دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۷۰٫۱۰۸ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۳۹ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۱۴۸
بازدید از این یادداشت : ۱٫۶۷۴

پر بازدیدترین یادداشت ها :

اصل در مفهوم اوليه آن به عنوان يك اصطلاح در علم حديث ، پايه و الگوي تحصيلي يك محدث است كه در نوشته اي ، مكتوب بر پوست ويا كاغذ ، محصول شنيده هاي خود از يك استاد ويا استادان متعدد حديث را گردآورده و گواهي لازم را براي روايت آن احاديث با شهادت استاد / استادان اخذ كرده باشد [۱] . در سنت حديث امامي ، مفهوم" اصل" برخاسته از مفهوم كلي اصل نزد محدثان سني بود ، ولي در عين حال در كتابهاي فهارس و رجال ، "اصل" به مجموعه اي از متون اطلاق مي شد كه مجموعه اي روايات يك راوي را ، حتي گاهي بدون نظم منطقي و موضوعي در بر داشت و در سنت امامي بيشتر در مورد مسموعات راويان از امامان و يا روات اوليه حديث مصداق داشت . بر اين دفاتر حديثي كه حجم آنها كاملا متفاوت بوده و حتي گاه تنها صحيفه يعني يك برگ از پوست يا كاغذ را شامل مي شده ، عنوان كلي كتاب نيز اطلاق مي شده است . در مقابل آن ، تصنيفات / مصنفات به كتابهايي اطلاق مي شد كه بر اساس اصول يادشده و تنظيم آنها در ابواب و موضوعات مشخص تدوين مي شده است . پس اگر اصول در بسياري از موارد ، مرحله اوليه تدوين حديث بوده ، مرحله دوم و پيشرفته تر مرحله تدوين مصنفات حديثي در قالب كتابهايي از قبيل جوامع و مجاميع حديثي در شكلها و انواع ادبي مختلف و در بومها و مكاتب / سنتهاي حديثي گوناگون امامي , مانند کوفه , بصره , قم , بغداد , ری و خراسان بوده است [۲]. در مورد اصول راويان امامان و تعداد آنها و كيفيت گردآوري و اهميت و اعتبار آنها در منابع امامي مسائل گوناگوني طرح شده و همين امر زمينه را براي بحثها و تحقيقات متعددي ايجاد كرده است . اما بنابر سنت حديثي اماميه ، از تعداد چهار صد اصل ( الاصول الاربعمئه = اصول چهارصد گانه ) كه توسط اصحاب امامان نوشته شده ، ياد مي شود كه البته تاكنون همه اين اصول شناسايي نشده است [۳] . اين اصول سرچشمه كتابهاي حديثي بعدي بوده است و شناسايي آنها در حقيقت شناسايي منابع اصلي فقه و حديث اماميه خواهد بود . پروفسور حسين مدرسي در كتاب ميراث مكتوب شيعه ، تلاش كرده است ليستي نسبتا كامل از اصول / كتابها و مصنفات موضوعي و جامع حديث در دوره نخستين حديث شيعي / امامي ارائه دهد. کتاب او تحقيق بسيار مفيدی براي بازشناسايي منابع مفقود حديثي اماميه و شناسايي ميزان و موضوع روايات راويان در كتابهاي حديثي موجود است.


يادداشت ها


۱) براي اصل نزد محدثين ، نك : حاكم نيشابوري ، معرفة علوم الحديث ، به كوشش معظم حسين ، مدينه ، ۱۳۹۷ق /۱۹۷۷ م ، ص ۵۳ ؛ سيوطي ، تدريب الراوي ، به كوشش احمد عمر هاشم ، بيروت ، ۱۴۰۹ ق / ۱۹۸۹ م ، ۲/۷۳ ؛ نيز براي اهميت اصل ، نمونه ، نك : ابن حجر عسقلاني ، تهذيب التهذيب ، حيدرآباد دكن ، ۱۳۲۶ ق ، ۱/۱۲۲-۱۲۳ ؛ نيز نك : خطيب بغدادي ، الكفاية ، حيدرآباد دكن ، ۱۳۵۷ ق ، ص ۲۴۰ ، ۲۴۱ ؛ ابن جوزي ، الموضوعات ، به كوشش عبدالرحمان محمد عثمان ، بيروت ، ۱۳۸۶ ق / ۱۹۶۶ م ، ۲/ ۳۲ ، ۸۷ ؛ براي تفصيل بيشتر ، نك : ابن صلاح ، مقدمة ، به كوشش عائشه عبدالرحمان بنت شاطي ، قاهره ، ۱۹۷۶ م ، ص ۳۱۸- ۳۱۹ ؛ ابن دقيق العيد ، الاقتراح ، به كوشش قحطان عبدالرحمان دوري ، بغداد ، ۱۴۰۲ ق / ۱۹۸۲ م ، ص ۲۹۰ – ۲۹۲ .

۲) براي دو اصطلاح : اصل و مصنف در ادبيات حديثي اماميه ، نك : ابن بابويه ، فقيه ، چاپ خرسان ، ۱/۵ ؛ طوسي ، الفهرست ، به كوشش اشپرنگر ، افست مشهد ، ۱۳۵۱ ش ، ص ۱ ، ۳ .

۳) نك : ابن شهر آشوب ، معالم العلماء ، ص ۳ ؛ نيز نك : محقق حلي ، المعتبر ، چاپ سنگي ، ۱۳۱۸ ق ، ص ۴ ؛ شهيد اول ، ذكري الشيعة ، چاپ سنگي ، تهران ، ۱۲۷۲ ق ، ص ۶ ؛ شهيد ثاني ، الرعاية ، چاپ قم ، ص ۷۲ ؛ حسين بن عبدالصمد عاملي ، وصول الاخيار ، به كوشش عبداللطيف كوهكمري ، قم ، ۱۴۰۱ ق ، ص ۶۰. براي ليستي از اين اصول ، نك : آقابزرگ طهراني ، الذريعة ، ۲ / ۱۳۰ به بعد. براي نمونه هايي از اصول حديثي اماميه ، نك : الاصول الستة عشر. نيز نک: تحقيقات ممتاز حسين مدرسی و اتان کالبرگ در زمينه اصول و کتب اوليه اماميه.

يكشنبه ۲۲ فروردين ۱۳۸۹ ساعت ۲:۴۴
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت