دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۴۸٫۳۴۳ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۹۸ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۱۲
بازدید از این یادداشت : ۱٫۴۱۶

پر بازدیدترین یادداشت ها :

کتاب مهم و کلامی تبصرة الأدلة تأليف ابو المعين ميمون بن محمد النسفي الحنفي، متکلم برجسته مذهب کلامی ماتريدی و متوفای سال ۵۰۸ ق بی ترديد مهمترين کتاب در مذهب کلامی ماتريدی پس از آثار خود ابو منصور ماتريدي است. البته متأسفانه از آثار و تأليفات ابو منصور تنها تعدادی محدود در دست است و از آن ميان تنها کتاب التوحيد کتابی در دانش کلام است و تفسير بزرگ او گرچه مشتمل بر مباحث متعدد کلامی است، اما طبعا نمی تواند مستقلا اثری کلامی تلقی شود. ما بقی آثار ماتريدی هر آنچه امروزه به نام او شهرت دارد يا آثاری منحول اند و يا ارزش کلامی ندارند. تاکنون چندين کتاب به زبان عربی درباره کلام ماتريدی و يا درباره زندگی و آرای ابو منصور ماتريدي منتشر شده است. اما مهمتر از آن تحقيقاتی است که در مغرب زمين درباره ماتريدی و به ويژه در سالهای اخير و از جمله به زبان آلمانی منتشر شده است. کتاب التوحيد اول بار در بيروت منتشر شد و در سالهای اخير هم که ترکها به انتشار آثار حنفی و ماتريدی روی آورده اند، طبع تازه ای از کتاب التوحيد به دست داده شده است و البته بر اساس همان نسخه خطی اساس طبع اول. تفسير تأويلات أهل السنة ماتريدی که از مهمترين تفاسير و کهنترين آنها بر قرآن کريم است، اثری است بسيار ارزشمند که دست کم دو بار و در سالهای گذشته تلاش برای تصحيح و انتشار آن آغاز شد و يکی دو مجلدی هم منتشر شد، اما دنباله کار پی گرفته نشد. خوشبختانه در طی چند سال گذشته در ترکيه کار تصحيح و انتشار اين تفسير بزرگ آغاز شده و تاکنون نيز ظاهرا تا مجلد پانزدهم آن منتشر شده است. در تصحيح کتاب هم محققان ترک از نسخه های متعدد و کهنی که در کتابخانه های ترکيه موجود است، بهره گرفته اند. طبعی نيز غير انتقادی از اين کتاب در يکی دو سال گذشته در بيروت منتشر شده است که البته قابل مقايسه با طبع ترکيه نيست. به همين ترتيب در طی سالهای گذشته روند تصحيح متون کلامی ماتريدی شدت گرفته است. نويسنده اين سطور در مقاله ای ديگر به اين موضوع و معرفی چند متن مهم کلامی ماتريدی باز خواهد گشت؛ انشاء الله. آنچه در اينجا قصد معرفی آن را دارم معرفی نسخه ای است کهنه از کتاب تبصرة الأدلة. اين کتاب تاکنون دو بار و هر بار بر اساس نسخه های متعدد به چاپ رسيده است. برای نخستين بار وسيله کلود سلامة در دمشق و در دو مجلد که وسيله انستيتوی مطالعات فرانسه در دمشق به چاپ رسيد. در مقدمه اين چاپ از چند نسخه اساس طبع سخن رفته است؛ اما نسخه کتابخانه آية الله مرعشی قم مد نظر قرار نگرفته است. بعدا از مرحوم علامه محقق سيد عبدالعزيز طباطبايی شنيدم که نسخه اين کتابخانه را شادروان دانش پژوه شناسايی کرده و آن را به محقق کتاب معرفی کرده بوده است. در طی سالهای گذشته همراه با نهضت انتشار متون کلامی ماتريدی در ترکيه، طبع جديدی از کتاب تبصرة الأدلة به دست داده شده که آن هم در دو مجلد بزرگ فراهم شده است؛ اما اين بار صرفا متکی بر نسخه های کتابخانه های ترکيه که در آن ميان نسخه های کهنه ای هم ديده می شود.
در سفری که مدتی پيش به سنت پترزبورگ داشتم، چند روزی را در کتابخانه انستيتوی مطالعات شرقی در آکادمی اين شهر سپری کردم و از ميان نسخه هايی که در اين کتابخانه ديدم، نسخه ای است بسيار کهنه از کتاب تبصرة الأدلة که نه در چاپ دمشق از آن بهره گرفته شده و نه در چاپ ترکيه. اين نسخه به شماره
C ۱۳۱۹
در اين کتابخانه نگهداری می شود. متأسفانه آغاز و انجام اين نسخه افتادگی دارد و نمی توان تاريخ دقيق نسخه را به دست آورد؛ اما با اين وصف از خط نسخه پيداست که نسخه ای است محتملا از سده ششم قمری و به هر حال يکی از کهنترين نسخه های اين کتاب. نکته قابل توجه اينکه اين نسخه، يکی از نسخه های بقايای کتابخانه و وقف خواجه محمد پارساست که می دانيم کتابخانه مهمی داشته و همينک بخشی از نسخه های اين کتابخانه در برخی کتابخانه های روسيه و نيز ازبکستان و تاجيکستان نگهداری می شود. سالها پيش دوست دانشمند ما جناب آقای علی بهراميان مقاله ای در فصلنامه بهارستان درباره نسخه ای از مقريزی متعلق به کتابخانه خواجه محمد پارسا منتشر کرده اند و من هم در يادداشتهای ديگر می کوشم بيشتر در اين باره مطالبی را عرضه کنم.
بر روی برگ نخست اين نسخه به دو نسخه ديگر که همراه اين نسخه در تملک شخصی به سال ۱۳۲۷ قمری بوده اشاره شده بدين قرار: کتاب تحقيق المسائل و نيز کتاب تعداد الشيوخ .

شنبه ۱ خرداد ۱۳۸۹ ساعت ۱۶:۲۵
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت