دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۳۳۳٫۲۷۶ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲۰۸ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۹۵
بازدید از این یادداشت : ۱٫۶۴۷

پر بازدیدترین یادداشت ها :
اتان کلبرگ در کتابی گرانقدر، بر اساس آثار موجود ابن طاووس، مجموعه آثاری را که او در کتابخانه گرانقدر شخصی خود و يا در کتابخانه های عمومی و خصوصی دورانش در بغداد و حله و نجف و ديگر شهرها ديده بوده و از آنها با دقتی ستودنی در آثارش نقلی و يا توضيحی ارائه کرده بوده است را معرفی کرد و درباره آنها توضيحاتی مفيد ارائه داد. پيش از ابن طاووس، در ميان علمای شيعه ابن شهرآشوب، دانشمند و حافظ برجسته نيز با مجموعه گرانقدری کتاب و اصل آشنا بوده و به صورت اعجاب آوری از آنها در آثار خود نقل کرده است. البته ابن شهرآشوب، شيوه دقيق ابن طاووس را در نقل از آثار گذشتگان ندارد؛ اما بسيار بيش از ابن طاووس کتاب و دفتر حديث و تاريخ ديده بوده است و اين به دليل زمانه او و نيز سفرهای زياد و مشايخ برجسته ای بوده که از آنها بهره علمی برده بوده است. برخی از اين آثار در معالم العلماء و مقدمه مناقب آل ابي طالب معرفی شده اند؛ اما بسياری ديگر از آنها در مطاوی آثارش مورد اشاره و بهره برداری قرار گرفته اند. متأسفانه از آثار گرانقدر اين حافظ و واعظ دانشمند و بی مانند تنها اندکی باقی مانده است؛ اما از طريق آثار موجود و نيز عناوين آثار مفقودش پيداست که او در عين تخصص در حديث و رجال و علوم وابسته، در تفسير قرآن و علوم قرآنی، در کلام و فقه و حتی علوم ادبی و تاريخ و دانشهای غير دينی هم متخصص بوده و يا دست کم در پاره ای از آنها صاحب اطلاع بوده است. در اين مورد در مقاله ای که سالها پيش در معرفی نسخه ارزشمند کتاب اعلام الطرائق در نشريه نشر دانش نوشته ام توضيحاتی داده ام. در کتاب اعلام الطرائق، ابن شهرآشوب، به مقتضای موضوع کتاب که در زمينه حدود و حقائق و به نوعی تعريفات علوم است، در مورد بسياری از موضوعات نظر داده و استادی خود را معاينه نشان داده است. اين دانشمند برجسته ايرانی که دامنه نفوذ آثارش تا عراق و شام نيز رسيد، بی ترديد يکی از مفاخر ايران، تشيع امامی و دنيای اسلام است. وی در کتابهای مناقب آل أبي طالب، متشابه القرآن و مثالب النواصب از شمار بسيار زيادی کتاب نقل کرده و نويسندگان زيادی را معرفی نموده است. حتی در کتاب اعلام الطرائق هم وی تا اندازه ای همين شيوه را دارد. بسياری از منابع او قرنهاست که از ميان رفته اند و حتی نام نويسندگان آنها شهرت زيادی ندارند. بسياری از نويسندگان امامی که پس از او درباره موضوعات مذهبی و به ويژه مباحث امامت مطلبی نوشته اند، حتی اگر از او در هر مورد نامی نبرده باشند، از کتابهای او بهره برده اند و به واسطه وی از منابع متقدم نقل قول می کنند؛ مانند ابن حاتم الشامي در الدر النظيم و بياضي در الصراط المستقيم و ابن جبر متقدم و متأخر. بسياری از منابع او منابعی سنی هستند و تعداد زيادی هم منابع شيعی. از آن جمله وی از بسياری از تفاسير، کتب صحاح و مسانيد حديثی و نيز اجزاء و امالی و اصول مهم حديثی نقل قول می کند که بسيار مهم و ارزشمند هستند. البته در مورد شماری از اين منابع، گرچه او خود تصريح نمی کند، اما روشن است که وی به واسطه نقل مطلب می کند؛ اما به هر حال همان نقلها هم از ارزش بسياری برخوردار هستند. با اين وصف به دليل اينکه وی توضيحی درباره منابع خود عموما نمی دهد، گاهی تشخيص منبع او اندکی دشوار است. خوشبختانه دو کتاب مناقب و متشابه در اختيار هستند و از کتاب بزرگ مثالب هم دست کم دو نسخه موجود است، يعنی نويسنده اين سطور در اختيار دارد و به خاطر دارم که مرحوم فارس حسون متن آن را تحقيق کرده بود که منتشر نشده اما در اين کتاب هم وی از منابع زيادی نقل قول می کند و مطالب مفيد زيادی را در بر دارد. نويسنده اين سطور از سالها قبل کاری را آغاز کرد برای نوشتن کتابی به سبک کتاب اتان کلبرگ برای شناسايی کتابخانه ابن شهرآشوب، اما متأسفانه يادداشتهای آن کار اسير حوادث تلخی شد و اين کار در نيمه های آن، نيمه تمام رها شد و فرجام نيافت. اميد می برم صاحب همتی اين کار را وجهه همت خود کند و بر اساس آثار موجود ابن شهرآشوب به تأليف چنين کتابی آغاز کند. اما برای انجام چنين کاری، ديدن نسخه های خطی آثار او و نيز نقلهايی که در کتابهايی مانند ابن جبر شده، نيز ضروری است.
چهارشنبه ۱۱ مهر ۱۳۸۶ ساعت ۲:۵۷
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت