخه ای از مجموعه وقف خواجه محمد پارسا. نسخه کتاب ثمار القلوب في المضاف والمنسوب ثعالبي. نسخه کهنه در دو جزء. در ۱۴۲ ب در پايان جزء اول: علی يد العبد الضعيف الراجي محمد بن محمد بن محمود الملقب بشرف المعترف عفي ذنوبه وستر عيوبه.
۲- مجموعه ای در جدل و خلاف و اصول فقه حنفی از وقف خواجه محمد پارسا. به شماره آ ۷۶۸. از جمله در آن : کتاب فيه شرح ارشاد رکن الدين العميدي تأليف احمد بن الخليل.
۳- نسخه سی ۳۴۵: نسخه بسيار کهنه و فاخر و با نسخ زيبايی ازکتاب الفتح القسي في الفتح القدسي عماد کاتب اصفهاني. اين کتاب نسخه های کهنه ديگری هم دارد. در برگ ۳۶۶ آمده است: " وافق الفراغ منه منتصف شعبان سنة خمسة وتسعين وخمسمائة وذلک في آمد المحروسة ببقاء مالکها بتعليق العبد الفقير إلی رحمة الله محمد بن محمد بن أحمد بن البزدي بن عکرمة الجريري الکاتب. رحم الله امرءاً نظر فيه ودعا له بالتوبة والمغفرة له ولجميع أمة محمد النبي وآله وصحبه وسلم تسليماً کثيراً والحمد لله رب العالمين وحسبنا الله ونعم الوکيل." تا برگ ۹ با خطی اندکی متأخرتر.
۴- شماره ب ۱۹۷۹: مجموعه از رسائل و از آن جمله رساله فضائل شهر رمضان محمود بن مختار الزاهدي الغزميني معتزلي حنفي که در ۸۵ الف آن از خطيب خوارزمي به يک واسطه روايت می کند. از اين رساله يک نسخه خطی نيز در آستان قدس هست و قسمتی از آن وسيله محقق طباطبايي تحقيق شده و به تازگی منتشر هم شده است؛ آنچه مربوط است به فضائل حضرت امير.
۵- نسخه ب ۲۱۳۱ که مجموعه ای است مشتمل بر رساله های حنفی و ماتريدی. در آغاز کتابی است در اصول فقه سنی حنفی شايد از نسفي صاحب تبصرة (بايد در اين مورد تحقيق شود). آغاز آن چنين است [۱ ب]: " ... فان اصول الفقه علی التحقيق ثلاثة الکتاب وهو المسمی..." در پايان آن در برگ ۵۵ الف رقم کاتب چنين آمده است: " تم اصول الفقه بحمد الله ومنه. وقع الفراغ منه في بلدة بخارا في البقعة المبارکة الثامن عشر من شعبان سنة ثلاث وخمسين وستمائة هجرية علی يدي العبد الضعيف الراجي عفو ربه اللطيف المسمی يونس بن محمد بن آدم بن يوسف البلغاري عفی الله عنه وعن والديه وعن أسلافه وعن استاذه وعن جميع المسلمين ولمن قال آمين. " شايد هم اين رساله از استاد کاتب بوده است. در حاشيه نسخه آمده که " اسم هذا الکتاب عمدة (؟) القاري".چنين کتابی در اصول فقه را نمی شناسم.
بعد از آن از ۵۵ ب رساله ای است درباره خطای در قرائت از ابو حفص عمر بن محمد النسفي. در پايان اين نسخه در برگ ۶۰ ب چنين آمده است: " وقع الفراغ من کتابته يوم الخميس وقت الضحی التاسع عشر من شهر شعبان سنة ثلاث وخمسين وستمائة هجرية علی يدي العبد الضعيف إلی رحمة الله تعالی يونس بن محمد بن آدم بن يوسف البلغاري متع به طويلاً تغمده الله برحمته الملقب صدر (؟) بلغاري في مدرسة فخر الدين مخير (؟) رحمه الله."
بعد از آن رساله فقه الأکبر ابو حنيفه درج شده است؛ از ۶۱ ب با اين سند آغازين که از نقطه نظر تاريخی و برای شناخت نسفي صاحب تبصرة الأدلة اهميت دارد: " بسم الله الرحمان الرحيم رب يسر وتمم بالخير. أخبرنا الشيخ الإمام الأجل الزاهد والأستاذ سيف الحق أبو المعين ميمون بن محمد المکحولي، قال: أخبرنا الشيخ الإمام أبو عبدالله الحسين بن أبي الحسن الکاشغري الملقب بالفضل، قال: اخ ابو مالک نصران بن نصر بن حَمّ الخَتليّ، قال: ح أبو الحسن علي بن الحسين بن محمد الغزّال، قال: ح أبو الحسين علي بن أحمد بن موسی الفارسي، قال: ح نصير بن يحيی الفقيه، قال: سمعت أبا مطيع الحکم بن عبدالله البلخي، قال: سألت أبا حنيفة رضي الله عنه عن الفقه الأکبر... اين رساله البته ناقص کتابت شده و تنها شامل يک صفحه است. اما مهم همين سند آغازين است که سنتی ماتريدی را در روايت فقه الأکبر منسوب به ابو حنيفه با روايت ابو مطيع نشان می دهد (برای فقه الأکبر، نک: مقاله ابو حنيفه در دائرة المعارف بزرگ اسلامی؛ برای سند کاشغري به فقه الأکبر، نک: المشتبه ذهبی، نقل در حواشی اکمال ابن ماکولا، ۳/ ۲۲۱؛ تاج العروس زبيدي، ۱۴/۱۹۱).
وبعد از اين رساله، العالم والمتعلم منسوب به ابو حنيفه آمده که در ۶۶ ب پايان می پذيرد. با اين رقم: " وقع الفراغ من کتابة العالم والمتعلم بتوفيق الله عزوجل من کان في الحقيقة هو المعلم (؟) رحمه الله علی يدي أضعف عباد الله ومرجي لرحمة الله يونس بن محمد بن آدم بن يوسف الملقب بصدر بلغاري وذلک بعد صلوة الغيمة العشرين من شهر رمضان سنة أربع وخمسين وستمائة هجرية في بلدة بخارا حرسها الله تعالی". ادامه دارد....
جمعه ۴ تير ۱۳۸۹ ساعت ۱۱:۱۳
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت