دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۳۳٫۵۳۵ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۵۱ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۹۵
بازدید از این یادداشت : ۱٫۸۶۹

پر بازدیدترین یادداشت ها :
در سال ۱۴۲۲ ق/ ۲۰۰۱ م از سوی مؤسسة البلاغ و با تحقيق وفقان خضير محسن الکعبي مجموعه ای از رسائل و مسائل شريف مرتضی و با استناد به دو مجموعه خطی نجف منتشر شد که برخی رسائل آن حائز اهميت است. در آن ميان رساله ای است با نام "مناقشة رأي المجبرة والمشبهة" که محقق آن را در ميان رسائل شريف مرتضی و بر اساس نسخه ای که در اختيار داشته قرار داده است. محقق ما توجه نداشته است که درست در سطر آغازين اين رساله چنين آمده است: "مسئلة: من کلام قاضي القضاة عبدالجبار بن أحمد في أن المجبرة والمشبهة لا يمکنهم الاستدلال علی النبوة". در پی آن هم هر چه در اين رساله آمده متعلق به قاضي عبدالجبار است و نه شريف مرتضی. جالب اينکه در يکجا قاضي عبدالجبار از "الشيخ أبو عبدالله" نام می برد و محقق ما در حاشيه می نويسد مقصود شيخ مفيد است، در حالی که اين شخص کسی نيست جز الشيخ المرشد ابو عبدالله البصري، متکلم برجسته مکتب بهشمی در بغداد (نک: ص ۱۷۵ و حاشيه ۱).
واقعيت اين است که اين رساله وسيله هانس دايبر نيز در مجموعه مقالاتی که اخيرا درباره معتزله در استانبول منتشر شده (با همت پروفسور زابينه اشميتکه و دو تن ديگر از همکارانش)، اما اين بار بر اساس نسخه مرحوم سماوی در کتابخانه آية الله حکيم نجف منتشر شده است. اما نام رساله در آنجا به گونه ای ديگر است. رساله ای که دايبر منتشر کرده با اين عنوان است: " مقالة في الرد علی المجبرة لقاضي القضاة عبدالجبار بن أحمد". حال که در مجموعه مسائل المرتضی، رساله قاضي عبدالجبار بر اساس نسخه ديگری به چاپ رسيده است، به خوبی می توان دو نسخه را با يکديگر مقابله کرد و تصحيح تازه ای از اين رساله قاضي عبدالجبار همداني ارائه داد؛ خاصه که ميان اين دو نسخه اختلافاتی ديده می شود که تا اندازه ای می تواند وضعيت متن را تغيير دهد. با توجه به آنکه نسخه اساس کار آقای الکعبي متقدمتر است و تملک مرحوم علامه مجلسی هم روی آن ديده می شود، طبعا بايد تصحيح تازه ای از اين متن بر اساس اين دو نسخه صورت پذيرد. انشاء الله در آينده نزديک می کوشيم اين مهم را سامان دهيم؛ انشاء الله تعالی.

نکته تکميلی:
بعداً دانستم که در مجموعه رسائل المرتضی، چاپ آقای اشکوري نيز همين خطا رفته و البته سبب در هر دو مورد وجود اين رساله در ضمن رسائل المرتضی بوده است. با کمی دقت می شد فهميد که اين رساله از او نيست و از قاضي عبد الحبار است. نويسنده اين سطور بعداً چندين نسخه ديگر از اين رساله را با عناوين مختلف يافت. همينک با همکاری زابينه اشميتکه و يان تيله آن را در دست چاپی مجدد داريم.
دوشنبه ۱۳ مهر ۱۳۸۸ ساعت ۱۷:۳۲
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت